'Het is een eenzame sport. Dat wilde ik laten zien'

Van zwemmers zien we amper wat. Soms een onderwatershot, veel spetters. Suzanne Raes besloot vijf topzwemmers te volgen voor haar documentaire.

Sharon van Rouwendaal in 0,03 secondeBeeld RV

Badmuts en zwembrilletje op, alleen de hielen en het achterhoofd boven water. 50 meter heen en 50 meter terug, veel gespetter. Dat is wat we doorgaans zien van onze topzwemmers, de korte interviews bij Studio Sport daargelaten. Toen regisseur Suzanne Raes (die eerder documentaires maakte over zanger Boudewijn de Groot en de band De Dijk) het plan opvatte een sportfilm te maken, dacht ze: 'Ik heb eigenlijk nog nooit een goede documentaire over zwemmen gezien.'

In haar film 0,03 seconde, die deze week in de bioscoop verschijnt, volgt ze vijf zwemmers op weg naar de Olympische Spelen in Rio de Janeiro: Ranomi Kromowidjojo, Femke Heemskerk, Sharon van Rouwendaal, Ferry Weertman en Sebastiaan Verschuren. Drama is, ook in de zwemsport, verzekerd. En dan bedoelt Raes niet het 'overzichtelijke' drama van de zege of nederlaag, maar 'het ritme van trainen, eten, slapen, trainen. Elke dag. En de totale overgave van de zwemmer aan de coach'.

Raes: 'Ferry Weertman, de 10-kilometerkampioen van Rio, zei: wij stellen geen vragen aan onze trainers. Wij leveren ons gewoon over aan zo iemand. En dan moet zo'n trainer maar net de juiste beslissingen nemen voor jou.'

Raes: 'Omdat ze zo vroeg en zo ontzettend veel moeten trainen, hebben topzwemmers geen leven ernaast. En dan kunnen ze na een week niet trainen ook nog hun watergevoel verliezen. Het is een eenzame sport, met het hoofd onder water, tegen jezelf zwemmen in die ene baan. Dat wilde ik laten zien.'

Raes vindt zwemmen ook een heel visuele sport: 'Het is prachtig, het is kunst. Een soort dans bijna. We hebben geprobeerd dat te laten zien met de handen van de zwemmers die in slowmotion door het water gaan. Met dank aan mijn drie geweldige cameramensen.'

Recensie

Lees hier de recensie van 0,03 seconde van Bor Beekman.

Hallucinerend beeld

Zij filmden soms schuin van onder, dan weer frontaal, wanneer een zwemmer het keerpunt nadert. Het mooist zijn de gespreide vingers van de reuzenhanden van Ferry Weertman die in een ijzeren cadans hun weg zoeken door het oceaanwater. Het is een hallucinerend beeld, net als de beelden in het zwembad, waar de lijnen en de geheven armen een ritmisch spel spelen. Het geluid van klotsend water doet de rest.

Raes: 'Je ziet in mijn film hoe fantastisch het is in dat water te zijn. Hoe mooi het is, als je die slag te pakken hebt. Lopen is dan zo'n lelijke beweging. Zwemmen is een soort vliegen.'

De mooiste beelden van 0,03 seconde komen uit Narbonne, een stad aan de Zuid-Franse kust, waar een eigenzinnige trainer, Philippe Lucas, internationaal talent in een buitenbad afbeult. Femke Heemskerk en Sharon van Rouwendaal moeten hier meters maken. Lucas duldt niet dat er gekletst wordt. Pas in de kleedkamer hebben de twee weer contact. Van Rouwendaal tegen Heemskerk: 'Morgen lig ik hier op de bodem.'

Ranomi Kromowidjojo en Ferry Weertman in de documentaire

Femke Heemskerk, de vrouw die de grote verwachtingen nooit kon waarmaken, ook op de Spelen in Rio niet, is de hoofdfiguur in 0,03 seconde. 'Zij traint keihard in Narbonne, met één cameraatje waarmee een assistent-coach beelden maakt van haar zwemtechniek. Die bespreekt ze dan via Skype met haar trainer Marcel Wouda. Een wrange tegenstelling met hoe in Eindhoven een hele batterij aan techniek beschikbaar is voor de zwemmers.'

'Ik vind Femke een kleine zeemeermin. Ze geeft alles op om dat ene te bereiken. En dat lukt dan niet. Maar je gunt het haar zo. Ze is open, ze formuleert mooie zinnen, zonder clichés. Zo beschrijft ze hoe het is na een wedstrijd voor de tv-camera te moeten verschijnen: 'Alsof je een 3 haalt en voor de klas moet staan, terwijl de onderwijzer wappert met jouw mislukte proefwerk.''

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden