Aard van het beestje

Het is druk onder de dakpannen van Holysloot, het terrein van de meervleermuis

Caspar Janssen gaat wekelijks op zoek naar een dier in zijn habitat. Wat typeert het dier? En waarom doet het juist nu van zich spreken? Deze week: de meervleermuis.

null Beeld Margot Holtman
Beeld Margot Holtman

Ze zijn er, de meervleermuizen van Holysloot, de vleermuisdetector is niet eens nodig om dat vast te stellen. We horen gepiep en gescharrel onder de dakpannen van het huis dat de vrouwtjes hebben gekozen als ideale plek voor hun kraamkolonie. Die ‘sociale geluiden’, zegt Frank Visbeen, zijn lager dan de ‘foerageergeluiden’ en daarom te horen voor het menselijk oor. Frank Visbeen en Lidy Zeinstra, die vandaag als vrijwilligers de jaarlijkse meervleermuistelling doen, schakelen hun vleermuisdetecors nog wel even in; op sommige plekken is het een geraas, geratel en geruis van jewelste. Het lijkt inderdaad druk onder de dakpannen.

De vorige keer, twee jaar geleden, telden ze hier 72 uitvliegende meervleermuizen. Vorig jaar waren de vleermuizen er niet, nu zijn ze weer terug. En dat niet alleen, in deze twee dakgoten zogen de vrouwtjes nu hun jongen, vleermuizen zijn immers zoogdieren.

De meervleermuis is weliswaar een van de grootste vleermuissoorten in Nederland, dan nog zijn het maar bolletjes van hooguit 20 gram. ‘Het mooie is dat ze hier in deze dakgoten een nog kleiner bolletje aan het grootbrengen zijn’, zegt Lidy Zeinstra. ‘Als hun ritme tenminste niet is verstoord door de natte en koude aprilmaand.’

Even aankloppen bij de bewoonster van het huis. ‘Ah, de vleermuistellers’, zegt ze opgewekt. Ze hoort weleens wat gescharrel en dacht eerst dat het vogels waren, maar vleermuizen vindt ze ook prima. In haar schuur heeft ze ook nesten van boerenzwaluwen, ze laat de schuurdeuren er altijd voor open, want het is een prachtig gezicht, die rondcirkelende boerenzwaluwen.

Tellen in het donker

Visbeen en Zeinstra prijzen zich gelukkig, vertellen ze even later, als we voordat het donker wordt en het echte tellen begint nog even door het dorpje lopen. Ze maken ook weleens anders mee. Visbeen: ‘Dat mensen bang zijn, of last hebben van het geluid.’ De meervleermuis is weliswaar zwaar beschermd, maar in de praktijk is dat beschermen lastig. Voor je het weet is er weer een geschikt onderkomen voor een kolonie verkeerd geïsoleerd, gerenoveerd of gesloopt, zijn de vleermuizen verjaagd of anderszins verstoord in hun kraamperiode.

Het is een ongrijpbare soort. Er zijn kraamkolonies, er zijn paarverblijven waar de mannetjes en de vrouwtjes paren, er zijn verblijfplaatsen met alleen mannetjes en er zijn winterverblijven voor de winterslaap. In de Limburgse mergelgroeven zijn die gevonden, maar ook in bunkers in de Zuid-Hollandse duinen. Maar het is deels nog een mysterie waar de meervleermuizen in de winter verblijven.

Lopend door Holysloot wordt wel duidelijk waarom deze regio, net boven Amsterdam, een geschikt leefgebied is voor meervleermuizen; meren, vaarten, plassen, sloten. Hier jagen ze ’s nachts met behulp van geluid (echolocatie) in rechte lijnen vlak boven het water op insecten, ze zijn snel en hebben de ruimte nodig, liefst een open landschap, én geschikte verblijven in dorpen in de buurt. De meervleermuis is een zeldzame soort, en de Nederlandse veenweidegebieden zijn internationaal gezien belangrijk. De aantallen in Nederland nemen al jaren iets af.

Terug bij de kraamkolonie in Holysloot. Schemerdonker, in het huis staat de televisie aan en Visbeen en Zeinstra stellen zich strategisch op. Het duurt lang, het wordt donker, en dan eindelijk, rond 11 uur, roept Zeinstra opeens: ‘Eén!’ Net zichtbaar vliegen nu uit verschillende gaatjes tussen de dakpannen de vleermuisvrouwtjes uit, één voor één, totdat het stopt, drie kwartier later, als de teller op 62 staat. Urenlang zullen ze nu jagen, tot ze net voor de ochtendschemering weer naar binnen gaan, waar hun jongen wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden