FilmInternational Film Festival Rotterdam

Het IFFR zet ook eens regisseurs op leeftijd in de schijnwerpers

Want die zijn ook nog gewoon actief, bewijzen hun nieuwe films op het festival. Voor de (schaarse) vrouwen onder de veteranen is zaterdag extra aandacht. 

Cecilia Mangini (92) op het IFFR. ‘Het was een geweldige tijd om regisseur te worden.’Beeld Melle Meivogel

‘Ik moest een soort man van mezelf maken’, zegt Cecilia Mangini (92). ‘Dus ik deed geen make-up op en trok een broek aan – ongehoord voor Italiaanse vrouwen in die tijd. En ik rookte op straat. Zo werd ik geaccepteerd, eerst als fotograaf en later als documentairemaker.’

De oudste filmmaker die dit jaar International Film Festival Rotterdam aandoet zit zaterdagmiddag op een podiumpje voor het publiek, ze omklemt haar microfoon met beide handen.

‘Het was een geweldige tijd om regisseur te worden. Film was dé nieuwe manier om te communiceren. Je had De Sica, Rossellini en Pasolini, die me hielp bij mijn eerste films. En ik wilde ook weg van huis, want ik had de allerergste moeder ooit. Heel racistisch. We mochten van haar geen bananen eten, want die werden geplukt door mensen uit Afrika.’

De broze Italiaanse werd zojuist door de IFFR-spreekstalmeester aangekondigd als de ‘grande dame’ van de Italiaanse documentaire. Een van haar bekendste werken is All’alarmi siam fascisti (1962), over de opkomst en ondergang van dictator Benito Mussolini. Mangini staat plots weer in de belangstelling (bijvoorbeeld met een paginagroot interview in The New York Times) vanwege de Rotterdamse wereldpremière van Due scatole dimenticate (twee vergeten dozen). In die film verhaalt ze over haar leven aan de hand van twee dozen met nooit gepubliceerd beeldmateriaal uit Noord-Vietnam. Ze moest haar plannen voor een film (met haar man Lino Del Fra, die in 1997 overleed) in het land staken, vanwege de aanhoudende bommenregens van de Amerikanen.

De 49ste editie van het Rotterdamse festival heeft een speciaal en omvangrijk programma voor de oudere filmmakers, The Tyger Burns. De oudere filmmaker wordt nog weleens over het hoofd gezien, redeneerden de programmeurs. Meestal is de festivalwereld op zoek naar het nieuwste talent, bang om die ene veelbelovende debutant over het hoofd te zien. Op die veronderstelling valt iets af te dingen: prominente festivals zoals Cannes en Venetië vullen hun competities juist met de grote namen, vaak zestigers en zeventigers, en bieden slechts mondjesmaat toegang aan de jeugd; die dient zich eerst op te werken middels de bijprogramma’s. Maar op IFFR, dat middels het festivalvlaggeschip – de Tiger competitie – sinds jaar en dag juist prille filmmakers naar voren schuift, voelt de extra aandacht voor de collega’s op leeftijd wel gepast. The Tyger Burns is vrij van nostalgie: geen opgepoetste klassiekers, maar enkel nieuw werk van deze cineasten, om te benadrukken dat die nog gewoon actief zijn.

Lichtvrouwen uit de VS

De (schaarse) vrouwen onder die veteranen worden in Rotterdam tijdens het eerste festivalweekend speciaal geëerd. Zo deelt Mangini het podium in een zaaltje van het Hilton-hotel met nog wat vrouwelijke collega’s, ieder goed voor vijftig jaar filmervaring. Zoals de feministische filmmaker Mette Knudsen (76), uit het enige filmland op aarde – Denemarken – waar vrouwen wel al honderd jaar consequent als regisseurs worden ingezet. Haar maatschappijkritische filmkarikatuur Take It Like a Man, Madam, waarin vrouwen zich als mannen gedragen (en vice versa), werd midden jaren zeventig op IFFR vertoond.

Ook aangeschoven is de Nederlandse Annette Apon (71), bekend van haar Virginia Woolf-verfilming Golven uit 1982. Haar nieuwste film, Leonie Brandt, actrice en dubbelspionne (vanaf 20 februari in de bioscoop) gaat over de Mata Hari-achtige actrice Leonie Brandt, die zich in de jaren dertig en veertig tussen de nazi’s begaf.

Het panel wordt uitgehoord over hun beginjaren. Hoe was dat toen voor een filmende vrouw? En is het nu beter? ‘We vlogen lichtvrouwen in uit de Verenigde Staten’, zegt Knudsen. ‘Want zulke vakvrouwen hadden we toen nog niet in Denemarken. Ik geloof dat wij de eersten ooit waren die met een geheel vrouwelijke crew draaiden.’

Dat ze ‘veel geleden’ heeft, schampert Apon, als de IFFR-host vraagt naar haar periode als assistent op de set bij Paul Verhoeven. Maar de Nederlandse is relatief positief over het huidige klimaat. ‘Zeker eenderde van de Nederlandse filmmakers is vrouw. En wat ze maken is divers: van romantische komedies tot serieuzere films en avant-garde.’

In Italië is ook wel het een en ander veranderd, stelt Mangini. Maar in een ander tempo. ‘Er zijn nu meer Italiaanse vrouwen die regisseren dan vroeger, maar de producenten zijn nog steeds vooral mannen. En die mannen beïnvloeden toch het soort films dat die vrouwen maken. Italië is een lui land. Mensen blijven hangen in de oude sociale structuren, want die zijn ze gewend. Terwijl vrouwen nog meer kunnen, als filmmakers. Ik geloof dat we beter zijn dan mannen. Kijk maar naar de films van Agnès Varda, uit Frankrijk. Door haar gingen vrouwen in zichzelf geloven.’ 

Mangini pakt de microfoon nog eens stevig vast, voor het laatste woord van de bijeenkomst. De 92-jarige, strijdbaar: ‘Viva il cinema!’

Corpus Christi voorlopig favoriet

Halverwege het twaalfdaagse IFFR prijkt de film Corpus Christi, (genomineerd voor een Oscar) bovenaan de publieksfavorietenlijst. In het losjes op ware gebeurtenissen gebaseerde Poolse drama van Jan Komasa geeft een jonge ex-crimineel zich uit voor priester in een kleine dorpsgemeenschap.

In de in De Doelen opgestelde stand melden de verkopers van festivalmerchandise dat de paarse IFFR-muts met de pompoen het hardst gaat. Voor de schappelijke prijs van 15 euro is de bezoeker gewapend tegen de kou.

Vijftien IFFR-films die door de Volkskrant worden aanbevolen

Uit het overweldigende aanbod van het International Film Festival Rotterdam kozen onze recensenten deze films als hun favorieten voor dit jaar.

Lees hier al onze stukken over IFFR 2020.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden