klassiek

‘Het geweld gaat gewoon door’: pianist Hanna Shybayeva organiseert benefietconcert voor Belarus

Pianist Hanna Shybayeva organiseert een benefietconcert voor haar geboorteland. Belarus moet weer in de hoofden van de mensen komen, vindt ze.

Pianist Hanna Shybayeva. Beeld
Pianist Hanna Shybayeva.

Sinds haar emigratie naar Nederland in 1999 is pianist Hanna Shybayeva (42) maar drie keer terug in Belarus geweest. Maar sinds augustus vorig jaar, toen in haar geboorteland de protesten tegen het regime van de autocratische president Loekasjenko uitbraken, was ze er in haar hoofd vrijwel de hele tijd.

‘Ik sliep met een telefoon naast mijn bed, die stond altijd aan’, zegt ze. ‘Ik volgde alles, elke minuut. Nu er geen bloed meer is, ligt de aandacht van de media ergens anders. De radiostilte vind ik enger dan toen je wel bloed zag op tv. We weten dat het geweld in gevangenissen gewoon doorgaat.’

Dus moet Belarus ook weer in hoofden van anderen komen, vindt Shybayeva. Daarom organiseert ze een benefietconcert, Music for Belarus, woensdagavond in Studio 150 in de Bethlehemkerk in Amsterdam. De opbrengst gaat naar families in Belarus die onder druk staan, belooft de organisatie. Naast Shybayeva zijn onder meer het The Hague String Trio en altviolist Mikhail Zemtsov te horen.

‘We spelen muziek van componisten die ook repressie hebben gekend, zoals Sjostakovitsj en Weinberg’, zegt Shybayeva. ‘Iedereen werkt onbezoldigd mee. Al het artwork is gemaakt door Belarussische kunstenaars. Daarnaast zijn er videoprojecties en korte gesprekken over de situatie met ervaringsdeskundigen.’

Ze let nog een beetje op haar woorden. Ze heeft nog twee broers in Belarus wonen. ‘Wees voorzichtig’, kreeg ze te horen vanuit de Belarussische gemeenschap: iedereen kent wel iemand die in de gevangenis zit. Een paar musici die door Shybayeva werden benaderd, durfden niet mee te werken aan het concert. ‘In de wereld van de klassieke muziek heerst vaak de gedachte dat muziek buiten de politiek staat. Als dat zo was, hadden we nooit Beethovens Eroica gehad. Het zat me dwars dat bij de protesten wel beeldend kunstenaars en popmuzikanten voorop liepen, maar geen klassieke musici. Ook wij moeten reflecteren op onze tijd.

Music for Belarus is geen organisatie die protesteert, maar een organisatie die mensen wil helpen. Iedereen in Belarus weet dat je zomaar opgepakt kunt worden. Mensen kunnen de mentale druk niet aan, het is dodelijk voor de creativiteit. Veel hebben geen andere keuze dan te vluchten.’

Maar, benadrukt ze: denk niet dat de revolutie verloren is nu Loekasjenko de demonstranten in de gevangenis heeft gegooid. ‘Dat is kortetermijndenken. ‘Geen protesten’ betekent niet ‘terug naar normaal’. Er is iets fundamenteel veranderd, dat is onomkeerbaar. Er is een nieuwe mentaliteit die je niet weg kunt nemen. Mensen hebben gezien wat er gebeurt als je samen voor iets staat en samenwerkt. Dat gevoel van solidariteit wil niemand loslaten.

‘Je moet het vergelijken met de geboorte van een kind. Daar komt altijd pijn bij kijken. Maar daarna ontwikkelt zich er iets moois. De Belarussen zijn een geduldig volk, dat is een van de redenen dat Loekasjenko zo lang aanblijft. Maar hij heeft niet het eeuwige leven, hij gaat een keer weg.’

Music for Belarus. Bethlehemkerk, Amsterdam, 6/10.

Sounds of War

Hanna Shybayeva (zoals haar naam in haar Nederlandse paspoort staat) groeide op in Minsk, waar ze naar eigen zeggen een klassieke ‘kindster-opvoeding’ kreeg. Ze won in Nederland het eerste concours van de Young Pianist Foundation. Voor haar album Sounds of War met violist Maria Milstein kreeg ze in 2015 een Edison Klassiek. Op haar laatste albums speelt ze kamermuziekbewerkingen van Beethovens pianoconcerten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden