Het gedender laat zich lekker vangen

In juni komen ze in de Amsterdam Arena weer stomend tevoorschijn uit het decor van AC/DC: twee enorme locomotieven. De band zal lekker vet Rock ’n’ Roll Train inzetten. Runaway Train (Running right off the track) Runaway Train (Running right off the track). Runaway Train. (Running right off the track). Yeah the Runaway Train (Running right off the track).

Zo hoort het. Een zekere monotonie past bij deze wijze van transport. Guus Meeuwis weet het ook, getuige zijn Kedeng Kedeng. Kedeng kedeng kedeng kedeng kedeng kedeng kedeng kedeng kedeng kedeng kedeng kedeng oe oe.

Het gedender op de bielzen laat zich ook zo lekker vangen in de muziek: in blues, in boogiewoogie, in country, in rock-’n-roll. Vrijwel alle instrumenten in die genres slaan makkelijk aan het hakkepuffen: de lage registers van de piano, de drum, de slaggitaar, de bas.

Maar dat onder de middelen van vervoer veelal de trein wordt omarmd in de kunst, heeft niet alleen tekstuele en muzikale redenen. Vraag het de voetbaltrainer, vraag het de politicus. Zij verklaren dat ze bij cruciale carrièrewisselingen op het perron stonden toen de trein langskwam. De trein en de bijbehorende infrastructuur zijn metaforen voor het onweerstaanbaar voorttrekkende leven. Wie het over de trein heeft, heeft het over iets onherroepelijks: zonder dat je er veel invloed op kunt uitoefenen gaat die voort, altijd – een periode van vallend herfstblad uitgezonderd.

En de Corvette dan, of andere veelbezongen stoere auto’s? Of, sterker nog, de motorfiets? Get your motor running, get out on the highway – het ultieme bikerslied. Het is anders. Het zijn pogingen tot ontworsteling, een hunkering naar the road to freedom. Neem het leven in eigen hand. Maar het is iets van de jonge, wilde jaren, of, ernstiger, een poging de middelbare leeftijd op afstand te houden. Vroeg of laat komt de trein voorbij en stap je weer in, op weg naar een volgende levensfase, en uiteindelijk het einde.

En het vliegtuig dan, daar valt toch als passagier ook weinig aan bij te sturen? Een vliegtuig oogt naast een locomotief rank, licht, wendbaar, en dat weerspiegelt zich in de songs. ‘Oh, oh big ol jet airliner / Don’t carry me too far away’, zong Steve Miller. En John Denver: ‘I’m leaving on a jetplane / Don’t know when I’ll be back again/ Oh babe, I hate to go.’ Het is tijdelijk, kennelijk. Vluchtig. Nee, dan: ‘I’m sitting on a train and I’m ridin’ home.’ Een wereld opent zich. Vertrek, verkeerde keuzes, terugkeer op schreden.

Het gestage ritme is besmettelijk. Niet alleen tekst en muziek worden er door aangeraakt. Neem het tv-programma Railaway, over spoorlijnen van A naar B. Tussen het geraas over het ijzer en het huilen van de stoomfluit, kabbelt naadloos het commentaar over het jaar van aanleg, bruggen, tunnels en viaducten. Het ene oor in en het andere oor uit. Het is er heerlijk bij wegdommelen, om bij het wakkerschrikken te ontdekken dat het leven alweer een stationnetje is opgeschoven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden