opera pagliacci en il tabarro

Het Friese landschap wordt deel van de opera’s Pagliacci en Il tabarro. Na een liefdesduet klinkt een goed getimed ‘bèèè’

Regisseur Corina van Eijk koos dit jaar twee opera’s, beide over overspelige vrouwen.

Een scène uit Pagliacci. Beeld Majanka Fotografie

‘Wij zijn mensen van vlees en bloed’, zingt bariton Marcel van Dieren in de Proloog – een soort ouverture – van de opera Pagliacci. ‘Net als jullie.’  Prompt krijg je medelijden met de cast en de musici. Ga maar na: de locatie is een tent in een weiland. De temperatuur: zo’n 35 graden, zowel binnen als buiten. Terwijl het publiek zichzelf koelte toe wappert met programmaboekjes, moeten de zangers hun werk doen in vol ornaat.

De première van de twee korte opera’s Pagliacci en Il Tabarro bij Opera Spanga is niet alleen gedenkwaardig omdat ze plaatsvindt op de warmste dag ooit. Het is een jubileum. Regisseur en allesregelaar Corina van Eijk presenteert dit jaar voor de dertigste keer een opera in het Friese dorpje Spanga. De orkestbak is uitgegraven in natuurgebied de Rottige Meente, de tent is achter het podium opengelaten zodat de natuur deel wordt van de productie, inclusief een landweggetje met bomen en een stelletje weinig scriptvaste schapen. Na een ontroerend liefdesduet klinkt een nadrukkelijk bèèè.

Van Eijk is met haar altijd eigenzinnige producties een fenomeen in operaland. Ze kiest vaak voor ‘grote’ opera’s, dit jaar twee korte, Pagliacci van componist Rugerro Leoncavallo en Il tabarro van Giacomo Puccini. Opmerkelijk: Pagliacci wordt meestal gecombineerd met Mascagni’s Cavalleria rusticana - in september bijvoorbeeld opent De Nationale Opera haar nieuwe seizoen met ‘Pag en Cav’.

Leoncavallo en Puccini waren niet alleen tijdgenoten, de twee opera’s hebben hetzelfde thema: vrouwelijke ontrouw. In Pagliacci probeert de sensuele Nedda met haar minnaar te ontsnappen aan het opgeblazen ego van haar echtgenoot, een theaterdirecteur. Het liefdespaar wordt verraden door de intrigant Tonio, aan wiens agressieve seksuele avances Nedda eerder resoluut een einde had gemaakt met haar knie in zijn kruis. De Turks-Nederlandse sopraan Aylin Sezer speelt Nedda als zelfbewuste, temperamentvolle vrouw die op zoek is naar vrijheid. Het komt tot een dodelijke confrontatie tijdens een ‘theatervoorstelling’, maar dan heeft regisseur Van Eijk het echte leven en het theater al met elkaar laten versmelten.

Een scène uit Pagliacci. Beeld Majanka Fotografie

Het decor is minimaal, een staketsel waarachter het landschap zichtbaar blijft. Het weggetje wordt mede door een uitgekiende belichting een soort second stage, een plek waar liefdespaartjes vrijen onder een boom, of een kade waarop de stuwadoors een zware vracht van hun schouders laten glijden. In Il tabarro zien we een gebroken schippersechtpaar dat uit elkaar is gegroeid door het verdriet om de dood van hun kind. De schipper Michele doet wanhopige pogingen zijn vrouw Giorgetta weer voor zich te winnen. Maar zij ontvlucht haar verdriet in de armen van een van de stuwadoors die op zijn beurt een uitweg zoekt uit een ellendig leven van armoede en loodzwaar werk.

Hier staan geen egocentrische individuen die hun lusten botvieren ten koste van een ander. Alle drie zijn ze slachtoffer van hun heden en verleden. Met haar aanpak van het tweeluik geeft Corina van Eijk een interessante nuancering aan het begrip vrouwelijke ontrouw: overspel als welbewuste keuze of als emotionele vlucht. Roerend is de scène waarin Michele voor een koele Giorgetta herinneringen ophaalt aan de tijd dat hun kind nog leefde. Bariton Marcel van Dieren geeft de pijn van de schipper een intense emotionele lading. Net als van Aylin Sezer en de sopraan Francis van Broekhuizen (Giorgetta) is hij al enkele jaren een van Spanga’s smaakmakers.

Dirigent Tjalling Wijnstra – kletsnat van het zweet – weet de dertigkoppige Filharmonie Noord goed op koers te houden, hoewel de muziek soms wat aan scherpte verliest. Geen wonder gezien de omstandigheden. Zweterige vingers gaan glibberen over de snaren, instrumenten kunnen ontstemd raken, musici uitgedroogd. Het had ook maar een graadje Celsius gescheeld, bekent een violist na afloop, of ‘we waren er niet aan begonnen’.

Pagliacci en Il Tabarro, Opera Spanga, t/m 10/8. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden