Reportage Filmfestival van Venetië

Het eerste weekend van het Venetië filmfestival staat in het teken van Italiaans-Duitse horror en Lady Gaga

In Venetië zijn alle ogen gericht op één nieuwkomer. Lady Gaga laat in A Star is Born zien dat ze Oscarwaardig kan acteren.

Lady Gaga arriveert in roze verenjurk op het Lido. Foto EPA

Zelfs de natuur houdt rekening met Lady Gaga (32) in ­Venetië. Een uren boven het Lido hangende onweersbui barst pas los nét nadat de zangeres en actrice in roze verenjurk, hand in hand met tegenspeler en debuterend regisseur Bradley Cooper (43), de rode loper verlaat. Tijdens de galavertoning van A Star is Born slaat vervolgens de bliksem in bij het festivalpaleis: een symbolisch begin van Gaga’s filmdebuut. Door de blikseminslag valt binnen de stroom van de projectieapparatuur uit. Pas een ­minuut of vijftien later dan gepland, kan ze de royale staande ovatie in ontvangst nemen. Zó maak je een entree in de filmwereld. De volgende dag meldt de Amerikaanse pers dat Gaga zelfs rekening mag houden met een Oscarnominatie.

Een Amerikaans oersprookje als A Star is Born wordt om de zoveel decennia in een nieuw jasje gestoken. Na de versies uit 1937, 1954 (met Judy ­Garland) en 1976 (met Barbra ­Streisand en Kris Kristofferson), wordt deze klassieker, over de tegengestelde carrièreloop van twee artiesten en geliefden (hij omlaag, zij omhoog) nu verteld aan de hand van een vermaarde countryster en een zingende serveerster. Jackson (Bradley Cooper) is beroemd en gekweld, en dempt z’n tinnitus met drank en ­cocaïne. Ally is getalenteerd en onzeker, mede door een opmerking van een lompe platenbaas over haar, volgens hem, publicitair ongeschikte neus.

Debuterend regisseur Bradley Cooper hand in hand met tegenspeelster Lady Gaga. Foto EPA

Gewoon mens

Coopers regie van A Star is Born slaat geen nieuwe wegen in, maar is effectief en benut de reikwijdte van actrice Gaga. Ze gaat prima door voor een ­beginnend artiest, wellicht omdat we de popster nooit eerder zo zagen; als gewoon mens met gewoon haar.

Die metamorfose noemt Stefani Germanotta (32), op het naamkaartje in de perszaal aangekondigd als L. Gaga, het meest gedurfde aan haar spel. ‘Ik moest kwetsbaar zijn, onverhuld. Het grootste deel van de film draag ik geen make-up.’ Ze speelt niet zichzelf, benadrukt Gaga, die anders dan haar filmpersonage geen zetje van een mannelijke collega behoefde om door te breken als zangeres. ‘Ik ­geloofde wél altijd en absoluut in ­mijzelf.’

A Star is Born is niet geselecteerd voor de competitie en kan in Venetië geen prijzen vergaren. Het eerste weekend van het tiendaagse festival kende nog een veelbesproken remake, die wél meedingt naar de Gouden Leeuw; ­Suspiria, van de Italiaanse cineast en Oscarwinnaar Luca Guadagnino (Call Me By Your Name). De film is gebaseerd op de expressionistische cultklassieker over een ­heksendansschool uit 1977 van diens landgenoot Dario Argento. ‘Dario, o Dario, ik houd van Dario!’, zegt de 47-jarige cineast over zijn 77-jarige collega. ‘Ik zat hier nu niet tegenover jullie zonder Dario. Ik ben een stalker van meesterfilmmakers.’ Ooit belde een kennis hem op, vervolgt Guadagnino, om te zeggen dat Argento in de stad was. Hij stond als 15-jarige met z’n gezicht tegen het raam van een restaurant in Palermo gedrukt, starend naar de door hem verafgode cineast. ‘Misschien zag het er voor hem vreemd uit, maar dat was ik dus.’

Zaterdagochtend, bij de eerste vertoning van Guadagnino’s Suspiria, verlaten zo’n tien toeschouwers prompt de zaal. Ze vertrekken midden in een Pina Bausch-achtige, agressieve dansopvoering, waarbij een van de danseressen knakt en er niets meer van haar over is dan een vormeloze, urine en speeksel lekkende zak botten. Wie het visueel verbluffende en morbide origineel kent, was gewaarschuwd. Anders dan die film, plaatst Guadagnino zijn Suspiria in het druilerige Berlijn van de jaren zeventig, terwijl de terreurbeweging Rote Armee Fraktion druk is met gijzelingen en aanslagen.

Luca Guadagnino of het filmfestival van Venetië. Foto ANP

Rainer Werner Fassbinder

Zijn film is óók een ode aan de in 1982 overleden Duitse cineast Rainer Werner Fassbinder, stelt de Italiaan. En deze enkel door vrouwen bevolkte dansschool ontstond in de Tweede Wereldoorlog, zo blijkt in de film, als toevluchtsoord voor Duitse vrouwen die hun baarmoeder niet wensten in te zetten voor het nazi-regime. ­Guadagnino: ‘De vrouwen in de film zijn honderd procent Fassbinder-vrouwen. Want niemand verslaat ze, deze vrouwen geven nooit op.’

Renée Soutendijk speelt een van de vrouwen van het dansgezelschap. Veel tekst heeft ze niet, maar de ­Nederlandse actrice heeft wel een aandeel in de bloederige scènes. ­Dakota Johnson (28) speelt het hoofdpersonage Susie Bannion, een jonge Amerikaanse danseres uit een mormoons gezin. Johnson is de ster uit de Fifty Shades-filmreeks, en dochter van acteurskoppel Don en Melanie Griffith. Ze ging na de opnamen op advies van Guadagnino in therapie, zoals eerder in de pers naar buiten was gekomen. Johnson: ‘Allereerst: ik ben niet in psychoanalyse gegaan. Ik ben een zeer gevoelig persoon. Als je dan met zulk duister materiaal werkt, is het fijn door aardige mensen omringd te worden. Mijn therapeut is zo’n aardig persoon. De opnamen ­waren dus niet traumatiserend, ze waren juist erg leuk.’

Dakota Johnson op het filmfestival van Venetië. Foto AFP

Thom Yorke

Luca Guadagnino vroeg Radioheadzanger Thom Yorke de muziek te componeren voor Suspiria. Yorke twijfelde, omdat de muziek van de Italiaanse formatie Goblin een zo ­mogelijk nog grotere cultstatus geniet dan de film. ‘Het was zo’n moment waarop je wilt wegrennen, maar weet dat je dan spijt krijgt.’ Yorke schreef niet eerder muziek voor films. Hij omschrijft de soundtrack als ­muzikale bezweringen.

De Engelse actrice Tilda Swinton (57), kaarsrecht gezeten, speelt de goeroe-achtige danslerares in Suspiria. Swinton heeft een dubbelrol, want ze speelt ook de de mannelijke, en ietwat kunstmatig hoogbejaard ogende, psycholoog Lutz Ebersdorf. Ebersdorf meent dat alle hekserij slechts is ingebeeld, als gevolg van een collectief schuldgevoel over de Tweede Wereldoorlog. Swinton staat niet als de psycholoog op de aftiteling. Er is alles aan gedaan de psycholoog neer te zetten als een werkelijk bestaand figuur: zo zwerven er zelfs fictieve biografieën van hem rond op internet. De actrice, die helemaal meegaat in de grap, leest zaterdagmiddag in de perszaal een ‘boodschap’ op van Ebersdorf aan de media, als een soort monoloog. ‘Ik raad aan iedereen aan die door deze film van streek is geraakt een goede psycholoog zoekt.’

Ooit, toen hij nog student was, schreef Guadagnino de toen al bekende Swinton een brief: of ze wilde meewerken aan een korte film. De actrice reageerde niet, waarop hij haar na afloop van een evenement in Italië opzocht en terugkwam op de brief. Het klikte, getuige hun succesvolle samenwerkingen Io Sono L’amore (2009) en A Bigger Splash (2015). Guadagnino, die Swinton al in de ideeënfase bij zijn films betrekt, knikt enthousiast als de actrice benadrukt dat hun kunst tot stand komt door een volkomen ‘gelijkwaardige samenwerking’. ‘We hebben een bloedband’, zegt de actrice, ‘zeker na deze film.’

De Britse actrice Tilda Swinton op het filmfestival van Venetië. Foto EPA

Netflixkraker

Halverwege het festival, waarvan 21 films meedoen aan de competitie, lijkt het familiedrama Roma van Alfonso Cuarón vooralsnog favoriet. Na het Hollywoodsucces Gravity keerde Cuarón terug naar zijn geboorteland, waar hij meer dan honderd draai­dagen spendeerde aan zijn tot nu toe meest persoonlijke film. De film is een indringend portret van zijn familie en hun kindermeisje in het Mexico van de jaren zeventig. De dure zwart-witfilm zonder grote namen werd aangekocht door Netflix. Na de jubelontvangst in Venetië zal de betaalzender de film optuigen met een dure pr-campagne. Volgens de laatste berichten wordt de film ook een bioscoopbestaan gegund. Het doel is te voldoen aan de regels van de Oscars, die stellen dat te bekronen films minimaal een week moeten hebben gedraaid in Amerikaanse bioscopen. Die eis is nieuw en zal mogelijk een precedent scheppen voor andere aanstaande Netflixkrakers, zoals het reeds opgenomen misdaadepos The Irishman van Martin Scorsese.

Roma kan de eerste Netflixfilm zijn die een voorname festivalprijs wint. Toen de juryvoorzitter, Guillermo del Toro werd gevraagd of hij wel on­afhankelijk naar de competitiefilm van zijn goede vriend, landgenoot en oud-compagnon Cuarón kan kijken, antwoordde hij: ‘Ik ben geen dictator, ik ben slechts ­president.’

De Fransman Audiard en de gebroeders Coen wagen zich aan de western 

‘Dit is een western waarin een man huilt als zijn paard sterft’, zegt Jacques Audiard tijdens de persconferentie van The Sisters Brothers, de eerste Engelstalige speelfilm van de Franse cineast (o.a. Un prophète, Des rouilles et d’os). ‘Normaal gesproken red je in een western het meisje van de indianen, wordt er wat vee bijeengedreven en is alles duidelijk. The Sisters Brothers is iets anders, denk ik. Verder ben ik geen groot connaisseur van het westerngenre.’

De verfilming van de bestseller van de ­Canadees Patrick deWitt volgt de belevenissen van Eli (acteur John C. Reilly) en Charlie Sisters

(Joaquin Phoenix), twee broers en begaafde beroepsmoordenaars, die jagen op een man die een chemische formule bezit om riviergoud te lokaliseren. De gebroeders wisselen pistoolgeweld af met conversaties die opvallend gevoelig, humoristisch en introspectief zijn. De Amerikaanse ­acteur Reilly kocht de rechten van het boek uit 2011 en benaderde ­Audiard, die de western in Spanje en Roemenië opnam. Ook Rutger Hauer is te zien in de film, als opdracht­gever van de broers. Het is het kortste filmoptreden van de Nederlandse acteur ooit, maar Audiard benut Hauers imposante blik wel ten volle.

Net als The Sisters ­Brothers is ook de ­western The Ballad of Buster Scruggs van de broers Ethan en Joel Coen op­genomen in de competitie van Venetië. De Amerikaanse filmbroers traketeren de kijker op een smaaktest van zes korte verhaaltjes met klassieke western­situaties; van de ­indianenaanval tot de postkoetsrit, waarbij ­Magere Hein nooit ver weg is. De Coens, die met True Grit (2010) al eens eerder een western op­namen, zijn nadrukkelijk wél kenners van het genre: ze keken de Amerikaanse cowboyfilms als kind op televisie. ‘Maar de eerste westerns die we in de bioscoop zagen en ­allebei geweldig vonden ­waren die van Sergio ­Leone, eind jaren zestig en begin jaren zeventig.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.