NieuwsInvloed coronavirus op musea

Het eerste slachtoffer in de culturele sector is een feit: het Tassenmuseum in Amsterdam sluit de deuren

Het museum aan de Herengracht begon als particuliere verzameling in een woonhuis in Amstelveen.

TassenmuseumBeeld Tassenmuseum

Dát er culturele slachtoffers zouden vallen door de coronabonanza was evident, maar nu het eerste Nederlandse museum is omgevallen doet het toch onverwacht veel zeer. Helemaal omdat het zo’n ontzettend sympathiek en uniek museum is: het Tassenmuseum, dat sinds 2007 huist in een statige 17de-eeuwse burgemeesterswoning aan de Herengracht in Amsterdam. Aanvankelijk heette het Tassenmuseum Hendrikje, naar initiatiefnemer en antiekhandelaar Hendrikje Ivo, die het met man Heinz en dochter Sigrid op poten zette. Toen hun eigen Amstelveense huis te klein werd voor hun groeiende particuliere verzameling, weken ze uit naar het Amsterdamse grachtenpand. Daar werden alle bijzondere tassen, beursjes en koffers op meerdere verdiepingen uitgestald. In de inpandige tearoom konden bezoekers bijkomen van alle indrukken. 

Met alle andere Nederlandse musea ging ook het Tassenmuseum op 13 maart dicht. Op de site staat sinds woensdag zonder enige opsmuk te lezen: ‘Het besluit is genomen het museum niet te heropenen. Er zijn helaas onvoldoende financiële middelen in de vorm van subsidies en sponsoring gevonden voor continuering op lange termijn. Mede gezien de huidige ontwikkelingen in de samenleving is er onvoldoende perspectief voor de toekomst. Alle opties om het museum nog langer open te houden zijn door de Raad van Toezicht en directie uitvoerig onderzocht.’

Goed mogelijk dat u nu denkt: nou moe, kan er íéts minder belangrijk zijn dan tassen? Waarom moesten die poenige sleurobjecten überhaupt tentoongesteld? Vooruit, een damestas is geen Rembrandt. Toegegeven, de collectie was vooral markant, niet zozeer spectaculair. Echte supertoppers ontbraken, en van een constante tijdlijn was evenmin sprake. Maar het feit dat het een particuliere verzameling was, bijeengebracht vanuit enthousiaste liefhebberij, maakte de collectie zo aantrekkelijk en levendig. Op zolder begon het met 16de-eeuwse kralenbeursjes en foedralen voor toneelkijkers, een verdieping lager stond zomaar een grote rode Dirk-shopper te stralen naast een Chanel-tas. 

Louis Vuitton-schoenenkoffer in de tentoonstelling Trunk Show.Beeld Fabian Landewee

Ruim een jaar geleden werd directeur Manon Schaap aangesteld om het museum een nieuwe impuls te geven, het stof van de collectie te blazen en iets te verzinnen om mannen naar binnen te lokken – de zeventigduizend bezoekers die het museum per jaar trok waren voornamelijk dames. Schaap, die helaas niet wil ingaan op interviewverzoeken, begon vol goede moed aan haar taak en schrapte als eerste de niet heel internationaal klinkende naam Hendrikje. Afgelopen december opende ze de tentoonstelling Trunk Show, rondom de verzameling historische hutkoffers van verzamelaar Menko ten Cate. 

Het museum zwaait na dertien jaar 32 werknemers en 55 vrijwilligers uit. Ook voor de 4.500 tassen moet een nieuw onderkomen gezocht, liefst bij iemand met een groot huis en een groot tassenhart. 

De invloed van het coronavirus op musea: een overzicht

Frida Kahlo.Beeld Getty

Uit een enquête onder leden van de Museumvereniging blijkt dat een op de vijf musea vreest in mei geen salarissen of rekeningen te kunnen voldoen. De tijdelijke sluiting duurt ten minste tot 20 mei, en ook daarna zullen inkomsten (veel) lager uitvallen, door de anderhalvemetermaatregelen en de afwezigheid van toeristen. De Museumvereniging heeft besloten een voorschot ter grootte van twee maanden bezoek, in totaal 10 miljoen euro, uit te betalen aan de aangesloten musea.

Verder roept de Museumvereniging op tot een akkoord tussen Rijk, provincies en gemeenten voor een steunpakket aan alle musea. Dat zou moeten bestaan uit een tegemoetkoming in de huurkosten, een investering in een overbruggingsfonds en verruiming van de Geefwet, als fiscale stimulans voor gevers om culturele organisaties te ondersteunen.

Het Drents Museum in Assen heeft besloten de grote tentoonstelling over de Mexicaanse kunstenaar Frida Kahlo een heel jaar te verschuiven. Viva la Frida! - Life and Art of Frida Kahlo stond voor dit najaar gepland. ‘Om recht te doen aan het fantastische werk van Frida Kahlo én om toch zo veel mogelijk bezoekers op een veilige en gastvrije wijze te kunnen laten genieten, is het volgens ons niet verantwoord de tentoonstelling dit jaar te openen. Ook vanuit Mexico kwam nadrukkelijk het verzoek tot verplaatsing, gezien de onzekere situatie rond corona daar’, aldus Harry Tupan, directeur van het Drents Museum. In Mexico zitten belangrijke bruikleengevers. Viva la Frida! is nu vanaf 10 oktober 2021 te zien; gereserveerde kaarten blijven geldig.

De impact van het coronavirus op de stad Amsterdam en haar inwoners is binnenkort te zien in een digitale expositie. Het Amsterdam Museum roept mensen op hun persoonlijke verhalen in te sturen. Een team van onder anderen kunstenaars en conservatoren selecteert deze ervaringen voor de tentoonstelling, die vanaf half mei te zien zal zijn. Het museum werkt voor de expositie Corona in de stad samen met onder meer de Openbare Bibliotheek Amsterdam, de Universiteit van Amsterdam en fotografiemuseum Foam. Hierbij draait het vooral om de alledaagse verhalen en ervaringen van mensen in de stad. Wie dat wil, kan vanaf 30 april een geschreven verhaal, foto, video, audiofragment of een andere uiting over een aspect van de coronacrisis in de stad delen met het Amsterdam Museum.

Ook het Anne Frank Huis verkeert in zwaar weer. Ronald Leopold, algemeen directeur van de Anne Frank Stichting, stelt donderdag, kort voor het 60-jarig bestaan, dat geld snel nodig is. Het museum in Amsterdam is vanwege de coronacrisis sinds 13 maart dicht. Leopold: ‘Wanneer en hoe het Anne Frank Huis weer open kan, is nog niet duidelijk. Wij zijn een onafhankelijk, niet-gesubsidieerd museum. Om de nagedachtenis van Anne te ondersteunen hebben wij financiële steun hard nodig. We doen daarom een beroep op alle mensen die onze organisatie en ons educatieve werk een warm hart toedragen: doe een donatie en steun ons.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden