Het dilemma Emily

Roddelen over een aanstaande verloving van Willem-Alexander en Emily Bremers willen serieuze media niet. Een toekomstige koningin doodzwijgen evenmin. Het blijft schipperen....

WEEKBLAD Story bracht de verloving van Willem-Alexander en Emily Bremers exclusief. Op 3 september had het blad de primeur: het huwelijk zou op 6 september worden aangekondigd. Frappant was niet zozeer de onthulling zelf, alswel het argument waarmee Story die onderbouwde. De verloving was ophanden - volgens Story - omdat zowel HP/De Tijd als Elsevier voor het eerst sinds jaren grote verhalen over Bremers brachten. 'Beide bladen zouden er wel voor waken te speculeren over een ophanden zijnde verloving als zij niet discreet waren ingelicht.'

Zo was het, ooit. Maar zo is het niet meer. Discreet ingelicht of niet, serieuze media hebben het moeilijk met Emily Bremers. Aan roddel en achterklap doen ze liever niet, maar een aanstaande koningin doodzwijgen is ook zo wat. Vaak wordt teruggegrepen op de methode 'de bladen zeggen', een methode die zijn bestaansrecht heeft bewezen ten tijde van de huwelijksproblemen van Diana & Charles: op lacherige toon overschrijven wat de roddelpers nu weer heeft verzonnen. Leuke kop erboven, wat ironische tussenzinnetjes om duidelijk te maken dat déze krant, dít tijdschrift wel wat anders te doen heeft dan hijgerig achter koningshuizen aan te rennen, en klaar is Kees.

Vrij Nederland meldde vorige week in de nieuwtjesrubriek Laag Water lacherig dat het 'uit' was tussen Alexander en Emily. Verslaggevers van RTL en NOS beperkten zich op Prinsjesdag tot het ondervragen van mensen langs de kant van de weg: of ze niet gehoopt hadden Emily te zien?

Toen twee weken geleden de geruchten over een verloving van de kroonprins serieuze proporties aannamen, sloeg bij een aantal media de paniek toe. Normaal zo voor de hand liggende journalistieke handelingen, zoals het laten maken van een goede foto van Emily Bremers, leverden dit keer ethische bezwaren op. Vrijwillig poseren doet Bremers immers niet, en niet elke fotograaf vindt het een uitdaging om vanuit het struikgewas tegenover haar ouderlijk huis de plaat van zijn leven te schieten. Met hetzelfde dilemma zagen verslaggevers zich geconfronteerd die het meisje achter Emily wilden typeren. De kring van familieleden en echte vrienden is zo toegankelijk als een blok graniet. Wie ooit met Bremers geknikkerd had, kon derhalve rekenen op een warm onthaal.

Koninklijke verlovingen en de pers, het blijft tobben. Toen de allereerste Nederlandse paparazzo John de Rooy op 1 mei 1965 zijn zes close-ups maakte van prinses Beatrix en haar toen nog onbekende vriend, haalde hij zich niet alleen de toorn van het volk op de hals maar ook die van zijn collega's. De Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten verklaarde officieel dat de normen van fatsoen hier waren overschreden en dat er sprake was van misbruik van de Nederlandse persvrijheid. De Rooy zelf dacht er anders over: hij vond dat hij slechts dat had gedaan wat iedere fotograaf had moeten doen.

Inmiddels is de pers het er met zichzelf over eens dat royalty-journalistiek in Nederland anders moet worden bedreven. In Luizen in de Pels (uit 1984, over 100 jaar journalistiek in Nederland) veegden Gerard Mulder en Hugo Arlman de vloer aan met de manier waarop de Nederlandse journalistiek met het Koninklijk Huis omsprong: 'Brutaal, opdringerig en onbeschaamd in het naspeuren van onbenulligheden; kruiperig, onderdanig en laf bij het berichten over zaken die wél van belang waren.'

Zeven jaar later hield Rinus Ferdinandusse, toenmalig hoofdredacteur van Vrij Nederland, in het tijdschrift Reporter een pleidooi voor het aanstellen bij kranten van een speciale redacteur Huis ten Bosch om nieuws rond het koningshuis 'de krant in te dwingen'. Maar zijn mogelijke verloofdes nieuws?

'Het is moeilijk', zegt Hans Laroes, adjunct-hoofdredacteur van het NOS Journaal. 'De pers werkt in deze kwestie in een werkelijkheid die door de roddelpers is gecreëerd. Het past ook niet in de traditie van de Nederlandse serieuze journalistiek om met motoren en camera's achter mensen aan te jagen.'

Evengoed mag de pers van hem wel een beetje gretiger worden. 'Het functioneren van het Koningshuis hoort professionele aandacht te krijgen die verder gaat dan het volgen van Hare Majesteit op Koninginnedag. Serieuze media zouden hun best moeten doen vast te stellen wat er nu waar is van al die geruchten.'

Bij de NOS ligt inmiddels een ruwe opzet voor een verlovingsdraaiboek. Als de kroonprins besluit zich te verloven, zal koningin Beatrix dat, vermoedt Laroes, via de publieke omroep aan het volk meedelen, waarschijnlijk vlak voor het journaal van acht uur. Dat journaal pakt vervolgens uit met onder meer een portret van Emily Bremers.

Volgens Laroes zijn er drie momenten geweest die een dergelijke voorbereiding rechtvaardigen. Het eerste was in januari 1995, toen de prins en Emily Bremers een ongeluk kregen op weg naar de wintersport. 'Wie met de prins op wintersport gaat, moet wel een goede vriendin van hem zijn, mogelijk zelfs een aanstaande verloofde en derhalve de toekomstige koningin. Als serieuze journalistieke organisatie moet je daar melding van maken.'

Het tweede moment was Bremers' geheime aanwezigheid bij de zestigste verjaardag van de koningin, het derde haar bezoek aan de kerk tijdens de huwelijksinzegening van Maurits en Marilène. Voor de NOS was dat de ideale generale repetitie. 'Vanaf dat moment zijn we begonnen met het maken van een lijstje voor de verloving. Goed voorbereid zijn is altijd beter dan je laten overvallen.'

Ook bij de meeste kranten zijn de verhalen klaar. 'Natuurlijk is het niet geweldig om je te moeten baseren op soms wat verre bronnen, maar daar dwingt het Koninklijk Huis ons nu eenmaal toe', vindt hoofdredacteur Pieter Broertjes van de Volkskrant. Peter de Jonge van het Algemeen Dagblad: 'We hebben geen ethische bezwaren tegen onze pogingen te achterhalen wie de toekomstige koningin van Nederland wordt: dat gaat het land nu eenmaal aan.'

De GPD, waarin achttien regionale kranten samenwerken, vindt de persoon Emily Bremers pas een onderwerp als de verloving is afgekondigd. Adjunct-hoofdredacteur James McGonigal: 'Je moet enorm uitkijken dat je je niet op ontraceerbare bronnen gaat verlaten. Als ze mij dingen gaan vragen over iemand die ik twintig jaar geleden heb gekend, komt er ook niks zinnigs uit.'

McGonigal noemt de gebeurtenissen in het Engelse koningshuis als oorzaak voor de toegenomen nieuwsgierigheid naar het privéleven van de koninklijke familie. 'Toen heeft iedereen gezien hoe privéperikelen een monarchie aan het wankelen kunnen brengen. Dat rechtvaardigt een zekere belangstelling voor het privéleven. Maar sensatiezucht speelt ook een rol. Daarom moet je je bij elk bericht afvragen wat de maatschappelijke relevantie is.'

Eef Brouwers, hoofddirecteur van de RVD, haalt vooralsnog zijn schouders op over wat hij noemt 'de verhoogde geestdrift gepaard gaande aan zogenaamd absolute zekerheid' waarmee de pers zich druk maakt om de verloving van de prins van Oranje. 'Serieuze media laten zich meer dan vroeger leiden door geruchten en publiceren die ook. Wellicht omdat dergelijke berichten op hun verkoopwaarde worden bekeken. Dat journalisten trachten geruchten te verifiëren, is terecht; maar van het voortdurend achtervolgen van iemand met een camera, kan ik de journalistieke betamelijkheid niet inzien. Voor mensen over wie niets meer te melden valt dan dat ze tot de vriendenkring van de prins van Oranje behoren, moet dat tamelijk benauwend zijn.'

Ook Story heeft met Emily Bremers te doen, zij het om een andere reden. In het nieuwe nummer wordt ze niet langer liefkozend 'onze eigen Diana' genoemd, maar is ze gedegradeerd tot 'de Hollandse Camilla'. Had ze zich maar aan Story's voorspelling moeten houden.

Wilma de Rek

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden