TaalgebruikWoord van de Week

Het dialectwoord van de week: hiëp

Dialect, jeukend jargon, straattaal of neologisme – elke week ontwaart de Volkskrant een opvallend woord. Zoals dit dialectwoord: hiëp.

Er schuilt een zekere tragiek in schrijven over dialect. Vaak heeft het iets weg van een tedere aai over de hand van een stervende, nog vaker is het als het beitelen van een epitaaf: ‘Hier ligt dit gestorven woord. Moge het rusten in vrede.’

Gelukkig wordt er dapper weerstand geboden tegen het grauwe Algemeen Nederlands. In het Noord-Limburgse dorp Horst bijvoorbeeld wordt nog volop dialect gesproken en gezongen. Drie woordenboeken zijn ermee volgeschreven.

Komen we nu – eindelijk – aan bij het Woord van de week: hiëp (spreek uit als jep), Horster dialect voor ‘bijl’. Een fraaie uitspraak: ‘Dih is met de hiëp gemaakt’ voor een lomp of lelijk mens. Of: ‘Zò bót ás en hiëp.’

Hoe ik weet dat het Horster dialect leeft? Ik ben ooit op uitnodiging van de indieband Afterpartees in jongerencentrum OJC Niks geweest. Ik verstond niet wat er tegen me werd gezegd. Niks. Soms wist ik niet eens of het nu een vragende of bevestigende zin was.

De hiëp is flink door de festivalzomer van Afterpartees gegaan, maar net als hun dialect is de band er niet onder te krijgen; ze gaan niet bij de takken (ha!) neerzitten en slijpen de messen.

Misschien is zo'n dialect niet zo tragisch als het lijkt; is de standaardtaal de botte bijl en het dialect het verfijnde, scherpe instrument. Stond het toch goed in dat boek dat de eerste zaadjes voor de standaardisering van onze taal heeft geplant: ‘Een botte bijl vraagt veel van uw krachten, wees wijs en slijp het blad.’ Het dialect is kiebig als wat!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden