RecensieSuccession seizoen 3

Het derde seizoen van Succession is grappig, dramatisch en groots ★★★★★

Succession, de successerie over een disfunctionele, superrijke mediafamilie, is toe aan zijn derde seizoen. Er is geen beter drama en er is geen betere komedie op het moment.

De familie Logan om wie Succession draait.  Beeld HBO
De familie Logan om wie Succession draait.Beeld HBO

Waar waren we? Kendall Roy liet aan het slot van de laatste aflevering van het tweede seizoen van Succession de microfoon vallen, figuurlijk gesproken, toen hij zijn vader, zijn familie en het familiebedrijf verraadde. In plaats van de schuld op zich te nemen, zoals de afspraak was, legde hij op een persconferentie de verantwoordelijkheid over de diepgewortelde corruptie in het bedrijf bij zijn vader.

En toen bleef het twee jaar stil, omdat een pandemie de televisie- en filmindustrie plat legde, en we in onze herinnering bleven hangen bij de raadselachtige glimlach van Logan Roy, de pater familias, zojuist verraden door zijn zoon. Wat ging er schuil achter die glimlach? Ik had het net zo gedaan, wellicht? Of was het het sentiment van de bloedhond die eindelijk van de ketting wordt gehaald?

Allereerst: er zijn hele volkstammen die geen idee hebben waar dit over gaat. Die de familie Roy of de fictieve mediagigant Waystar RoyCo, een soort mix van Disney en Rupert Murdochs News Corporation, niet kennen. Zij hebben bijvoorbeeld niet Ziggo als provider, wat in Nederland, op dvd-boxen na, de enige legale manier is om HBO-series te zien.

En dus lazen zij wellicht tandenknarsend hoe het Volkskrant-seriepanel het tweede seizoen van Succession in 2019 tot serie van het jaar verkoos. We schreven toen dat maker Jesse Armstrong ‘het surrealistische spektakel van het perverse en amorele leven der superrijken’ toont, ‘dat op sublieme wijze een waarheid over deze tijd vertelt, op een manier waar we kennelijk naar snakken’.

Dat snakken heeft even geduurd, maar daar zal op maandag 18 oktober een eind aan komen als de eerste aflevering van het derde seizoen te zien is. Aangezien de pers al zeven van de negen afleveringen mocht zien, kunnen we met overtuiging zeggen dat het derde seizoen een sublieme voortzetting is van het epische familieverhaal van de Roys.

Dit seizoen ligt de nadruk op de strijd tussen zoon Kendall (Jeremy Strong) en de rest van de familie, nog altijd aangevoerd door Logan Roy (Brian Cox), die in dit seizoen echt voluit mad king gaat. In een van zijn schuimbekkende tirades ontvouwt hij zijn plannen: ‘We’ll fucking beast them. We’ll go full fucking beast!’ Onvoorspelbaarheid met een vleugje waanzin, dat is zijn stijl als hoofd van het bedrijf én als hoofd van de familie.

De eerste aflevering van het nieuwe seizoen van Succession (Opvolging) heet Secession (Afscheiding), zeker in Amerikaanse context ook een verwijzing naar de burgeroorlog die onvermijdelijk volgt als iemand de eenheid verbreekt.

Hoe zijn de Roys zover gekomen? De eerste aflevering van het eerste seizoen werd in juni 2018 uitgezonden. We zien de aanloop naar de 80ste verjaardag van Logan Roy, van wie de kinderen ervan overtuigd zijn dat hun vader, oprichter van het miljardenbedrijf Waystar Royco, zijn opvolger gaat bekendmaken. Hij heeft een andere boodschap: hij is niet alleen van plan aan te blijven, als hij sterft, komt het bedrijf in handen van zijn derde vrouw Marcia. Aan het eind van die eerste aflevering krijgt Logan een hersenbloeding en raakt hij in een coma, zijn kinderen in diepe verwarring achterlatend, ieder voor zich ervan overtuigd dat zij de opvolger moeten worden.

In dat eerste seizoen had Jesse Armstrong de toon al goed te pakken. De Britse scenarist was vooral bekend als de maker van populaire komedieseries als Peep Show en Fresh Meat toen hij begin 2016 zijn pitch voor HBO deed, voor een satirisch drama over ‘steenrijke mensen en de macht van de media’. Het idee was gebaseerd op een nooit verfilmd scenario over de 80ste verjaardag van mediatycoon Rupert Murdoch, samen met een handvol andere invloeden, waaronder de true crime-documentaire The Jinx, over een miljonair die met moord lijkt weg te komen.

Armstrong heeft Succession ook wel ‘Dallas ontmoet Festen’ genoemd, een combinatie van de uitzinnige jarentachtigsoap over een oliefamilie en het Deense meesterwerk van Tomas Vinterberg over een escalerend familieweekend ter gelegenheid van de verjaardag van de pater familias. De Deense film uit 1998 zette Armstrong ook op het spoor van de toon van zijn serie: de dramatische klucht, of het komische drama, zo u wilt.

De pilot werd geschreven in een tijd dat toenmalig presidentskandidaat Donald Trump nog als een uit de hand gelopen grap werd beschouwd die kansloos zou zijn tegen Hillary Clinton. De eerste keer dat de acteurs de tekst met zijn allen doorlazen was op 8 november 2016, de dag dat Donald Trump tot president werd verkozen.

Toen het eerste seizoen twee jaar later werd uitgezonden, zagen veel kijkers het als de perfecte satire op de jaren onder Trump. Armstrong wees er echter op dat het onvoorstelbare politieke succes van de familie Trump eerder het product was van dezelfde tijd die hij probeerde te beschrijven. Inclusief de zender ATN als de fictieve tegenhanger van Fox News; een van de vele genoegens van Succession is dat er in veel scènes op de achtergrond schermen te zien zijn die ATN tonen, een perfecte kopie van een 24-uursnieuwszender, ook op het vlak van cast en vormgeving.

Toen HBO na het zien van de pilot de opdracht voor de serie bij Armstrong neerlegde, stelde hij een keurkorps van vooral Britse komedieschrijvers samen, meesters van scherpe dialogen en bloemrijke beledigingen. Het team had een belangrijk nadeel: dat had geen idee hoe de ultrarijken leven. Er werden zogenaamde rijkdomconsultants erbij gehaald die de schrijvers erop wezen dat servetringen als ordinair worden beschouwd, of dat superrijken onderweg geen jassen dragen, omdat ze van de privéjet in de limo stappen, die ze naar hun eigen gebouw rijdt. De ultrarijken hebben geen boodschap aan het weer.

Misschien is Succession alleen te vergelijken met die andere populaire serie over een stel ultrarijken die elkaar voortdurend pijn en verdriet doen: The Crown op Netflix. Ook daar staat de loyaliteit aan de familie centraal en wordt er van de buitenstaanders, de koude kant, een bovenmenselijke ondergeschiktheid dan wel kruiperigheid geëist. De sancties zijn bruut. Bij verzet volgt al dan niet zelfgekozen ballingschap.

Het eerste seizoen van Succession was onderhoudend genoeg, met acteurs die zich volledig overgeven aan hun verknipte personages, maar het was nog niet echt groots. Er waren al sublieme scènes, zoals die waarin een wanhopige Kendall komt vast te zitten in het verkeer richting Manhattan terwijl de familie probeert de oude Logan eruit te werken bij een vergadering van aandeelhouders, waarop hij besluit door een tunnel te rennen.

De roekeloze wanhoop die zo kenmerkend is voor het personage van Kendall is een van de pijlers van Succession en leidt in het derde seizoen bijvoorbeeld naar een gedenkwaardige aflevering (nummer 7) waarin hij, in Kanye West-stijl, zijn 40ste verjaardag viert. Als de Roys iets te vieren hebben, dan is het magnifieke debacle nooit ver, weten we inmiddels.

Het derde seizoen volgt meer één verhaallijn dan het meer opgeknipte tweede seizoen. Vanaf de openingssequentie zitten we midden in de familiestrijd van de Roys, een soort Game of Thrones in hotelsuites en privéjets, met de voortdurende dreiging van de FBI (vanwege de corruptiebeschuldigingen) en belangrijke aandeelhouders en financiële tycoons in de coulissen (heerlijke vileine gastrollen van Adrien Brody en Alexander Skarsgard), die vooral willen dat de rust in het bedrijf zo snel mogelijk terugkeert.

De eerste afleveringen, een ademloos staaltje disfunctioneel ensemble-acteren op het allerhoogste niveau, nemen een aanloop naar de grote aandeelhoudersvergadering in de vijfde aflevering, een meesterwerk op zichzelf. De chaos achter de schermen als Logan Roy een gezondheidscrisis krijgt op het moment dat het lot van het bedrijf van zijn woorden afhangt, correspondeert fraai met de nietszeggende speeches op het podium waar de arme paladijnen van de familie vergeefs rust proberen uit te stralen.

Het zijn dit soort turbulente afleveringen die duidelijk maken dat het geen zin heeft om Succession vast te pinnen op één genre. Op dit moment is er geen beter drama en geen betere komedie.

Dat blijkt uit niets beter dan uit de scènes met het komische duo van zwager Tom (Matthew Macfadyen) en neef Greg (Nicholas Braun), twee satellieten in een baan om de familieplaneet, die een maximaal opportunisme moeten inzetten om niet in het heelal te verdwijnen. In het derde seizoen worden ze verteerd door de niet-onrealistische angst dat de familie hun als zondebok zal gaan gebruiken en dat gevangenisstraf onvermijdelijk is. Neef Greg en zwager Tom in de gevangenis: dat zou nog eens een geweldige spin-off zijn.

Succession, seizoen 3

★★★★★

Een negendelig drama/komedie van Jesse Armstrong.

Met Brian Cox, Sarah Snook, Jeremy Strong, Kieran Culkin.

Te zien op Ziggo/HBO.

Het perfecte thema

Vanaf de eerste aflevering leek componist Nicholas Britell het perfecte muzikale thema voor Succession te hebben gecombineerd. Gespeeld op een valse piano klinkt de hele productie alsof het uit de gammele jukebox stroomt. Het filmpje combineert beeldfragmenten die internationale welvaart uitstralen met homemovies van de Roys als jonge kinderen in de schaduw van hun vader. Zie ze daar zitten, heen en weer geschud op de rug van een olifant. Bekijk ook eens de vele parodieën waarin mensen hun eigen familiefilmpjes op de muziek van Britell hebben gezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden