Column Sylvia Witteman heeft iets gelezen

Het boekje ‘Huwelijks­onderricht voor katholieke echtgenoten’ deed me beurtelings rillen en schaterlachen

Mijn ouders, allebei katholiek grootgebracht, zijn als jongvolwassenen van hun geloof gevallen. Ze lieten mij nog wel dopen om hun ouders een plezier te doen, maar van enige godsvrucht was verder in mijn jeugd geen sprake. Mocht ik me ooit hebben afgevraagd waarom ze de kerk de rug toe hebben gekeerd dan kreeg ik het antwoord afgelopen week, in de vorm van een boekje uit 1948. Het heet Huwelijks­onderricht voor katholieke echtgenoten en deed me beurtelings rillen en schaterlachen.

De eerste zin alleen al is een flagrante leugen: ‘Het huwelijk is geen uitvinding van mensen.’ Dat is het huwelijk natuurlijk wél, net als het hele idee van een Schepper: die is bedacht door mensen, om verschijnselen te verklaren die wij niet begrijpen. Ook is het voor veel mensen moeilijk leven met het idee dat ons bestaan uit het niets komt en tot niets leidt; dan komt zo’n God goed van pas, en een huwelijk uiteraard ook.

Want, aldus het boekje: ‘Het zinnelijk genot van de vleeselijke gemeenschap heeft God gegeven als een prikkel om de mensen tot het huwelijk en de voortplantingsdaad te brengen en als een beloning voor de medewerking aan Zijn scheppingsplan.’ Dat was fideel van God, maar helaas, het recht op voortplanting blijkt tevens ook een plicht, de zogeheten ‘huwelijksplicht’: ‘Een weigering zonder ernstige reden kan grote zonde zijn en bovendien ernstige gevolgen voor de kuisheid meebrengen. Deze gevolgen zijn ook te vrezen wanneer een echtgenoot(e) de huwelijksplicht wel niet weigert, maar de geslachtsdaad doorlopend slechts met duidelijk merkbare tegenzin toestaat.’ Je ziet het vóór je.

Er zijn ook lichtpuntjes: ‘Is de vraag door omstandigheden beslist onredelijk, dan mag men weigeren. Bijv. de geslachtsgemeenschap wordt te dikwijls achter elkaar gevraagd, of in staat van dronkenschap, of onder onwelvoeglijke omstandigheden (…) In sommige gevallen zal een liefdevol echtgenoot(e) desondanks de(n) ander ter wille zijn, vooral als deze bij een afwijzing in groot kwaad, bijv. zelfbevlekking dreigt te vervallen.’

Een goed Rooms gezin was een gróót Rooms gezin, dus trekt het boekje behoorlijk van leer tegen het zogeheten ‘neo-Malthusianisme’. ‘De echtgenoten verrichten met elkaar geslachtelijke handelingen waarbij zij de volledige wellust genieten, doch zó, dat het toch geen voortplantingsdaad is. Het mannelijk zaad wordt ofwel opzettelijk uitgestort buiten het lichaam van de vrouw, ofwel het wordt binnen het lichaam belet om naar de bestemde plaats door te dringen. (…) Men ziet hoe echtparen met zulk een geslachtsverkeer zich steeds ongelukkiger gaan voelen. Ze beseffen zelf te goed hun laffe en brutale zelfzucht. Zij missen de argeloze vreugde van spontane overgave aan elkaar.’

Dan hebben we de hoofdstukken over de ongeboren vrucht (‘ieder pogen om de zwangerschap te verstoren is een moordaanslag’) en de doop: ‘Een geldig doopsel is voor het kind de enige weg om aan het verlossingswerk van Christus deelachtig te worden en bij zijn sterven toegang tot de hemel te krijgen.’ Dat luistert nauw, zeker tijdens bevallingen waarbij het kind in gevaar komt: dan is er sprake van een ‘nooddoop’. ‘Is het hoofd van het kind niet te bereiken, (bijv. bij een moeilijke baring), dan dope men op enig ander lichaamsdeel. Aangezien echter de geldigheid van een dergelijk doopsel aan twijfel onderhevig is, moet het kind later op het voorhoofd worden overgedoopt.’

Ik probeerde me een God voor te stellen die een gestorven baby de toegang tot de hemel weigert omdat hij niet op de juiste wijze is gedoopt. Dat lukte me niet. Maar stiekem was ik tóch blij dat mijn eigen doop indertijd op de voorgeschreven wijze verricht is.

Wij, katholieken, zijn en blijven nu eenmaal opportunisten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.