Het boekenweekessay is als een rondleiding door het dolhuis van de letteren

In zowel het boekenweekgeschenk als het essay vertellen de auteurs Dimitri Verhulst en Pieter Steinz plankgas hun verhalen.

Ezelsbruggetje uit de retorica, nog altijd bruikbaar voor iedereen die zijn toespraak het liefst uit het hoofd houdt: bezie je verhandeling als een wandeling door een huis met kamers en gangen. Makkelijk om de volgorde te onthouden: je neemt je toehoorders van de ene kamer naar de andere.

Beeld Roger Cremers/Hollandse Hoogte

Lijstjes

Goedgemutst loodst Pieter Steinz (1963) zijn lezers door het dolhuis van de letteren, met in gedachten museum het Dolhuys te Haarlem, op een steenworp afstand van zijn woning. Hij heeft de voorbeelden voor het uitkiezen, want zijn suffige motto is dat geestesziekte 'een rijke bron van inspiratie' is voor schrijvers 'uit alle tijden en culturen'.

Zo hoef je het jezelf niet moeilijk te maken. Onze gids opent heel wat kamertjes van het literaire dolhuis - van Boudewijn Büch en Virginia Woolf, Nikolaj Gogol en Edgar Allan Poe, tot Maarten Biesheuvel en Jan Arends -, vat enkele boeken en cv's samen, om dan naar de volgende ruimte te snellen.

Hij sluit af met een aantal lijstjes (tien syndromen, fobieën of romanpsychiaters), want dat is Steinz' handelsmerk. Het blijft niettemin een discutabele wijze van boeken rubriceren; ze terug te brengen tot hun onderwerp. Steinz heeft zich in dit eigenaardige genre opgewerkt tot een virtuoos goochelaar.

De opbrengst is ook dezelfde als die van een goochelact: leuk voor de bühne, ofschoon de toeschouwer er thuis weinig mee kan.

Tunnelvisie

Voor verveling geeft Steinz de lezer geen gelegenheid. Een paar keer heeft hij een goed onderwerp te pakken: Don Quichot was gek in het hoofd geworden - 'interessant genoeg', aldus Steinz -, doordat hij te veel ridderromans had gelezen. Daar had ik willen horen of hij net als Cervantes vindt dat (veel) lezen niet altijd ongevaarlijk is.

Aanstekelijk is zijn oproep American Psycho (1991) van Bret Easton Ellis uit de kast te halen, want de roman die we ons als hip en viezig herinneren, zou eigenlijk zwarthumoristisch en briljant zijn. Gaan we doen, Pieter.

Aan het slot slaat hij door, gevolg van een tunnelvisie, en veronderstelt zelfs dat álle literatuur iets geks heeft of iets van gekte nodig zou hebben. Zo'n suggestie bewijst hoe groot zijn enthousiasme voor het thema is. En een gedreven gids neem je deze dolle gedachte niet kwalijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden