Filmrecensie Cold Case Hammarskjöld

Het blijft tot het eind onduidelijk wat Mads Brügger nu precies wil met Cold Case Hammarskjöld ★★★☆☆

Hoe dieper Mads Brügger in het onderzoek naar de dood van een hoge VN-chef duikt, hoe vager de feiten.

Scène uit Cold Case Hammarskjöld.

Regisseur Mads Brügger geeft het meteen toe, ergens aan het begin van de documentaire Cold Case Hammarskjöld: het zou kunnen dat hij de grootste doofpotaffaire ooit op het spoor is, of dat hij een compleet onzinverhaal najaagt. ‘In dat laatste geval: sorry.’

Wat de documentairemaker annex professioneel provocateur onderzoekt? Simpel: de dood van VN-secretaris-generaal Dag Hammerskjöld, die stierf bij een vliegtuigongeluk in 1961 in Noord-Rhodesië. Was dit moord? Door wie werd die dan gepleegd? En waarom?

Cold Case Hammarskjöld is het resultaat van jarenlang onderzoek, en Brügger verpakt het heerlijk. Hij loopt het grootste deel van de tijd rond in een wit marine-uniform. ‘Net als de grote slechterik in dit verhaal’, stelt hij omineus. Hij reist van hot naar her, dicteert het verhaal aan twee Afrikaanse secretaressen, gaat op zoek naar Vlaamse huurlingen, duikt in de betekenis van de speelkaart schoppenaas, belandt in een politieke schemerwereld van geheime militaire organisaties, en probeert samen met een privédetective de resten van het vliegtuig op te graven met twee schoppen en tropenhelmen op hun hoofden, ‘om onze delicate Scandinavische huid te beschermen’.

Wie The AmbassadorBrüggers documentaire die in 2011 IDFA opende, heeft gezien, kent zijn grappige en bij vlagen provocerende modus operandi. Maar is al die gekkigheid hier niet gewoon bedoeld om de kijker een rad voor de ogen te draaien? En zo te verdoezelen dat de moord uit zicht is geraakt en Brügger zich laat afleiden door andere complottheorieën die nergens toe leiden? Inderdaad, erkent hij zelf halverwege.

Brügger is een illusionist. Waar onderzoeksjournalisten doorgaans hun verhaal steeds meer met feiten proberen te ondersteunen, stapelt Brügger twee uur lang halve feiten en vage beweringen op een wankele basis, en kijkt hoe lang zijn bouwwerk blijft staan. Dat is tot het slot, met dank aan een enkele getuige wiens verhaal achteraf toch te mooi voelt om waar te zijn.

Na de wereldpremière tijdens Sundance scheef de New York Times onder andere over de meest boude bewering uit de documentaire: dat mogelijk een geheime, internationale organisatie hiv verspreidde in Afrika om de zwarte bevolking uit te roeien. Medisch gezien onmogelijk, aldus dokters, en Brügger geeft zo volgens hen gewicht aan een bekende complottheorie die veel schade aanricht in Afrika. Ook claimt de krant dat die ene getuige zijn verhaal een aantal keer veranderde.

Is meestermanipulator Brügger nu een slordige onderzoeksjournalist of is hij niet werkelijk geïnteresseerd in de waarheid en wil hij juist aantonen hoe glibberig ‘feiten’ kunnen zijn? Wat moet je uiteindelijk met Cold Case Hammarskjöld? Sommige aspecten kunnen waar zijn, of niet, of deels. Er is één ding wat Brügger met zekerheid aantoont: hoe verleidelijk het is een verhaal te geloven als het zo smakelijk wordt opgediend.

Cold Case Hammarskjöld

★★★☆☆

Documentaire

Regie Mads Brügger.

128 min., in 21 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden