Profiel Michelle Wolf

Het bewijs dat vrouwen, ja zélfs feministen, ontzettend grappig zijn

Michelle Wolf Beeld Hollandse Hoogte / The New York Times Syndication

Comedian Michelle Wolf (32) maakte een grap over de woordvoerster van Trump, waar links én rechts over vielen. Erg? Welnee, ze vindt juist dat ze als vrouw meer speelruimte heeft om zoiets te zeggen.

Of ze spijt had? Allerminst. ‘Ik ben heel blij met wat ik heb gezegd.’ Nee echt, verzekerde ze de radio-interviewer. Als ze het nog een keer zou moeten doen, dan zou ze ‘geen woord veranderen’.

De 32-jarige Michelle Wolf bevond zich toen al twee dagen in het oog van de storm. Op zaterdagavond had de Amerikaanse comedian het White House Correspondents’ Dinner toegesproken, een jaarlijks iets te klef onderonsje tussen pers en politici in Washington. Journalisten, volksvertegenwoordigers en stafleden van het Witte Huis dineren samen in gala aan ronde tafels. De komiek moet de avond sjeu geven, het levende bewijs vormen dat de Washingtonse elite heel hard om zichzelf kan lachen. Of nou ja, besmuikt grinniken dan. De opdracht is een roast: een reeks geestige beledigingen die de toehoorders over wie het gaat lijdzaam dienen te ondergaan. Maar ja, blijkbaar had Wolf die opdracht iets te serieus genomen.

Want na afloop uitten aanwezigen openlijk kritiek op haar optreden. ‘In de zaal was het ongemak voelbaar’, twitterde Reince Priebus, voormalig stafchef van de president. ‘Liefhebbers van Trump zaten er ellendig bij, maar Trump-haters ook.’ Een rechtse lobbyist meldde trots dat hij samen met zijn vrouw de zaal had verlaten. ‘We zijn er klaar mee belachelijk te worden gemaakt door de elite’, liet hij weten, en stapte vervolgens in een limousine op weg naar een exclusieve afterparty.

Maar ook journalisten, toch een slag dat zich niet al te snel van de wijs laat brengen, of in ieder geval in die veronderstelling leeft, reageerden aangedaan. ‘Helaas, ik denk niet dat we de journalistiek verder hebben geholpen vanavond’, schreef Peter Baker, prominent politiek verslaggever van The New York Times, op Twitter. Paul Farhi van The Washington Post vond dat Wolfs grappen ‘laveerden tussen goor en ronduit hatelijk’. De organisatie van het diner trok een dag later zelfs de handen van haar af. De comedian die ze zelf had uitgekozen, je mag hopen na enig vooronderzoek, zou zich niet naar de geest van de avond hebben gedragen.

Michelle Wolf (1985) groeide op in Hershey, Pennsylvania. Na het afronden van een studie bewegingsleer werkte ze voor twee grote Amerikaanse banken. In 2011 besloot ze zich volledig op comedy te richten. Drie jaar later werkte ze al voor het programma Late Night with Seth Meyers, vervolgens stapte ze over naar The Daily Show with Trevor Noah. In 2017 maakte ze Nice Lady, een eenmalige stand-upshow voor betaalzender HBO. Momenteel verschijnt op Netflix elke week een nieuwe uitzending van The Break with Michelle Wolf

Eigenlijk had Wolf zichzelf niet beter op de kaart kunnen zetten. De roast was een perfect voorbeeld van haar soort humor, en de daarop volgende controverse raakte de kern van haar boodschap: Michelle Wolf is geen nice lady, geen aardige mevrouw, en wil dat ook helemaal niet zijn. Ze wil succesvol zijn – en zo mag ze inmiddels wel genoemd worden als ex-correspondent van The Daily Show with Trevor Noah en met de alom geprezen eenmalige show Nice Lady (2017) bij HBO op haar naam.

Dit weekend plaatste Netflix de eerste aflevering van The Break with Michelle Wolf online, een wekelijkse talkshow waarin ze stand-upcomedy afwisselt met sketches en gasten. Het was een wat wiebelig begin, lang niet zo leuk als Nice Lady en de rake roast van het White House Correspondents’ Dinner. Maar toch. Wolf is de opvallendste nieuwe ster op comedygebied, het overweldigende bewijs dat vrouwen, ja zélfs feministen, ontzettend grappig zijn. Voor de arme zielen die daarvan nog overtuigd moesten worden, tenminste.

‘Niemand is veilig voor Michelle Wolf’, luidt de aanbeveling van Netflix. Dat klinkt als een platgeslagen promotekst, maar het is ook waar. In de eerste minuten van The Break pakt ze Oprah, Elon Musk, haar nieuwe opdrachtgever Netflix én zichzelf aan. Haar werk draait eigenlijk steeds om de vraag wat zij als vrouw wel en niet kan zeggen. En daar speelt ze mee. Daarom is die controverse van het White House Correspondents’ Dinner zo illustratief.

Tijdens de roast prees ze de visagiekwaliteiten van Trumps woordvoerder Sarah Huckabee Sanders. ‘Ze is zo vindingrijk’, zei Wolf. ‘Ze verbrandt feiten en brengt met de as een perfecte smokey eye aan’. Dat was, voor de duidelijkheid, geen kritiek op het uiterlijk van Huckabee Sanders, maar wel op de dagelijkse bezigheid van de woordvoerder: liegen tegen de pers, in naam van haar baas Donald Trump. 

Je zou denken dat de aanwezige journalisten daarop zouden applaudisseren, blij dat iemand het eens onomwonden zei. Het tegenovergestelde gebeurde. Maggie Haberman van The New York Times noemde de rustige wijze waarop Huckabee Sanders ‘de heftige kritiek op haar uiterlijk’ onderging ‘indrukwekkend’. Mika Brzezinski van het ontbijtprogramma Morning Joe twitterde dat vrouwen zeker net zo kritisch bejegend moeten worden als mannen, ‘maar houd ons uiterlijk erbuiten’.

Terwijl: de enige figuren die Wolf aanviel op hun uiterlijk waren mannen. Ze zei iets onaardigs over de nek van senator Mitch McConnell en het gewicht van voormalig gouverneur Chris Christie. Maar daar klaagde niemand over. En zo legde het optreden van Wolf een feit van deze tijd bloot: blijkbaar staan de antennes zo scherp afgesteld dat grappen over vrouwen al snel omstreden zijn, zelfs als de kritiek die eraan ten grondslag ligt legitiem is. 

Michelle Wolf tijdens het White House Correspondents' Dinner Beeld Reuters

De comedian vergeleek de rol van Huckabee Sanders met een personage uit de serie The Handmaid’s Tale, tante Lydia: een boosaardige vrouw die optreedt als verlengstuk van een misogyn regime. Ook daarin zagen critici een aanval op het uiterlijk van de Trumpwoordvoerder. ‘Het zegt iets over onze samenleving dat wij dan meteen denken dat het over haar voorkomen gaat en niet over haar persoonlijkheid’, zei Wolf op de radio daags na haar optreden. ‘Bij een man zouden we wel denken dat het over zijn capaciteiten ging.’

Richt Wolf haar pijlen alleen op rechtse mannen en vrouwen? Zeker niet. Ze weet wel waarom Hillary Clinton geen president is geworden, zegt ze in Nice Lady. ‘Want niemand mag haar.’ Sterker nog, ‘ze is een bitch’. Maar dat is logisch, aldus Wolf: om macht te verkrijgen moet je een bitch zijn. Leidinggevende vrouwen zijn nou eenmaal nooit nice ladies

Haar boodschap aan degenen die beide eigenschappen denken te combineren op hun werk: niemand vind je aardig, ‘er zijn zelfs hele mailconversaties over hoe onaardig je bent’. En dat is helemaal niet erg. Zelf zegt ze trouwens wel meer gemeen te hebben met Clinton. Bijvoorbeeld een stem ‘waar alle honden in de buurt op afkomen.’

Ze is de eerste om het toe te geven. Het feit dat ze een vrouw is geeft haar meer speelruimte als comedian. Had een mannelijke komiek Clinton een bitch genoemd, dan was hij meteen naar het vrouwenhatende hoekje gedirigeerd. Zelf is Wolf stoer, zonder een cool girl te zijn die maar met de kerels meelult om geaccepteerd te worden. 

Zowel Nice Lady als The Break begint ze met een waarschuwing: niet schrikken toehoorders, ze ís een feminist. Een beetje flauw is dat wel, want een echt schokkende en impopulaire mededeling kan het nauwelijks zijn in een zaal vol progressief juichvolk. Maar Wolf wijst ook graag fijntjes op de tegenstrijdigheden van deze feministische tijdsgeest. Over body positivity op sociale media zegt ze in Nice Lady: ‘Vrouwen zetten zichzelf halfnaakt op instagram en zetten erbij: ik ben zelfverzekerd, het maakt me niet uit wat je van mijn lijf vindt. Geef me likes.’ En over zichzelf: ‘Ik ben een feminist, maar wel eentje die op drankjes getrakteerd wil worden. We hebben allemaal onze grenzen en die van mij ligt bij de bar. Ik wil gelijk loon en een chardonnay. Vooruit, dan alleen een chardonnay.’

Waarschijnlijk vermoedt u nu dat Wolfs dankbaarste onderwerp momenteel in het Witte Huis zit. Een vrouwelijke comedian, een feministe ook nog eens, moet wel een appeltje te schillen hebben met flamoesgraaier Trump. Maar nee. Te makkelijk, vindt Wolf. ‘Het is lastig om grappen te maken over iemand die van zichzelf al een grap is’, zei ze tegen The Guardian.

Toch speelt een van de opvallendste optredens uit haar nog prille carrière zich af een dag na de presidentsverkiezingen van november 2016. In The Daily Show schuift ze aan om met Trevor Noah te praten over wat er allemaal gebeurd is. Wolf maakt grappen, ook over Trump, maar is zichtbaar aangedaan als ze een fragment toont van Clintons verliezerstoespraak. Clinton vertelt jonge meisjes dat ze sterk en waardevol zijn, en dat ze altijd hun dromen moeten najagen.

‘Dit is het meest tragische dat ik vandaag heb gehoord’, zegt Wolf emotioneel. ‘Dat we daar blijkbaar aan herinnerd moeten worden.’

Daarna zal ze zich snel weer herpakt hebben, de mouwen hebben opgestroopt en de veters van haar typerende platformsneakers strak hebben aangetrokken. Klaar om de man die vrouwen 'alleen om hun tieten en kont’ waardeert,  hoogstpersoonlijk het tegendeel te bewijzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden