Tips North Sea Jazz 2019

Het beste op North Sea Jazz volgens de redacteuren van de Volkskrant

En waar gaan we zelf naartoe? Volkskrant-redacteuren en muziekspecialisten Mathijs de Groot en Gijsbert Kamer geven een paar van hun geheimtips prijs.  

Joris Teepe: fraai eerbetoon

Beeld Jitske Hagens

Een trompettist vertelde hem tijdens een jamsessie dat de legendarische freejazzdrummer Rashied Ali – hij had gespeeld met John Coltrane – een bassist zocht. Een paar dagen later stond Joris Teepe (56), opgegroeid in Den Haag maar ruim een kwarteeuw gedeeltelijk woonachtig in New York, in de kelder annex repetitieruimte van Ali. ‘We begonnen te spele, en voelden: dit is bijzonder.’ Er groeide een diepe vriendschap tussen Ali en Teepe. Teepe zou negen jaar de vaste bassist van Ali blijven, tot Ali in 2009 stierf. Afgelopen jaar verscheen het album In the Spirit of Rashied Ali. Daarop brengt Teepe een fraai eerbetoon aan de drummer.

Waarom moest deze plaat er komen?

‘Na Ali’s dood hebben wij, zijn band, nog getoerd met zijn muziek. Een mooi project, maar het voelde alsof we zijn muzikale visie kopieerden. Bij mij groeide de behoefte om mijn visie op de muziek van Rashied Ali te laten horen, met eigen arrangementen en door mijzelf gekozen musici. Ik achtte dat de integerste manier om te laten horen welke invloed Ali op mijn muzikale ontwikkeling heeft gehad.’

Hoe zou u die invloed omschrijven?

‘De muziek van Ali barst van de energie. Hij geloofde in zijn eigen muzikale persoonlijkheid en gaf minder om regeltjes over goede of foute noten; hij speelde op gevoel en niet met zijn hersenen. Zijn muziek klonk daardoor dieper dan ik gewend was. Wanneer Ali begon te drummen, klonk dat op zichzelf al interessant; een band had hij niet echt nodig.

‘Mijn eigen spel was destijds vooral gebaseerd op het luisteren naar andere bassisten. Spelen vanuit mezelf, op gevoel en zonder oordeel, was voor mij een openbaring. Soms, wanneer ik op het podium sta en merk dat ik twijfel (is de intro niet te lang? Is de opbouw van mijn solo wel goed?) denk ik weer aan Ali: als je oprecht gelooft in wat je speelt, doet het publiek dat ook.’

In de groep waarmee u op North Sea Jazz Festival speelt, zitten twee tenorsaxofonisten. Een ongebruikelijke keuze.

‘Twee tenorsaxofonisten zullen elkaar uitdagen om alle mogelijke klanken van het instrument te gebruiken. Ga maar na: je wilt de saxofonist naast je niet in de weg zitten. Het gevolg is meer contrast, zachter of juist rauwer en heftiger spel.’

Gaat u zelf nog iets beluisteren op het festival?

‘Ik kom ’s ochtends aan vanuit New York. Vooraf moet ik me kunnen concentreren op mijn eigen optreden. Misschien pak ik na afloop nog een concert mee. Ik zou dan naar saxofonist Chris Potter gaan. Met Potter heb ik veel gespeeld.’

Joris Teepe - Spirit Of Rashied Ali, 13/7 Yenisei, 20.00 uur

Joel Ross: vreugdekreten

Beeld Blue Note Records

Gaat Joel Ross voor een vibrafoonherleving in jazzland zorgen? De in Chicago op­gegroeide Ross is nog maar 23 jaar en speelt met zo’n beetje iedereen die ertoe doet in de jonge Amerikaanse scene, zoals de drummer Makaya McCraven. Twee maanden geleden verscheen Ross’ debuutalbum Kingmaker op het nog immer prestigieuze Blue Note Records. Daarop kiest Ross voor een frisse middenweg tussen ­traditionele jazzsound en moderne, open ritmes.

Hoezo ‘herleving’?

Halverwege de vorige eeuw behoorden vibrafonisten als Gary Burton en Bobby Hutcherson tot de meest ­gewilde jazzmusici. Ze brachten een nieuw geluid en maakten talloze sterke platen. Daarna werden vibra­fonisten een zeldzaamheid in de top van de geïmproviseerde muziek.

Wat maakt Ross’ spel zo spannend?

In mei tourde Ross met de band van trompettist Marquis Hill door Nederland. Tijdens die concerten, waarvan deze krant er een bezocht, toonde de vibrafonist zich een smaakmaker. In die typische, ietwat nonchalante houding achter zijn instrument liet Ross uit het niets ruige klankstapelingen en ingenieuze grooves opzwellen. Het volgende moment verraste hij met een voor het oor kinderlijk eenvoudig maar ritmisch voltrekt ­tegendraads motiefje. Het leidde tot vreugdekreten onder zijn medemusici en het publiek. Voor zijn optredens op North Sea Jazz Festival hoeven we niet minder te verwachten.

Joel Ross Good Vibes, 14/7, Volga, 19.30 uur. Op 12/7 is Ross speciale gast bij het concert van Makaya McCraven, Congo, 18:15

Anita Baker: klein, maar intens stormpje

Beeld Erika Goldring / Getty

Toen soulzangeres Anita Baker begin vorig jaar haar Farewell Tour aankondigde was de reactie er vooral een van wat jammer en nu al?

Baker (61) was toch net wat jonger dan de zeventigers Elton John en Paul Simon die toen ook hun afscheidstournee hadden aangekondigd. Wat nog meer stak, was dat we haar in Nederland zo weinig hebben gezien. In 1995, op een maandag in november, hoorden soulliefhebbers hier voor het laatst haar machtige stem in liedjes als Sweet Love, Angel en Giving You the Best that I Got. Baker gaf toen een prachtig concert in de Rotterdamse Ahoy.

Het goede nieuws is dat ze op North Sea Jazz in diezelfde zaal afscheid zal nemen van haar Nederlandse publiek.

Een publiek dat helaas maar mondjesmaat is bedeeld met zowel optredens als platen. Maar wie zulke mooie platen maakt als Baker in haar gloriejaren, hoeft verder eigenlijk niks meer te doen. En de twee albums die Baker midden jaren tachtig uitbracht, waren niet alleen van een zeldzaam intense schoonheid, ze klinken – anders dan veel muziek uit dat decennium – nog altijd niet gedateerd.

Op The Songstress (1983) en Rapture (1986) klonk Baker niet rauw als Aretha Franklin, ook had ze niks met vocale hoogstandjes als die eeuwigdurende uithalen van Whitney Houston.

Baker zong eerder zoet en zocht met veel jazzy souplesse naar de juiste noten. ‘Quiet storm’ heette de zwoele, naar een plaat van Smokey Robinson vernoemde stijl waarbinnen Baker zich begaf. Het was een klein maar heel intens stormpje, dat even woedde maar een paar wonderschone platen achterliet.

Anita Baker. Vrijdag 12/7, Maas, 19.45 uur.

Maarten Hogenhuis: trio plus three

Beeld Lotte de Graaf

Een tikkeltje verbaasd was altsaxofonist Maarten Hogenhuis (32) wel, toen er december vorig jaar een telefoontje kwam van het North Sea Jazz Festival met de vraag of hij wat eigen composities wilde insturen. Een vast programmaonderdeel op North Sea Jazz is de compositieopdracht. Ieder jaar wijst het festival een Nederlandse jazzmuzikant aan nieuw werk te presenteren. Drie componisten worden uitgenodigd werk in te sturen, waaruit een jaarlijks wisselende jury blind een keuze maakt. Dit jaar was hij dus één van de drie.

Hogenhuis: ‘Ik was bezig aan de laatste opnamen voor mijn trioplaat Rise & Fall en kon meteen door. Natuurlijk wilde ik meedoen, maar ik zie mezelf meer als speler dan als componist. Al ben ik wel echt een speler die veel werk stopt in zijn composities.’

Hogenhuis stuurde wat in en kreeg even later het bericht dat de keuze dit jaar op hem was gevallen. Alleen moest hij nog wel even bedenken of hij een een uur of vijf kwartier nieuw werk ging spelen, en vooral met wie hij dat zou gaan doen. Daar was hij snel uit. Het zou geen aaneengesloten muziekstuk worden, maar tien losse composities van in totaal 75 minuten. Die moesten worden gespeeld door zijn eigen trio, aangevuld met drie extra blazers.

Geïnsinueerde harmonieën 
Die keuze voor wat hij zijn ‘trio plus three’ noemt, was ingegeven door een regel uit het juryrapport. ‘Mijn melodieën werden geprezen omdat die vooral door het harmonieloze aspect van mijn trio (geen gitaar of piano, red.) goed naar voren kwamen. Die geïnsinueerde harmonieën wilden ze dan juist uitgewerkt zien.’

Met Mete Erker (tenorsax), Bruno Calvo (trompet) en Joris Roelofs (basklarinet) en de ritmesectie uit zijn eigen trio (Phil Donkin op bas en drummer Mark Schilders) ging Hogenhuis aan de slag.

Hij had ook bij bevriende muzikanten, onder wie de door hem gevraagde Roelofs of gitarist Reinier Baas, kunnen informeren hoe zij het hadden aangepakt toen zij in respectievelijk 2016 en 2015 de opdracht kregen. Maar daar was hij alleen maar nerveuzer van geworden. ‘Reinier en Joris zijn ook veel meer componist dan ik. Daar word ik alleen maar onzeker van.’

Hogenhuis was er bij het componeren vooral bedachtzaam op dat zijn liefde voor melodie goed naar voren kwam en het allemaal niet te abstract zou gaan klinken. Soms moet je de luisteraar een handreiking doen. Dat weet hij van het spelen in BRUUT!, een van de andere jazzcombo’s waarin hij blaast. ‘Af en toe even iets herkenbaars, dan pikken ze alles.’

Vandaar ook dat tussen de jazzcomposities op zijn nieuwe trioplaat ineens ook een popliedje, Lise van Eefje de Visser, opduikt. Je mag, zo vindt Hogenhuis als jazzmuzikant best even wat verder om je heen kijken en je niet te veel vastpinnen op één band of sound.

Vet irritant
Zelf verdeelt Hogenhuis zijn tijd over zijn eigen trio, de band BRUUT! en Krupa & The Genes, een jazzensemble met twee drummers. ‘Dat is best veel, maar de meeste jazzmuzikanten die ik ken, spelen in meerdere formaties. Dat maakt de scene hier ook zo levendig volgens mij.’ Ook wel lastig en soms zelfs ‘vet irritant’ om boekingen te doen. ‘Iedereen heeft altijd wel wat anders te doen dus je moet echt een langetermijnplanning maken.’

Met een bassist die in Berlijn woont en drukbezette muzikanten als gasten, kostte het alleen al moeite om voor de compositieopdracht repetitiedagen te prikken. ‘Voor het eerst was ik echt strontnerveus. Ik speel straks met allemaal jongens in mijn band die zelf bandleider zijn en was echt benieuwd wat ze van mijn nieuwe werk vonden.’

Het heeft vooralsnog allemaal goed uitgepakt. Zijn band is enthousiast en het festivalprogramma is zelfs voor Hogenhuis omgegooid omdat basklarinettist Joris Roelofs niet op vrijdagmiddag kon komen, het gebruikelijke tijdstip voor de uitvoering van de compositieopdracht. ‘Ik wilde perse Joris. En dat begrepen ze. Dus nu mogen we bij wijze van uitzondering op zaterdag.’

Maarten Hogenhuis Trio +Three. 13/7, Yenisei, 18.00 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden