'Het belangrijkste: Ivo laat zijn acteurs niet in de steek'

'Ivo is een regisseur die je vraagt een dubbele pirouette te maken, terwijl je geen idee hebt hoe zoiets moet....

Elizabeth Marvel speelt Blanche Dubois in A Streetcar named Desire, dat in regie van Ivo van Hove deze week bij de New York Theatre Workshop in première ging. Marvel geldt sindsdien als een ontdekking. In de recensies, die voor Van Hove zelf niet mals zijn, wordt ze de hemel in geprezen.

Ze speelt dan ook een opmerkelijke Blanche, eerst tamelijk komisch en laconiek, later volledig gestoord, als een wild dier dat aanvoelt dat het opnieuw gaat worden gekooid. Haar acteren verraadt een grote technische vaardigheid, hoewel Van Hove fysiek en psychisch ook van haar zoveel vroeg dat ze even haar stem en temperament kwijt was en vier try-outs moesten worden afgelast.

Maar op de première maakte Marvel - geheel naar de wens van haar regisseur - van Blanche Dubois geen pathetisch personage. Marvel: 'Ik had al eerder bij Ivo auditie gedaan toen hij hier twee jaar geleden More Stately Mansions maakte. Ook dit keer zei hij na afloop alleen maar ''Thank you'', dus ik dacht dat het weer niets zou worden.'

Het werd wel wat, en voor Marvel kwam dat op het juiste moment; in haar persoonlijk leven was ze het spoor enigszins bijster geraakt. Het beroep van acteur is in New York een slijtageslag vol audities, afwijzingen, onzekerheden, op een houtje bijten en bijbaantjes zoeken. En dan ineens Blanche spelen. 'De eerste week was het van beide kanten afwachten, en toen ontstond er een wederzijds vertrouwen. De aanpak van Ivo is zeer extreem en erg on-Amerikaans, maar voor de acteurs levert het een unieke ervaring op.'

Dat Van Hove nu al voor de tweede keer in New York werkt, heeft hij behalve aan zijn eigen talent ook te danken aan het rotsvaste vertrouwen dat Jim Nicola in hem heeft. Nicola is artistiek leider van de NY Theatre Workshop en raakte tijdens een bezoek aan Nederland drie jaar geleden onder de indruk van Van Hoves regies bij Het Zuidelijk Toneel.

Na afloop van de première van 'A Streetcar' was Nicola opnieuw diep onder de indruk en sprak hij Van Hove en zijn acteurs bewogen toe. 'Ik zoek nog steeds naar woorden, maar deze voorstelling is zoals theater zou moeten zijn: een reis naar een geheime plek waar we misschien liever niet willen zijn.' Nicola voegde daaraan toe dat hij nu al uitkijkt naar de komende samenwerking met Van Hove, een coproductie van de NY Theatre Workshop en het Zuidelijk Toneel voor het Holland Festival 2000.

De dag na zijn euforische woorden, zit Nicola aangeslagen op zijn kantoor in East Village. Hij heeft net The New York Times gelezen, waarin theatercriticus Ben Brantley stevige kritiek heeft op Van Hoves agressieve visie op 'A Streetcar'. Nicola is ervan overtuigd dat Van Hove een meesterwerk heeft afgeleverd, maar leest die visie niet in de kranten terug. 'Dit soort negatieve kritiek, opgeschreven vanuit een bekrompen en ouderwetse visie op theater, past in een lange, lange traditie. Het is tevens de reden dat theatermakers als Peter Sellars en Robert Wilson het land ontvluchten en liever in Europa werken. Mensen als Brantley verzieken het klimaat en blokkeren elke vernieuwing.'

Nicola's vertrouwen in Van Hove is er niet minder om. 'Ik beschouw hem als een buitengewoon visionair theatermaker. Zijn producties zijn niet alleen opwindend, ze zijn ook belangrijk voor de toekomst van het theater. Ivo fantaseert vanaf het eerste moment als hij een stuk leest. Hij heeft bovendien een zo sterk karakter dat hij tijdens de repetities geen compromissen duldt. Hij daagt zijn acteurs uit tot het leveren van grote prestaties zodat wordt verwezenlijkt wat hij bij aanvang al in zijn hoofd had. En wat belangrijk is: hij laat zijn acteurs nooit in de steek.'

Van Hove, die daags na de première naar Eindhoven vertrok om te werken aan de herneming van India Song: 'De theaterfabriek Ivo van Hove wordt het wel eens genoemd. In Edinburgh heb ik tot vijf voor zeven aan de Engelstalige versie van India Song gewerkt, die om half acht in première ging. Ik hou ervan om al die producties bij te schaven en te vervolmaken. De ''Streetcar'' die ik hier heb gemaakt is gedetaileerder dan de versie die ik bij het Zuidelijk Toneel maakte en die eigenlijk intuïtief tot stand is gekomen. Remakes zijn interessant, omdat je de voorstelling kunt verdiepen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden