Het Baudetdebat: terechte oproep of totale onzin?

Vlak voor Kerst keerden acht prominenten zich tegen een opiniestuk van de eurokritische rechtsfilosoof Thierry Baudet. Allerlei opiniemakers mengden zich vervolgers in dit Baudetdebat. De hoofdrolspeler houdt vol dat hij gelijk heeft. 'Ik doe slechts feitelijke constateringen.'

Thierry Baudet. Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant.

Deze Kerst had rechtsfilosoof en publicist Thierry Baudet iets om over na te denken. Op 23 december publiceerde zijn 'eigen' krant NRC Handelsblad een kritisch opiniestuk ('NRC, bespaar ons retoriek van Baudet & Co over EU') van acht prominenten die betoogden dat een opiniestuk van Baudet over de onderhandelingen tussen de VS en Europa over het vrijhandelsverdrag te slecht was om te publiceren.
De auteurs, onder wie voormalig DNB-directeur Lex Hoogduin en econoom Marcel Canoy, beschuldigden Baudet en medeauteur Bastiaan Rijpkema van 'stromantactieken en feitelijke en juridische onjuistheden'. 'De opiniestukken van B&R kennen steeds hetzelfde patroon. Er is sprake van een bewust complot (Europa) van een ongecontroleerde dader (de elite) tegen een willoos subject (Nederland) waarvan het voltallige volk het slachtoffer is.'

De acht ergerden zich groen en geel aan zinnen als: 'Niemand heeft het erover, maar vandaag gaat de derde onderhandelingsronde over het EU-VS Vrijhandelsverdrag van start. De onbekendheid van deze ingrijpende gebeurtenis is geen toeval. Politici willen namelijk niet dat u hier zicht op heeft - laat staan dat u zich ermee bemoeit.' Volgens Hoogduin en co. is hier sprake van complotdenken zonder onderbouwing en had de opinieredactie dit niet mogen accepteren. Een 'storm' aan (lezers)reacties volgde en het 'Baudetdebat' was geboren. Onder meer de Britse conservatief Theodor Dalrymple schaarde zich aan de zijde van Baudet door te betogen dat de 'boycot' van de acht prominenten het gevestigde wereldbeeld diende te bewaken.

Geëxalteerde stijl
Zaterdag ging NRC-ombudsman Sjoerd de Jong verder in op het Baudetdebat. Zijn centrale vraag: moet de krant beweringen in opiniestukken altijd checken? Ja, meent De Jong. Maar de opinieredactie zag op dit punt geen problemen in het stuk van Baudet en Rijpkema. De redactie wijst op de 'geëxalteerde stijl' van de auteurs die misschien storend is. Zelf zegt De Jong dat hij graag wat meer 'preciseringen en nuances' had gezien.

In de Volkskrant mengde Arnon Grunberg zich vorige week met een speldenprikje in het debat. Hij vergeleek de Franse voetballer Anelka met Baudet, 'een man die tegen de vibrator is'. Grunberg: 'Onlangs kwam er een discussie op gang of de Nederlandse Anelka zijn anti-establishmentproza mag blijven publiceren op de opiniepagina's van kwaliteitskranten. Natuurlijk mag dat, de Nederlandse Anelka hoort bij de opiniepagina's zoals de vibrator bij seks.' Gisteren betoogde docent argumentatietheorie Jean Wagemans op Volkskrant.nl dat de retorica in ieder geval niet de schuld mag krijgen in deze discussie. Retorische instrumenten kunnen ten goede en ten kwade worden gebruikt. En vandaag kreeg Baudet bijval ('Het gelijk van Baudet') van columnist Rutger Bregman voor zijn stelling dat we uiteindelijk moeten kiezen tussen de democratische natiestaat en vergaande supranationale integratie.

Baudet bij het aanbieden van de handtekeningen namens BurgerforumEU. Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant.
 
Onlangs kwam er een discussie op gang of de Nederlandse Anelka zijn anti-establishmentproza mag blijven publiceren. Natuurlijk mag dat, de Nederlandse Anelka hoort bij de opiniepagina's zoals de vibrator bij seks
Arnon Grunberg

Shooting the messenger
Rechtsfilosoof en eurocriticus Baudet, die vorig jaar bekendheid verwierf als aanjager van het burgerforumEU dat met succes handtekeningen verzamelde voor een Kamerdebat over de 'sluipende overdracht van bevoegdheden aan de EU', is zelf niet onder de indruk van de kritiek. 'De verwijten zijn totale onzin. Ik heb de auteurs tevergeefs gevraagd welke feiten onjuist zijn. Kom dan met voorbeelden! Maar het is shooting the messenger. Ze zijn meer met mij bezig dan met het onderwerp. Terwijl ik wil dat het debat over de inhoud gaat.'

Volgens Baudet was het opiniestuk van hem en Rijpkema bedoeld om een belangrijk onderwerp - het gebrek aan democratische controle op de vrijhandelsonderhandelingen - te agenderen. In de reacties van EU-commissaris Karel De Gucht en minister Ploumen, die wezen op de noodzaak van geheimhouding van een deel van de onderhandelingen, ziet Baudet zijn gelijk. 'Ik begrijp niet waar de acht het mee oneens zijn. Misschien begrijpen ze het gewoon niet. Ik heb zelf een proefschrift over dit thema geschreven en weet er dus wel wat van. Ik doe slechts feitelijke constateringen.'

Generaliseren mag
Baudet ziet zijn gelijk ook in het feit dat ruim 100 ngo's een brandbrief naar de Tweede Kamer hebben gestuurd over de onderhandelingen tussen de EU en de VS over het vrijhandelsakkoord. En in Duitsland hebben 240.000 mensen getekend voor een petitie voor meer controle. 'Het serieuze debat wordt dus wel degelijk gevoerd. De voorstanders van het handelsverdrag wijzen op het economische voordeel. Maar gesteld dat we er allemaal een beetje rijker door worden, is het verlies aan democratie ons dat dan waard? Het zijn vragen waar ik ook geen klip en klaar antwoord op heb, maar die ik wel wil agenderen.'

Maar had Baudet zich niet wat genuanceerder kunnen uitdrukken, zoals de ombudsman schreef? 'Termen als de Europese elite zijn natuurlijk generaliserend. Je generaliseert ook als je spreekt over het investeringsklimaat in land x of y. Maar het is onmogelijk om de werkelijkheid te beschrijven zonder te generaliseren. Ja, het is waar, er zijn ook mensen in Europa die tot de elite gerekend kunnen worden, maar die geen voorstander zijn van de EU. Feit is dat de mensen die in Europa beslissingen nemen voorstander zijn van maatregelen die de natiestaat uithollen.'

EU-commissaris Karel De Gucht. Beeld reuters
 
Ik wil juist dat het debat over de inhoud gaat
Thierry Baudet
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden