Het aantal deeltjes in tachtig cijfers

Weinig spreekt vanouds zo tot de verbeelding als de oorsprong van de dingen...

Want in de oorsprong, zo geloven we, zit het wezenlijke besloten. En het vervolg verklaren we, bijna instinctief, vanuit en Die obsessie heeft ons fraaie oeroude mythen opgeleverd over het ontstaan van de mens en de wereld om ons heen. En zij is nog altijd een drijfveer van de wetenschap, zo blijkt maar weer uit het net verschenen boekje De oorsprong, waarin acht gerenommeerde Nederlandse wetenschappers terugkeren tot de bron.

De over het algemeen uiterst leesbare verhandelingen - de neerslag van ronde tien van de Paradisolezingen, georganiseerd door de K. L. Pollstichting, de VPRO en onderzoeksorganisatie NWO - laten duidelijk zien dat je in een handvol pagina's ook de moeilijkste zaken goed kunt uitleggen.

Dat lijken de wetenschappers, van natuurkundige Robbert Dijkgraaf tot assyrioloog Wilfred van Soldt, ook met overgave te doen. Alleen deeltjesfysicus en Nobelprijswinnaar Martinus Veltman doet dat contrecoeur. Hij wil zich als wetenschapper eigenlijk 'niet bezondigen aan speculaties over de ons omringende wereld, in het bijzonder over de oorsprong daarvan'. Er is namelijk al te veel gevaarlijke onzin in de wereld, aldus Veltman, zoals socialisme, astrologie, Jomanda en groene stroom.

In hooguit twintig pagina's elk worden de oorsprongen van het heelal, de materie, de aarde, het leven, de mens, het bewustzijn, het schrift en de wiskunde behandeld. En daarbij blijft ruimte voor verwondering. Over grote getallen bijvoorbeeld, al moeten we daarvoor volgens Jan van de Craats, wiskundige, niet bij de astronomie zijn.

'Het aantal elementaire deeltjes in het heelal wordt geschat op een getal van tachtig cijfers. Het aantal nanoseconden dat verstreken is sinds de oerknal, is een getal van minder dan dertig cijfers. De geschatte diameter van het heelal, gemeten in nanometers, is een getal van minder dan veertig cijfers.

'Allemaal peanuts', concludeert Van de Craats, 'vergeleken met de grote getallen waar sommige wiskundigen dagelijks mee werken. Bijvoorbeeld in de cryptologie, waar geheime boodschappen versleuteld worden met behulp van combinaties van priemgetallen van een paar honderd cijfers.'

Zo blijven dingen tegelijk overzichtelijk en onvoorstelbaar. En hou je de magie in de wetenschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden