Film

Het 78ste filmfestival van Venetië moet de cinema nu dan écht uit het coronadal trekken

Het festival opent met Madres paralelas, een nieuw melodrama van Pedro Almodóvar, waarin opnieuw moeders centraal staan.

De cast van Madres paralelas op het 78ste filmfestival van Venetië, met vanaf links: Israel Elejalde, Milena Smit, Pedro Almodóvar, Penelope Cruz en Aitana Sánchez-Gijón. Beeld Getty
De cast van Madres paralelas op het 78ste filmfestival van Venetië, met vanaf links: Israel Elejalde, Milena Smit, Pedro Almodóvar, Penelope Cruz en Aitana Sánchez-Gijón.Beeld Getty

‘De moeders in mijn films zijn niet allemaal gelijk aan elkaar’, waarschuwt Pedro Almodóvar woensdagmiddag, op de persconferentie in het statige festivalpaleis op het Lido in Venetië. De 71-jarige Spaanse cineast verweefde de relatie met zijn eigen moeder al vaak (en fraai) in zijn oeuvre. Nu opent hij het 78ste filmfestival van Venetië met Madres paralelas; daarin treffen we weer andere moeders. ‘In mijn eerdere films waren de moeders geïnspireerd op de krachtige vrouwen in mijn leven’, zegt de regisseur. ‘Maar nu ben ik geïnteresseerd in imperfecte moeders. Moeders die tegenslag ondervinden, moeders die lijden.’

Naast Almodóvar zitten Penélope Cruz (47) en Milena Smit (24), de twee voornaamste moeders in Madres paralelas. De film begint met een verzoek van fotograaf Janis (Cruz) aan een forensisch archeoloog, wiens portret ze gevraagd is te schieten: kan hij haar helpen met een officiële opgraving van de burgeroorlogslachtoffers uit haar geboortedorp? De vermoede locatie van het massagraf is bekend, via de overlevering.

Dat wil de expert wel. Ook verwekt hij een kind bij haar, om vervolgens aan te dringen op een abortus. Janis weigert en treft in de verloskamer van het ziekenhuis een veel jongere, eveneens alleenstaande moeder (Smit, in de pers al Almodóvars nieuwste muze gedoopt). En dan gebeurt er iets onverwachts: een persoonsverwisseling die tot allerlei misverstanden leidt.

Mogelijk is het enkel Almodóvar gegeven, die koning van het melodrama, om zo’n doorzichtige telenovela-achtige plotwending (we zullen haar niet verklappen) zó onbekommerd en begaafd te verbinden met die Spaanse open wond: het nationale trauma van de burgeroorlog en de vele nog altijd niet aangeroerde massagraven van Franco’s slachtoffers. Almodóvar: ‘We hebben als land een enorme morele schuld bij de families van de verdwenen mensen. Bij de families van mensen die nog altijd onder de grond liggen, op onwaardige plaatsen.’

In Madres paralelas zijn de vaders afwezig. In het verleden omdat ze de oorlog niet overleefden, in het nu om diverse redenen. En Almodóvar eert de ploeterende alleenstaande vrouw, worstelend met kind en carrière. Zo zien we Cruz’ personage ook nog even rondlopen in een T-shirt met ‘we should all be feminists’ als opdruk.

De Spaanse regisseur Pedro Almodóvar. Beeld Reuters
De Spaanse regisseur Pedro Almodóvar.Beeld Reuters

Naast Almodóvars nieuwe film dingen er nog twintig titels mee naar de Gouden Leeuw. En vooral de eerste helft van het festival telt veel aansprekende films van gerenommeerde regisseurs. Zo presenteert Jane Campion haar periodedrama The Power of the Dog, op een ranch te Montana in vorige jaren twintig. En ook van Spencer wordt veel verwacht: een biografische film over Lady Di, die vermoedelijk héél anders zal zijn dan het filmechec Diana uit 2013 (toen met Naomi Watts als de prinses). Regisseur is de eigenzinnige Chileen Pablo Larraín (bekend van Jackie, over Jackie Kennedy) en de door paparazzi opgejaagde prinses wordt nu vertolkt door steractrice Kristen Stewart. Verder is er Paolo Sorrentino, de Italiaanse Oscarwinnaar (La grande bellezza) die zijn eigen Napolitaanse jeugd op film vat in The Hand of God (È stata la mano di Dio). Onder meer de aankoop van Maradona door voetbalclub Napoli komt aan bod, een vormend moment in het leven van de cineast.

Het vizier van de filmwereld zal tien dagen lang gericht zijn op Venetië, de stad die huis biedt aan ’s werelds oudste filmfestival. Precies een jaar geleden ging het festival ook door, een deels door toeval bepaald mirakel –het viel nét tussen de virusgolven in. Maar toen stonden de filmraderen van de grote studio’s nog stil: veel grote en aansprekende producties waren in de wachtkamer gezet vanwege de gesloten bioscopen. En toch lukte het de Italianen, zoals vaker in het afgelopen decennium, wéér om de springplank te zijn voor een titel die vervolgens ook zegeviert bij de Oscars: Chloé Zhao’s Gouden Leeuwwinnaar Nomadland, uit 2020. Nu is de verwachting, of hoop, dat de filmindustrie en de bioscopen met Venetië ook echt uit het slop weten te komen. Meteen door de herfst in, dat qua bezoekersaantallen zo belangrijke bioscoopseizoen.

Prominent uithangbord is de wereldpremière van Denis Villeneuves kolossale blockbuster Dune, naar de sciencefictionromanreeks die in de jaren tachtig al eens werd verfilmd door David Lynch. De nieuwe en vanwege het virus eerder uitgestelde versie mag eindelijk van stal en gaat deze maand ook uit in de Nederlandse bioscopen.

Tegelijk verkeert de dagelijkse festivalpraktijk nog wel in virussferen: de opgehoogde anticoronamuur langs de rode loper is weer present, om te voorkomen dat er te veel mensen naar de sterren komen kijken en zo een potentiële besmettingshaard vormen. Verder went het al: die maskerplicht, het temperatuur meten bij de ingang, de uit veiligheid slechts half gevulde zalen. Het lukte Venetië vorig jaar, dus waarom nu niet?

De jury van het  filmfestival, met linksboven voorzitter Bong Joon-ho, linksonder artistiek directeur Alberto Barbero en uiterst rechts Chloé Zhao. Beeld Getty
De jury van het filmfestival, met linksboven voorzitter Bong Joon-ho, linksonder artistiek directeur Alberto Barbero en uiterst rechts Chloé Zhao.Beeld Getty

Netflix is sterk aanwezig in de competitie, met de eigen producties The Power of the Dog en The Hand of God. Twee dagen voor festival werd bekend dat het platform in de toekomst meer eigen speelfilmproducties in de bioscopen wil uitbrengen, vanwege de ‘culturele impact’. Dat is ook nieuws voor Cannes, dat al jarenlang de poot stijf houdt: wie daar wil deelnemen aan de competitie, móét de film ook een (voldoende lang) bioscoopleven gunnen.

Venetiës artistiek directeur Alberto Barbero kreeg eerder van bioscoopbonden kritiek vanwege het wél selecteren van films die niet in de bioscopen verschijnen. Hij werd ernaar gevraagd tijdens de openingspersconferentie en zei: ‘Ik geloof helemaal niet dat filmtheaters zullen verdwijnen vanwege de streamingplatforms. Er zal overeenstemming komen over een vorm van co-existentie. Maar als filmfestival is het allereerst onze taak om de films onder de aandacht te brengen.’

De jury is klaar voor ‘een onderling robbertje vechten’, grapt de Zuid-Koreaanse regisseur en juryvoorzitter van dienst Bong Joon-ho, die de Gouden Leeuw zal uitreiken op het eindgala. ‘En verder: covid zal voorbij gaan, cinema blijft bestaan!’

Nederlandse inbreng

Er dingen geen Nederlandse films mee in de Gouden Leeuwcompetitie en het tweede programma Orizzonti. Wel is Three Minutes: A Lengthening geselecteerd voor het onafhankelijke en prestigieuze Venice Days-programma. De door het Nederlandse Family Affair Films geproduceerde documentaire van filmmaker en journalist Bianca Stigter zoomt in op het enige bestaande filmmateriaal (3 minuten, 16 mm) van een in de Holocaust weggevaagde Joodse gemeenschap in Polen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden