recensie judas

Hesce Mourits (17) voert Judas op als trouwste volgeling van Jezus in haar Judas Passie

De Haarlemse scholier liet zich voor haar compositie inspireren door Amos Oz’ roman Judas.

Hesce Mourits Beeld Rebecca Fertinel

Jezus wordt voor de zoveelste keer gekruisigd, maandag in de Haarlemse Philharmonie. Maar in zijn doodsnood zal hij woorden horen die hij in geen tweeduizend jaar heeft gehoord. ‘Kom van dat kruis af’, zal een vierstemmig koortje hem toezingen. Stap er maar af, Jezus, het is mooi geweest. Hoog tijd om Judas te bedanken, je trouwste volgeling, zijn briljante plannetje is geslaagd.

Judas de trouwste volgeling? De Bijbel schildert hem toch juist af als huichelaar, als de verrader die Jezus voor dertig miserabele zilverlingen uitlevert aan de Romeinen, waarna de Messias de kruisdood sterft op de berg Golgotha?

Zo niet in de gloednieuwe Judas Passie van Hesce Mourits. Daar stapt de Haarlemse componist een café binnen, klaar voor uitleg, een tengere gymnasiast van 17 jaar. Terwijl de groene thee trekt, schetst Hesce Mourits in snelle trekken haar achtergrond.

Dat ze verslingerd is aan muziek en literatuur. Dat ze cello studeert aan de jong-talentafdeling van het Amsterdamse conservatorium. Dat ze componeert sinds ze Judas las, een goedverkochte roman uit 2015 van de Israëlische schrijver Amos Oz.

Wat sprak je aan in dat boek?

‘De veronderstelling dat Judas geen verrader was. Tegenwoordig zou je hem misschien een spindoctor noemen. Judas was ervan overtuigd dat Jezus de zoon van God was. Maar dat beweerden er destijds wel meer, dus verzon hij een list. Hij zei tegen Jezus: als ik nou een kruisiging op touw zet, verricht jij een mirakel. Op mijn teken stap je van het kruis, met Gods hulp moet dat toch lukken? Na dat wonder zal niemand nog bestrijden dat jij de zoon van God bent.’

Maar Jezus blijft hangen.

‘En dan begrijpt Judas dat Jezus níét de zoon van God is, maar een sterveling die door zijn toedoen overlijdt. Uit schuldgevoel pleegt hij zelfmoord.’

Je passie duurt ruim een halfuur. Hoe heb je het componeren aangepakt?

‘Ik ben gewoon begonnen, maar na een tijdje liep ik vast. Ik had wel een paar mooie melodielijnen, maar geen idee welke akkoorden eronder zouden passen. Mijn theoriedocent in Amsterdam, Martijn Hooning, heeft me toen geholpen. Hij liet klassieke akkoorden horen, maar ook recentere, bijvoorbeeld van Debussy, Sjostakovitsj en Prokofjev. Die vond ik prachtig. In de negen delen gebruik ik vooral moderne klanken, al zijn er ook een paar klassieke passages.

En je deelt knipogen uit. In een melodisch motiefje verwerk je de achternaam van de grootste passiecomponist, Johann Sebastian Bach. 

‘En in de epiloog mijn eigen voornaam: h-es-c-e. Ik citeer ook de openingsnoten van Alle Menschen werden Brüder uit Beethovens Negende symfonie.’

Je hebt het stuk ingericht voor strijkorkest, koor, slagwerk en drie vocale solisten. Hoe krijg je zoveel musici bij elkaar?

‘Ik ben om me heen gaan vragen op het conservatorium. Verder spelen er strijkers mee uit verschillende jeugdorkesten. Bij het vinden van de drie solisten had ik het geluk dat mijn tante Bauwien van der Meer professioneel zangeres is.’

En hoe heb je Job Cohen gestrikt, de verteller?

‘Mijn moeder kent hem toevallig. Ik heb hem een mailtje gestuurd en hij reageerde meteen heel aardig. Ik geloof dat hij er zelfs een vergadering voor heeft afgezegd.’

Hesce Mourits: Judas Passie. Solisten, koor en orkest o.l.v. Carel den Hertog en Gerrit Maas. 18/3, Philharmonie, Haarlem.

Judas geen verrader?

De kijk op Jezus’ onbetrouwbare volgeling Judas Iskariot is gekanteld sinds in de jaren 1970 een papyrusboek opdook in de Egyptische woestijn. Het betrof een Koptische vertaling van een Griekse tekst uit de tweede eeuw na Christus. In 2006 verscheen de Engelse vertaling van dit Evangelie van Judas. Het verhaal van de kruisiging komt er niet in voor, wel heeft de tekst theologen en kunstenaars op de gedachte gebracht dat Judas wellicht geen verrader, maar Jezus’ trouwste discipel was. Ten minste twee componisten hebben sindsdien een Judaspassie geschreven: de Nederlander Egon Kracht (2010) en de Britse Sally Beamish (2017).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden