BoekrecensieCoronakronieken

Herkenbaar, ongepolijst verslag van de eerste coronaweken ★★★☆☆

Coronakronieken van Daan Heerma van Voss is herkenbaar, soms begoochelend en duidelijk haastwerk. Maar dat hij dicht op de tijd zit, is ook wat waard.

Daan Heerma van VossBeeld Sander Troelstra

Coronakronieken van Daan Heerma van Voss is een boek dat nu al perfect lijkt om over tien jaar te herlezen. God ja, zo ging dat toen, in die eerste weken. De verbijstering dat het ‘Chinese’ virus zich ook in ons land had genesteld. We wilden het niet geloven, het leek te veel op een slechte film. Wat waren we naïef, toen, in het voorjaar van 2020. Voor de diepe economische crisis die zou volgen schoot onze verbeelding tekort.

In Coronakronieken, een persoonlijk verslag, een reportage en soms een beschouwing, geschreven tussen 12 maart en 3 mei, zitten we er weer middenin, in de geboortetijd van de pandemie. Het ging zo snel. Begin maart was er nog een lacherige persconferentie van Mark Rutte, het geschamper van Donald Trump over een virus dat in april weer weg zou zijn, de overtuiging van virologen dat het zo’n vaart niet zou lopen. Een week later bleek het virus flink te hebben toegeslagen, liepen de ic’s vol en legde covid-19 ons gerieflijke, gezellige leven volkomen lam.

Het was een ongekend besef: we konden allemaal acuut ziek worden en doodgaan, vandaag of morgen, ook al was de kans voor de meesten klein. De collectieve angst was voelbaar was in de stille straten. Het verraderlijke virus kon zitten op iedere deurklink, op iedere hand, in iedere mond, zoals Heerma van Voss schrijft in zijn openingszinnen. Dat dat zomaar kon. Ja, zo voelden we ons toen, zeggen we straks. In een van de weinige perioden dat we van ‘we’ konden spreken.

Treffend is ook de beschrijving van zijn appartement, als hij thuiskomt van Schiphol; de vlucht ging niet door, de lezing in Duitsland ook niet. Zijn woning is in één klap gedateerd: ‘Spullen die ik op de kop heb getikt tijdens reizen die ik niet meer kan maken, een ouderwets koffiemolentje uit New York, een tafeltje uit Berlijn, gekocht met geld van een bankrekening die, naar ik dacht, wel weer zou aangroeien. Nu denk ik: met welk werk?’

In dat appartement zal hij de komende, onbepaalde tijd samenwonen met zijn prille liefde M., die eigenlijk een weekje kwam logeren, maar nu niet terug kan naar haar werk in New York. Hoe verliefd ze ook zijn, dat valt niet mee. Ze hebben er niet voor gekozen. Ze kunnen geen plannen maken.

Beeld Atlas Contact

Leesdrift

Op zoek naar houvast stort hij zich op informatie: binnen- en buitenlandse kranten en tijdschriften, statistieken met besmettingen en sterftecijfers, de Bijbel, het Gilgamesj-epos, boeken over eerdere pandemieën zoals de pest en de Spaanse griep. En over aids, de epidemie die woedde toen de schrijver klein was. Die leesdrift zal voor velen herkenbaar zijn, en ook dat lezen niet helpt tegen de angst.

In Amerikaanse media leest hij over het wachten op het ‘Rock Hudson-moment’. De dood van de beroemde acteur aan aids in 1985 was een kantelpunt: ineens was aids niet alleen iets voor ándere mensen. Dat moment komt voor corona als Tom Hanks en zijn vrouw besmet blijken.

Heerma van Voss vervlecht ook verhalen van anderen met zijn verhaal. Via e-mail heeft hij contact met bekenden, de Vlaamse student Jolien, José uit Barcelona. de Engelse dichter George, de illegaal zoenende Errol en Annabel, Loes de gehandicaptenverzorger, Jens in het potdichte Wenen, Yvonne in een slechte wijk in Peru. Al die levens geven dit ongepolijste, snel geschreven verslag kleur. Als scènes uit al die levens snel door elkaar zijn gesneden, krijgt het verhaal iets wervelends, iets begoochelends. Het tilt het uit boven herkenbaarheid alleen. Zo goed had dit boek kunnen zijn als de schrijver de tijd had genomen. Maar dat hij dicht op de tijd zat, is ook wat waard.

Heerma van Voss en uitgeverij Atlas Contact doneren de opbrengst van het boek aan de boekhandel, de fysieke boekhandel, die ondanks de opgelaaide leeshonger bij de thuiszitters weinig profiteert. Een mooi gebaar.

Daan Heerma van Voss: CoronakroniekenAtlas Contact; 256 pagina’s; € 15.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden