goed & slecht herdenken

Herdenken is een kunst, laat Arjan Peters zien aan de hand van twee uiteenlopende uitgaven

Beeld Getty

Dertig jaar geleden kon je in Schiedam Gerard Reve (1923-2006) tegen het lijf lopen, als hij bivakkeerde in het huis van partner Joop Schafthuizen. In De Schiedamse jaren staan herinneringen van plaatsgenoten aan de Volksschrijver (Scriptum; € 17,95). Geen wonder dat Reve hier rustig kon werken. Niemand heeft iets te melden.

De ene zag Reve bij Albert Heijn schuifelen achter een karretje, ‘met daarin: twee flessen rode wijn, een halfje bruin, een rol mariakaakjes, een leverworst, een stuk kaas en 1 ons boterhamworst’.

De andere merkt op dat als Joop en Gerard naar hun huis in Frankrijk gingen, er steevast twee oude keukenstoelen mee moesten. ‘Blijkbaar zaten die stoelen erg lekker.’

Pastoor Vismans weet nog dat Gerard met een opgerold tijdschrift naar zijn verjaardag kwam. ‘Pak maar uit als iedereen weg is, zei hij. Er zat een Playboy in met een interview van hem erin. Daar was hij bescheiden in.’ Nee, pastoor! De grap was dat u die avond in uw eentje over een Playboy gebogen zat.

Ver weg van dit gekeutel blijft Noodlot is nooit ver uit mijn gedachten, 11 brieven en 2 ansichtkaarten die de eminente vertaler August Willemsen (1936-2007) stuurde aan uitgever Theo Sontrop (Fragment; € 30,-). De quasi-beheerste manier waarop hij zijn gevecht met de fles beschrijft, tekent deze onbedaarlijke alcoholist: ‘Ik begon weerzin te krijgen tegen het geven van colleges, elk jaar zo’n beetje hetzelfde. Om me op te peppen nam ik een slok wodka voor ik van huis ging (de colleges begonnen ’s morgens om 10 of 11 uur). Later nam ik een fles mee naar de UvA, zodat ik me tussen twee colleges ook nog even kon oppeppen. Thuisgekomen had ik van het praten en oppeppen zo’n droge mond dat ik een slokje (wat héét) nam tegen de dorst.’

Voor lezingen kalmeerde hij zichzelf ‘met de inhoud van wat heupflesjes. Hetzelfde spul kan nl. zowel oppeppen als kalmeren.’ En dan waren er vrouwen. ‘Ik stak mezelf in de lastigste nesten, en als de fles niet diende om de vreugde te verhogen, dan wel om de problemen voor me uit te schuiven.’ En toen viel de brief op de mat waarin zijn vrouw de scheiding aankondigde. ‘En dat deed me toch meer dan ik gedacht had.’ Dus greep hij naar – enfin.

 Van het lezen van deze brief word je al tipsy. Bescheiden boekje, krachtige nagedachtenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden