Review

Henriëtte Boas maakte altijd doorslagen

Altijd waakzame kuitenbijter

Minstens één keer per week, in elke krant of elk tijdschrift stond ze in de brievenrubriek: 'Henriëtte Boas, Badhoevedorp'. Ja hoor, daar was ze weer. Altijd op hoge, gedecideerde toon. Er moest een redactionele fout worden rechtgezet, een kromme redenering of gewoon 'een leugen'. De briefschrijfster wist gewoon alles beter.

Vaak, maar niet altijd, gingen haar brieven over 'de Joodse zaak': over Israël, Palestina, de oorlog, de holocaust, de joodse religie, het zionisme, het herdenken en straffen. Niemand die de details kende zoals zij; geen gedrukte letter ontging haar waakzame blik. In haar huis was iedere kamer tot de nok toe gevuld met boeken en mappen met vergeelde krantenknipsels.

Leg die brieven achter elkaar, en je krijgt een bijzonder beeld van wat er in de tweede helft van de 20ste eeuw speelde in de publieke opinie, vooral bij de verwerking van de Tweede Wereldoorlog. Dat deed historica Pauline Micheels, die beschikte over Boas' archief.

Pauline Micheels

De waarheidszoekster - Henriëtte Boas, een leven voor de Joodse zaak
Non-fictie
Boom; 288 pagina's; euro 22,50.

Daarin zitten alle brieven die Boas stuurde, want ze maakte altijd doorslagen. Ze kreeg, zegt Micheels, lang niet altijd antwoord, want de geadresseerden wisten dat als ze antwoordden er nóg een brief overheen kwam. Boas moest altijd het laatste woord hebben. Ook over Boas' jeugd en haar jaren als journaliste en lerares wist Micheels veel te achterhalen. Ze schreef in De waarheidszoekster een mooi, levendig portret van Henriëtte ('Jetty') Boas (1911-2001). Het is een kritische biografie waarin het karakter en het gedrag van Boas scherp worden geanalyseerd, maar nooit zonder mededogen.

Een heel gelukkig leven was het niet. Henriëtte Boas werd briefschrijfster uit noodzaak, omdat haar artikelen op den duur haast nergens meer geplaatst werden. Ze was een lastpak, kreeg met iedereen ruzie. Ze was ook een onversneden intellectueel. Ze studeerde klassieke talen, psychologie en Hebreeuws, maar in de wetenschap kreeg ze geen voet aan de grond. Als zionist en journalist vertrok ze naar Israël; het verblijf werd geen succes. Geen enkele krant gaf haar een contract.

Ze had tegendraadse standpunten. De 'cultus' rond Anne Frank vond ze walgelijk en commercieel, want Anne was gewoon 'een van de vele vermoorde Joodse meisjes'. Haar beroemdste zaak was de 'Weinreb-affaire', rond 1970. Boas was ervan overtuigd dat de schrijver Friedrich Weinreb een oplichter en collaborateur was, terwijl Renate Rubinstein en Aad Nuis volhielden dat hij een weldoener was die vele Joodse levens had gered. Met aan haar zijde die andere koppige gelijkhebber, W.F. Hermans, kreeg 'de babbelende schooljuffrouw' (Rubinstein) gelijk. Een irritante kuitenbijter, deze waarheidszoekster, maar wat nuttig dat zulke mensen bestaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden