Hendrik Groen is niet alleen niet oud, hij is ook niet echt

Het is geen probleem dat Hendrik Groen een nepbejaarde is die een nepdagboek schrijft, vindt Arjan Peters. Maar zijn verhaal moet wel kloppen.

Arjan Peters
null Beeld Rein Janssen
Beeld Rein Janssen

Echt gebeurd is geen excuus, sprak Gerard Reve in een lezing uit zijn roemruchte cursus Zelf Schrijver Worden (1985). De werkelijkheid is vaak ongerijmd en ongeloofwaardig. Maar dat geeft de schrijver geen vrijbrief om lukrake wendingen en andersoortige eigenaardigheden tot zijn verhaal toe te laten. Vreemd als het klinken moge, de pendant van Reves uitspraak is een van de hardnekkigste wetten uit het literaire handboek: ook een verzonnen verhaal moet kloppen.

Het is bijvoorbeeld geen enkel probleem dat Zolang er leven is, van de internationaal populaire verzorgingshuisbewoner Hendrik Groen (85), het nepdagboek van een nepbejaarde is (Meulenhoff; euro 19,99, verschijnt op 27 januari). Maar of de scribent nu eigenlijk Paulien Cornelisse, Stijn Aerden of nog weer anders heet: de stukjes met het nuchtere gekeutel en de tandeloze grapjes van een oude man met een scootmobiel in Amsterdam-Noord moeten wél blijven pretenderen dagboeknotities te zijn.

Charlie Hebdo

En dan klopt er soms iets niet. Op 7 januari 2015, toen om 11.30 in Parijs de aanslagen op de burelen van Charlie Hebdo plaatsvonden, noteert Groen niets over de wereldschokkende slachtpartij. Op 8 januari echter laat hij weten: 'Het overkomt me niet vaak meer dat ik emotioneel word van een gebeurtenis in het nieuws, maar gisteren was ik de hele dag van slag.' Onmogelijk, want het nieuws kwam pas halverwege de dag Nederland binnen. Daarbij: waarom schrijft hij op 7 januari alleen iets over een suffe vergadering? Nog gekker: met die ene opmerking op 8 januari is 'Parijs' afgedaan, hij komt er niet op terug, terwijl de hele wereld tot 9 januari, laat in de middag, de schietpartij op de daders, in de ban was van de gebeurtenissen.

Die gelijkmoedigheid van Groen is bevreemdend. Nooit is hij écht van slag, woedend, incorrect of niet te volgen, zoals wij allen van tijd tot tijd. Hij is niet alleen niet oud, hij is ook niet van vlees en bloed. 'Gisteren ben ik op visite geweest bij mijn vrouw.' Die zit in een psychiatrische inrichting. 'Het is goed zo.' Na een uurtje gaat Groen weer terug naar huis, met de trein. 'Al met al nog een hele onderneming.' Die berusting is tot daar aan toe - maar dat hij haar niet bij de naam noemt, kán niet.

Als hij een misstand signaleert - medebewoonster heeft vier dagen dood in haar kamer gelegen -, dan overweegt hij even daar werk van te maken, 'maar kon niet bedenken wie daarmee gediend zou zijn'. De mededeelzame wijsneus als anonieme lafaard. 'Goed, misschien was het personeel wat laks geweest.'

Hendrik Groen voelt te weinig. Misschien is dat ook lastig, als je niet bestaat.

Aanvullingen en verbeteringen: in een eerdere versie van deze column stond dat de aanslagen op de redactie van Charlie Hebdo plaatsvonden op 7 januari 2014.

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden