Taalgebruik!Lezerspost

‘Hen heeft’: persoonlijke kwestie of onzinonderwerp?

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht? Als het om genderneutrale voornaamwoorden gaat, slaat de polarisatie al snel toe.

Toch nog even terugkomen op een heikel punt: het gebruik van voornaamwoorden die verwijzen naar non-binaire personen, mensen die zich niet identificeren als man of vrouw. Dus geen ‘hij’ en ‘zij’, maar wat wel? In november schreven we dat de Volkskrant zich beraadde ‘hoe we daarmee als krant moeten omgaan’.

De reacties lieten zien hoe goed dit thema zich leent voor polarisatie. Een lezer verweet ons het gebruik van ‘verkeerde voornaamwoorden’. ‘Hoe iemand aangesproken wil worden is een persoonlijke kwestie, pronouns dienen gerespecteerd te worden’, schreef een ander. Alsof er geen sprake is van een complex taalkundig fenomeen waarover je van gedachten kunt wisselen, maar van een in beton gegoten waarheid die eenzijdig kan worden afgedwongen. Aan de andere kant waren er de lezers die elk beetje aandacht voor dit thema al te veel vonden: ‘Laten we dit soort onzinonderwerpen achter ons laten.’

Afgelopen zaterdag stond er een interview in de krant met een Duitse columnist die zich niet als man of vrouw identificeert, waarbij nu ook de Volkskrant, zoals onlangs besloten, gebruikmaakte van de genderneutrale persoonlijke voornaamwoorden ‘hen’ en ‘hun’. Dit was, heel slim, alvast zichtbaar gemaakt in de kop: ‘Hen houdt Duitsland een spiegel voor’.

De krant verklaart de keuze in het Stijlboek: ‘Nu hen door non-binaire mensen zelf het meest wordt gebezigd en als genderneutraal voornaamwoord het gangbaarst is, zal de Volkskrant deze term – indien gewenst – gebruiken.’

Sommige lezers voelden zich geroepen met een alternatief te komen – nij/nijn, xij/xer/xaan, zhij/zhijn, trij/trijn – waarmee ze (ongewild) illustreerden hoe lastig het is om geschikte woorden te bedenken. Ook vonden sommige lezers het leuk om te melden dat ze bij ‘hen’ aan een kip moeten denken.

‘Zolang de term nog niet is ingeburgerd (…), is het van belang de lezer context te geven’, schrijft het Stijlboek voor. Dat deed het artikel over de Duitse columnist, direct na de eerste zin waarin het niet om het woord ‘hun’ heen kon. En dat zal voorlopig nog wel even nodig zijn. Er staat immers niet dagelijks een interview met een non-binaire persoon in de krant, dus van snelle gewenning zal geen sprake zijn.

Het grootste nadeel aan de huidige oplossing blijft dat ‘hen’ niet lekker aansluit op een werkwoord in het enkelvoud. Nog één keer het Stijlboek: ‘Wanneer de Taalunie met een voorstel komt dat taalkundig minder ongelukkig is (...), zal de Volkskrant mogelijk een nieuwe afweging maken.’

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden