Helen Mirren kan alles

We wisten al dat ze alles kon: spion, hoerenmadam en koningin Elizabeth. Nu spant actrice Helen Mirren de kroon als badass legerkolonel in Eye in The Sky, een rol bedoeld voor een man.

Helen Mirren in het erotisch-historische drama Caligula, als diens courtisane Caesonia.

Mooi dat de makers van Eye in the Sky nog eens goed naar het script keken. Oorspronkelijk was de rol van de ervaren, koelbloedige kolonel Powell bedoeld voor een man. Regisseur Gavin Hood besefte echter dat Powell beter door een vrouw kon worden gespeeld: het personage wordt er minder cliché en vlak van, en meteen verdwijnt het gevaar van een stoere-jongens-onder-elkaar-oorlogsfilm. Wie vraag je dan, voor zo'n rol?

Als de beruchte actrice en roddeljournaliste Hedda Hopper in Trumbo.

'Helen Mirren, Helen Mirren, ging het door mijn hoofd', aldus Hood in een interview met collider.com. Logisch. Weinig actrices die in hun spel zo veel vanzelfsprekende autoriteit uitstralen en tegelijkertijd menselijk weten te blijven, eventueel gecombineerd met venijn en een onverwoestbaar sexappeal, als Dame Helen Lydia Mirren (70). Eye in the Sky-producer Ged Doherty, in de persmap: 'Het idee om Helen Mirren te casten was zo briljant omdat je als toeschouwer denkt: een vrouw zal twee keer nadenken voordat ze de trekker overhaalt. Tegelijkertijd besef je dat het Helen Mirren is en dat ze ook een badass kan spelen. Je weet nooit zeker welke kant ze opgaat.'

Mirren in Gavin Hoods Eye in the Sky als de koelbloedige kolonel Powell.

Extreem veelzijdig

In dat opzicht profiteert Eye in the Sky van de extreme veelzijdigheid die Mirren in haar oeuvre tentoonspreidt. Sinds haar filmdebuut in 1966 speelde ze de meest uiteenlopende personages. Hoe vaak ze ook kruipt in de huid van koninklijke figuren - de met een Oscar bekroonde vertolking van Elizabeth II in The Queen (2006) voorop - aan typecasting lijdt ze niet. Van kunstenaarsmuze (Age of Consent, 1969), femme fatale (The Long Good Friday, 1980) en hoerenmadam (Love Ranch, 2010) tot bloedlinke spionne (RED, 2010) en roddeljournalist (Trumbo, 2015): zelfs als de film weinig voorstelt, blijft het spannend om te zien wat Mirren ervan bakt.

Aan het begin van haar carrière kreeg Mirren veel seksisme te verduren. Als theateractrice van de Royal Shakespeare Company werd ze tot 'Sex Queen of Stratford' gedoopt, door een pers die meer oog had voor haar zinnelijke présence en naaktoptredens dan voor haar acteertalent. Ook als filmactrice had ze daar aanvankelijk last van, maar rollen als die in het IRA-liefdesdrama Cal (1984), waarvoor ze in Cannes de prijs voor Beste Actrice kreeg, zorgden dat ze steeds serieuzer werd genomen.

Mirren en Rickman houden Eye in the Sky in het gareel (****)

Het uiterst strak gemonteerde Eye in the Sky is zo opwindend als een oorlogsverhaal op afstand maar kan zijn. In dit hectische geheel is de cast goed op dreef, en dan met name Helen Mirren en Alan Rickman. Lees hier de recensie van Eye in the Sky.

In The Queen als Elizabeth II, net na de dood van Diana.

Mooie kostuums

Inmiddels verdraagt haar reputatie alle mogelijke rollen (waarbij ze niet meer uit de kleren gaat - 'Mijn pleasure pillows bewaar ik voor mijn echtgenoot') en chick flicks ondubbelzinnig uitsluit. Ook een belangrijk criterium: als haar personage het einde van de film niet haalt, dan bedankt ze ervoor. Mooie kostuums zijn absoluut een pré. Ze vond het heerlijk om de waanzinnigste outfits aan te trekken voor Caligula (1979), of om in Peter Greenaway's The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover (1989) per locatie van jurk te veranderen - een rode jurk in de eetzaal, een groene in de keuken, wit in het toilet.

Haar grote wens: slechterik spelen in een aflevering van The Fast and the Furious en zelf de rijstunts doen. 'Ik blijf dit maar roepen', zei ze in verschillende interviews. Het schijnt haar inderdaad een rolletje in het aanstaande Fast 8 te hebben bezorgd. 'Het lijkt me fantastisch om in die films te spelen - je hoeft niet eens te acteren!', zei Mirren onlangs in een Britse tv-show. 'Dat, in combinatie met auto's, is een droom die uitkomt.'

The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover

In haar carrière heeft Helen Mirren zowat alle vrouwelijke rollen vertolkt die William Shakespeare in zijn toneelstukken verwerkte - hetzij op de bühne, hetzij in de films. En dat niet alleen: in Julie Taymors verfilming van The Tempest (2010) vertolkte Mirren als hertogin Prospera de van oorsprong mannelijke hoofdrol (hertog Prospero van Milaan). Heerlijk vond ze het om diens beroemde 'Our revels now are ended'-monoloog te kunnen uitspreken. 'Alleen al de kans om die woorden in je mond te hebben, is iets buitengewoons', zei ze in een interview met The Huffington Post.

In het biografische drama The Last Station, als Tolstoj's vrouw Sofya.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden