Heleen van Royen doet nuchter en met humor verslag

Heleen van Royen doet nuchter en met humor verslag van een jaar uit het leven van haar dementerende moeder. Wat de film zo bijzonder maakt, heeft niets te maken met de roem van de dochter.

Zouden er veel mensen zijn gaan kijken als Het doet zo zeer niet over de moeder van Heleen van Royen ging? Als de documentaire maar gewoon een oude moeder met beginnende dementie volgde? Vermoedelijk niet.

Maar wat Het doet zo zeer bijzonder maakt, heeft weinig of niks te maken met de roem van de dochter en schrijver. Die legt een jaar in het leven van haar eerst nog zelfstandig wonende moeder vast. De 84-jarige wil niets meer: geen zorg, geen beweging en zeker geen verhuizing uit haar flat. 'Poede-poede-poeste, het doet zo zeer', mompelt ze de hele tijd, de pijn bezwerend. 'Betekent het iets?', vraagt dochter Heleen. 'Nee niks, maar anders zit ik te vloeken.'

Het doet zo zeer

Documentaire
Regie Heleen van Royen
87 min., in 39 zalen.

Van Royen zet de camera gewoon pal voor haar moeder, op een statief. En laat haar vertellen hoe het is als het heden en verleden door elkaar lopen; die onmogelijk te bevatten dagelijkse realiteit van iemand met dementie. Deze schrijversmoeder is geen doetje; als ze niet gefilmd wil worden, maakt ze dat wel duidelijk: 'Ik ga de krant lezen.'

De schrijver/filmer grijpt in als zelfstandig wonen niet meer gaat en laat een minibungalow in haar achtertuin takelen, waar haar moeder met tegenzin intrekt. Prachtig beeld is dat: een klassieke ingreep van hogerhand, de deus ex machina in de scenariotheorie. En zoals vaker in films, wint Het doet zo zeer aan vertelkracht zodra het noodlot de planning van Van Royen overhoop gooit en tot nieuwe (nood)oplossingen dwingt.

Van Royen doet nuchter verslag, ook tijdens intieme momenten, en behoedt de kijker voor sentiment. Met humor ook: dat Heleen samenwoont met de jongere Bart en Ton van Royen (bekend van televisie) nu formeel ex-schoonzoon is, blijft haar moeder verbazen.

Dit is géén film over een BN'er die haar relatie met haar moeder nog eens doorneemt voor de camera. En juist dat maakt Het doet zo zeer op momenten aangrijpend, als die hoogbejaarde moeder dwars door haar pijn en dementie heen de rol omdraait en ineens dochter Heleen tracht te troosten.

Ook de vragen over euthanasie die de documentaire terloops maar doelbewust opwerpt, ontstijgen het persoonlijke. Wanneer weet je als naaste of iemand écht niet meer wil leven, of dit enkel zegt?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden