PoëzieGoed&Slecht

Heldere taal maakt nog geen goede poëzie

Koenraad Goudeseune kan met weinig toe, maar Armando spant de kroon, vindt Arjan Peters.

Beeld Getty / beeldbewerking Studio V

De bebaarde Koenraad Goudeseune (1965), behalve dichter ook dumperchauffeur in een Gentse staalfabriek, is eerlijk en geestig als hij in zijn bundel Vrachtbrief (Douane; € 17,50) laat zien dat het niet erg opschiet allemaal, met die poëzie van hem. Deze heet ‘Profeet’:

‘Een gedicht moet helder zijn.
Dat vind ik.
Ik heb mijn best gedaan
uitsluitend heldere gedichten te schrijven.
Maar de beste gedichten zijn dat niet.
Ook niet mijn beste gedichten.

Jonge jenever is helder.

In Armenië zegt men: als er wijsheid
achter een baard zou schuilen,
dan zijn al onze geiten profeten.’

Hier zien we een dichter aan het werk die het dichten er net zo goed aan kan geven. Misschien omdat deze tekst te helder is. Er zit niks achter. Onder de slechte dichters behoort Goudeseune tot de behoorlijk goede. De zelfkennis die uit ‘Profeet’ spreekt, is te prijzen. Maar de woorden komen niet van de grond.

Andere dichter die met weinig toe kan, een hele regel minder zelfs, wat niet gering is: Armando (1929-2018), behalve dichter ook beeldend kunstenaar, die een volledige bundel naliet: Toch (Atlas Contact; € 22,99).
Deze heet ‘De zee’:

‘Tussen de gulzige bloemen
lag het warme teken lag het lichaam
dat gegraven heeft en
in het zand gesmeten werd.

De tijd is klein geworden.

Het lichaam mocht slechts even leven,
de trein leunt langzaam achterover,
het water drinkt de aarde.

De zee tilt toch de rotsen op.’

Zodra het over Armando gaat, vallen de woorden tucht, geweld, ongenaakbaar en streng. Niet zonder reden, en ook in dit gedicht wordt er onzachtzinnig met het lichaam omgesprongen, terwijl de natuur haar gang gaat. Vergeleken bij het inzicht van Goudeseune, ‘Jonge jenever is helder’, is dat van Armando een slag oorspronkelijker, vooral door de formulering.

En dan is er de laatste regel, die al aandacht vraagt vanwege ‘toch’, de titel van de bundel. Een woord met veel mogelijkheden – zie ook de roman Het verdriet van België van Hugo Claus, die met dit ene woord besluit. Aan het eind van zijn leven schrijft Armando een gedicht waarin iets ongelooflijks plaatsvindt, indruisend tegen alle wetten. Alsof alle inspanningen van de mens alsnog worden gehonoreerd. Alsof de natuur een saluut brengt. Helderder kun je een wonder niet verwoorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden