Recensie

Heldenepos Trumbo wil memoreren, niet splijten

Bryan Cranston speelt een technisch knappe, maar wat bestudeerde rol, waarvoor hij eerder dit jaar werd genomineerd voor een Oscar. Jay Roach brengt de gepolijste dialoog en traditionele filmstijl slim met humor in balans.

Bryan Cranston als Dalton Trumbo, die het liefst werkte in bad.

Het is een filmgolfje: de huidige belangstelling voor de (vermeende) communistendreiging in de jaren vijftig, waarbij de angstcultuur en repressie van toen wordt doorgeprikt of geridiculiseerd. Steven Spielberg hanteert het als motief in zijn Koude Oorlogthriller Bridge of Spies, de Coen-broers spelen ermee in Hail, Caesar!

En nu de biopic waarmee Hollywood een zwarte pagina uit de eigen geschiedenis behandelt: hoe filmbonzen, regisseurs en steracteurs bereid waren elkaar aan te geven voor de communistenjagers van de House Un-American Activities Committee. Uit patriottisme, opportunisme of zelfbehoud - wie níét getuigde, maakte zich verdacht. Trumbo wordt verteld door de ogen van de man die weigerde te buigen en wiens carrière bijna werd gebroken vanwege zijn communistische sympathieën: sterscenarist Dalton Trumbo (1905-1976). Een heldenepos, in feite. Al betoogt het hoofdpersonage aan het slot van de film in een speech dat die duivelse communistenjacht slechts slachtoffers voortbracht, geen helden.

Trumbo leent zich uitstekend voor een filmportret: Hollywoods best betaalde scenarist was een kleurrijk figuur. Hij schreef graag in bad; glas whisky en sigaretten onder handbereik, schrijfmachine op een houten plank boven de kuip. En hij schreef snel. Hoofdrolspeler Bryan Cranston (uit de Netflix-serie Breaking Bad) kopieert Trumbo's typische mimiek, stem en verkrampte lichaamshouding. Een technisch knappe, maar ook wat bestudeerde rol, waarvoor hij eerder dit jaar voor een Oscar werd genomineerd.

Trumbo Drama Regie: Jay Roach Met Bryan Cranston, Diane Lane, Helen Mirren, Louis C.K., Elle Fanning, John Goodman. 124 min., in 26 zalen.

Regisseur Jay Roach verwierf Hollywoodbekendheid met comedy's als Austin Powers en Meet the Parents, maar hij regisseerde voor HBO ook serieus politiek tv-drama (Game Change). Trumbo kent die typische opbouw van de tv-film: geen uitsnede of ingenieuze vertelstructuur, maar een chronologische opeenvolging van sleutelmomenten. Eerst langs Trumbo's proces en gevangenisstraf, waarna de besmette scenarist zich vervoegt bij de onderkant van Hollywood, als anoniem schrijver van B-scripts, en weer opklimt. Veel aandacht ook voor Trumbo's gezin en zijn (tijdelijke) tekortschieten als vader. Roach schuwt het sentiment niet, maar balanceert de gepolijste dialoog en traditionele filmstijl slim met humor. Trumbo - toch ook een wat ijdele man - kán niet anders dan spreken in klinkende, maar weinig naturalistische volzinnen; alles wat hij zegt en schrijft is filmdialoog.

De man die Oscars won, maar niet als zichzelf

Lees hier het profiel van scenarist Dalton Trumbo

Authentiek, historisch beeldmateriaal (newsreels waarin echte acteurs als Ronald Reagan opduiken) gaan gepaard met scènes waarin zulke vermaarde acteurs worden nagespeeld. Optredens van bijrolacteurs als Kirk Douglas (de enige van de generatie die nog leeft) en John Wayne zijn goed gecast en zeer vermakelijk. Opvallend is de nadruk op de rol van de media: een malicieus stokende, rancuneuze roddelcolumnist richt meer schade aan dan de felste communistenjager. (Een historisch overtrokken, maar heerlijke bijrol van Helen Mirren.)

Trumbo spaart Hollywood niet: de filmgemeenschap schoot tekort, men verlinkte elkaar. Maar écht wrang wordt de film niet. Deze biopic wil memoreren, niet splijten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden