Heksengebroed is bevlogen, energiek en uitdagend

Margaret Atwoods inventieve bewerking van The Tempest is misschien wel de beste 'Shakespeare-roman' tot nog toe. Hafid Bouazza waagt zich aan een vertaling van Venus en Adonis en blijft dicht bij het origineel.

Marlene Dumas illustreerde Venus en Adonis. Beeld Peter Cox

Vierhonderd jaar na zijn dood blijft William Shakespeare wereldwijd creatieve geesten inspireren. De meest recente oogst: in Nederland wierp Hafid Bouazza zich op een vertaling van Venus and Adonis, in Canada schreef Margaret Atwood haar romanversie van The Tempest.

Toegegeven: Atwood werd uitgenodigd door uitgeverij The Hogarth Press, die eerder 'Shakespeare-romans' van Jeanette Winterson, Howard Jacobson en Anne Tyler uitbracht. Maar het resultaat, Heksengebroed (Hag-Seed), is zo bevlogen, inventief en uitdagend dat je het gevoel krijgt dat Atwood deze roman al jaren in de pen had en wachtte op een gelegenheid om hem te schrijven.

In The Tempest wonen tovenaar Prospero en zijn dochter Miranda al twaalf jaar in ballingschap op een eiland. Op een dag spoelen er, na een storm, wat drenkelingen aan, met wie de tovenaar (en voormalig hertog) nog een appeltje te schillen blijkt te hebben.

Bij Atwood heet de hoofdpersoon Felix (wat net als Prospero 'geluk/voorspoed' betekent) en is hij toneelregisseur met een aantal controversiële producties op zijn naam, zoals Macbeth met een kettingzaag. Net als hij zijn absolute meesterwerk ten tonele wil voeren - The Tempest uiteraard - zet de directie hem uit zijn functie.

Felix trekt zich terug in een hutje in het bos en krijgt, onder de naam meneer Hertog, een baantje bij een penitentiaire inrichting. Daar voert hij met de gevangenen Shakespeare-stukken op. Na twaalf jaar acht hij de tijd rijp voor wraak, via opnieuw een productie van The Tempest.

Atwoods inventieve verhaal, haar humor, woordspel en karakteriseringen maken Heksengebroed tot misschien wel de beste 'Shakespeare-roman' tot nu toe. Wie Shakespeares toneelstuk over wraak, vergeving en de macht van de verbeelding kent - al was het maar via een van de recente verfilmingen - zal nog meer bewondering hebben voor Atwoods vakmanschap.

Beeld RV

Naast 38 toneelstukken en 154 sonnetten schreef Shakespeare twee lange gedichten, waaronder Venus and Adonis. Hierin vertelt hij op eigen wijze een verhaal na van Ovidius: de wondermooie Adonis staat op het punt op zwijnenjacht te gaan als liefdesgodin Venus zich aandient met de hartstochtelijke wens de liefde te bedrijven.

Bij de Bard heeft Adonis totaal geen zin (of is als onervaren jongeling nog niet in staat) op Venus' wens in te gaan. Deze laat het daar weliswaar niet bij zitten, maar uiteindelijk gaat Adonis toch op jacht en raakt dodelijk gewond. Venus vervloekt daarop de wereld en trekt zich terug op het eiland Paphos.

fictie

William Shakespeare
Venus en Adonis
Uit het Engels vertaald en van commentaar en een nawoord voorzien door Hafid Bouazza. Geïllustreerd door Marlene Dumas.
Athenaeum - Polak & Van Gennep; 144 pagina's; € 25.

Het gedicht is diverse malen verdienstelijk vertaald, recentelijk door Jan Jonk (2000) en Peter Verstegen (2014). Hafid Bouazza kiest, anders dan Jonk en Verstegen, voor een lopende tekst zonder rijm. Daardoor blijft hij inhoudelijk soms dichter bij het origineel. Een voorbeeld. Bij Shakespeare roept Adonis: 'I know no love', quoth he, 'nor will I know it'. Verstegen: 'Voor liefde', zegt hij, 'mis ik het geduld'. Bouazza: 'Ik ken de liefde niet', zegt hij, 'noch wil ik haar kennen'.

Tot werkelijk andere interpretaties leiden deze accentverschillen niet, vergelijken levert vooral een feestelijke bevestiging op van de creativiteit van de vertalers en de veelzijdigheid van de Nederlandse taal.

Bouazza valt daarnaast de eer te beurt dat hij Marlene Dumas over haar aanvankelijke aarzelingen heeft heen gepraat, zodat zij de bundel ijzingwekkend mooi heeft willen illustreren.

Beeld RV

fictie

Margaret Atwood
Heksengebroed
Uit het Engels vertaald door Lidwien Biekmann.
Nijgh & Van Ditmar; 336 pagina's; € 22,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden