Heethoofdigheid en eros zonder Spaanse inslag

De fusie van KPN Telecom met de Spanjaarden mag van de baan zijn, bij Opera Zuid hebben ze daar maling aan....

Of het zou de Costa Brava moeten wezen: de tweedehands Mercedes die in akte 2 geparkeerd staat bij café Lillas Pastia heeft een duidelijk Barcelonees kenteken. Het houten stiersilhouet waaronder de smokkelaars in akte 3 hun bivak hebben opgeslagen, menen we eerder gezien te hebben als sherryreclame langs de autopista in de buurt van Vic of Granollers. In akte 4 vertoefden we met een zonnebaadster op de playa, voordat het zand in een arena veranderde.

Het was duidelijk: hier werd getracht een algemeen Spanjegevoel over te brengen, meer dan dat er sprake was van een vastomlijnde couleur locale. Geen vreemde keuze; tenslotte heeft Georges Bizet, de man die Carmen klank en ritme gaf, nooit een voet in Andalusië gezet. Hij schijnt zelden zuidelijker te zijn geweest dan het veertiende arrondissement in Parijs, en dat hoor je.

Zo hebben Calixto Bieito (regie), Alfons Flores (decor) en Merce Paloma (kostuums), de Catalanen die deze Carmen zowel voor het Festival Castell de Perelada als voor Opera Zuid geschikt maakten, ook geen pogingen gedaan in de buurt te komen van de roman van Prosper Mérimée, de Franse schepper van de oer-Carmenfiguur. In hun beleving speelt het drama van de vrouwelijke vrijgevochtenheid zich af in een omgeving waar politiechefs in functie aan waterijsjes likken.

Smokkelarij gaat hier over schemerlampen, mountainbikes en wat er nog meer van de vrachtwagen kan vallen. Carmen laat zich de kaart leggen op de motorkap van een Taunus cabriolet, en de rijk getoupeerde mezzo om wie het allemaal gaat, tenslotte, is een gestalte die zowel naar (spice girl) Mel B verwijst als naar Patricia Paay, maar dan met strakker getrainde ademsteun.

Ze doen niet moeilijk over Carmen, Bieito en zijn mede-Catalanen. Hun relativeringsdrang leidt soms tot malle, niet zelden tot verkwikkende taferelen, waarin erotiek en geweld bevattelijke proporties aannemen, zonder hun gevaarlijke kanten te verliezen.

Geen kleine verdienste, want al heeft het machismo in deze Carmen de bijsmaak van een Caraco-raketje, en doet de medium dry sommige dames meer banjeren dan trippelen, eros en heethoofdigheid zijn hier wel degelijk aan de orde.

Annie Vavrille, de Franse hoofdrolvertolkster, heeft voldoende stem, mimiek en souplesse in het heupgewricht om als mannenverslindster het toneel te beheersen. Youri Alexeev, wiens stem het zaterdag aanvankelijk dreigde te laten afweten, herstelde zich knap, en bleek alles behalve de tenorale huilebalk die je in de rol van de halfgare Don José al te vaak tegenkomt.

Het gevecht met de vuist (akte 2: ruzie met chef) gaat deze gedroste politieman, verteerd door jaloezie, even gemakkelijk af als een aanslag met het mes (akte 3: rollend met de toreador over de motorkap) of een moord uit razernij. De toreador, David Stephenson, is voor de verandering geen glunderende Marco Bakkerachtige, maar een sinjeur van uitgelezen stijl, die niet alleen zijn toreadorlied maar ook zijn kennis van de spelregels ('Bij Carmen duurt de liefde hooguit een half jaar') met ontspannen charme verklankt. Of het Escamillo, die José of de kantoorklerk allertijden moet voorstellen, de man die uit de broek gaat voor een gedanst vertoon van mannelijke kwetsbaarheid rond de houten Osborne-reclame (gezucht in de zaal), is niet in het programmaboekje gedocumenteerd.

Wel, dat de dirigent David Jones heet. Hij laat het LSO op goed niveau spelen, handhaaft een sympathieke warmte in de strijkers en de houtblazers, en legt zich met integriteit en goede smaak neer bij het gegeven dat Bizet charmante melodieën kon maken en een knappe finale op touw kon zetten, maar weinig Spaanse hormonen in zijn habanera en seguidilla's stopte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden