Heel veel moderne problemen

'Ik ken niemand die zo dikwijls gelijk heeft als jij. Ik meen het Anna Jongkind. Je hebt altijd gelijk', schrijft hartsvriendin Jacqueline de vroedvrouw Anna Jongkind....

Jan Pieter Ekker

Goos schreef de columns toen haar scenario voor de speelfilm Leef! alaf was. Het was een manier om persoonlijk te schrijven, maar als iemandanders. Na 76 afleveringen stopte ze het feuilleton, omdat, zo meldt ze inhet voorwoord van de bundel Leef!, 'de gezinsverwikkelingen en depersoonlijke ontwikkelingen van Anna niet datgene mochten overstijgen water in de film gebeurt.'

Nu is er Leef!, de film - na de televisieserie Oud geld en de telefilmsFamilie en Cloaca de vierde samenwerking van scenariste Maria Goos enregisseur Willem van de Sande Bakhuyzen, die dinsdag overleed. Voordat deopnamen begonnen, kreeg Van de Sande Bakhuyzen te horen dat hij eenongeneeslijke vorm van darmkanker had. Een paar weken nadat hij voor heteerst geopereerd was, kreeg hij het inzicht hoe hij het scenario naar zijnhand kon zetten.

In Van de Sande Bakhuyzens Leef! is Anna een zoekende, twijfelendevrouw, die haar verleden als een loden last met zich meedraagt. Ze heefteen eigen vroedvrouwpraktijk, maar eigenlijk wil ze schrijver worden. Datwilde ze al toen ze klein was, maar haar moeder, een destijds beroemde,egocentrische actrice, peperde haar in dat ze er niets van kon. Eenontmoeting met haar grote idool, de schrijver W. Schönberg (JeroenKrabbé, geweldig op dreef), betekent de genadestoot voor Anna's literaireaspiraties. 'Ga leven. Ga vrijen. Laat je neuken. Laat naar je kijken. Pakze! Laat mij hier met je zure mama, jij met je heerlijke lijfje', fluistertde zoveelste verovering van haar moeder in haar oor.

Anna vlucht de straat op. Haar koffer vol schriftjes springt open, haarpennenvruchten waaien alle kanten op. Leef! zit tjokvol zulkeclichématige, (melo)dramatische momenten: de grote liefde wordt verbeeldmet een passievolle flamenco; als Anna vol twijfel op een bankje in hetpark neerzijgt, dwarrelen de herfstbladeren om haar hoofd.

Leef! is opgezet als een soort Grachtengordel-Magnolia: een veellagigdrama, boordevol personages. Moderne mensen die moderne levens leiden, metmoderne relaties en moderne problemen. Heel veel moderne problemen. Destructuur is aanvankelijk complex. Er is een Anna in het hier en nu(gespeeld door Monic Hendickx), getrouwd en moeder van twee tienerdochters,die in voice-overs van zich laat horen. Ze schrijft een manuscript overhaar moeder (de lettertjes verschijnen op het beeldscherm van de computer),waarbij ze steun krijgt van een kleine, imaginaire Anna. Er zijn flashbacksmet de 'echte' Anna van een jaar of zes, met de 16-jarige Anna, en we zienAnna toen haar dochters nog klein waren.

Door de camera voortdurend te laten bewegen, probeert Van de SandeBakhuyzen eenheid in de veelheid aan te brengen. Met de penetrante muziekvan Fons Merkies worden de gaten dichtgesmeerd.

Na een uur verdwijnt de gelaagde structuur en krijgt de film een anderevorm. Vanaf dat moment wordt drama op drama gestapeld. De ene dochter wilniet deugen, de andere heeft een levensbedreigende hartafwijking. AlsAnna's echtgenoot (gespeeld door Peter Blok, de man van Maria Goos) zegtdat hij de hond uitlaat, gaat hij vreemd met een collegaatje van hetarchitectenbureau.

Anna's slapeloze, allochtone assistent krijgt het aan de stok met deasociale zoon van een oude, verwarde vrouw die hij van de straat heeftgehaald. Anna's moeder maakt zich almaar onmogelijker.

Het gaat van kwaad tot erger. Met als ridicule apotheose een aanrijding,veroorzaakt door een joy ridende allochtoon en een groepsverkrachting. Alhet leed brengt de familie ten slotte weer bij elkaar. Dan weet Anna waarze haar verhaal beginnen moet, en hoe het verder gaat.

De kijker hapt dan al heel lang naar adem. Leef! was gebaat geweest bijwat meer twijfel. Bij wat meer licht en wat meer lucht.

Jan Pieter Ekker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden