'Heel niet-rappend Amerika is klaar met woorden als niggabitch'

Dat de uitgever van modeblad Jackie geen excuses wil maken voor het gebruik van het woord niggabitch is niet slim. Heel niet-rappend zwart Amerika heeft de buik vol van het woord nigger.

Rihanna tijdens een concert in Madrid, 15 december 2011. Beeld getty
Rihanna tijdens een concert in Madrid, 15 december 2011.Beeld getty

Nog één keer dan: de niggabitchrel. Voor wie het gemist heeft: In één klap werd de Nederlandse modeglossy Jackie wereldnieuws omdat ze superster Rihanna hebben neergezet als 'niggabitch'. Verschillende mensen reageren verbolgen, totdat ook de gegriefde Rihanna zelf de hoofdredactrice terugtwittert, 'namens haar hele ras'. Mensenrechten zijn toch verder gevorderd dan dit stuk suggereert, betoogt ze. Vernederend, respectloos. Jackie moedigt segregratie aan. 'Fuck you!', besluit ze. Een internationale rel volgt. Nederland is andermaal op de kaart gezet als een ongevoelig, racistisch land. Maar men steekt, ook op de Amerikaanse fora, vaak de hand in eigen boezem. Dit is nu eenmaal wat je oogst, na jarenlang in elke rapplaat wereldwijd te nigga-dit en nigga-datten.

Hoofdredactrice Eva Hoeke biedt haar excuses aan voor de misplaatste grap, en ruimt het veld. Het debat verstomt, totdat Jackie uitgever Yves Gijrath op journalistensite Villamedia laat weten tóch geen excuses te willen aanbieden aan de wereldster. Het stuk was helemaal niet bedoeld als grap, maar om een kledingstijl te 'duiden'. Jackie heeft bovendien een multiculturele redactie - waarvoor hulde overigens - dus 'niggabitch' was niet racistisch.

Geile clips

Ook in Nederland loopt de commotie hoog op. De arme, onbegrepen Rutger Bregman joeg een hoop mensen op de kast met zijn stuk. Daarin hij etaleert wel humor, maar weinig empathisch en historisch inzicht te hebben. Ties Joosten betoogde dat juist binnen de hiphopscene antwoorden gezocht worden op kwesties rond identiteit en emancipatie. Maar in de Verenigde Staten ligt rap juist vanwege het gebrek aan die discussie al jaren al jaren onder vuur. Commerciële gangsta-rap, zeg maar de dagelijkse deuntjes die je op 538 hoort, herkauwt al jaren eeuwenoude, sleetse stereotypen. Dat de beeldvorming van hiphop zo te lijden heeft onder 'een handvol' geile clips is natuurlijk een understatement. Juist dit is wat déze hiphop sinds de jaren '90 in Amerika de allerbest verkopende popmuziek heeft gemaakt.

De blingende pimp en de strippende, rondbebipste 'ho' uit de muziekvideo's stammen volgens sommige kritische zwarte historici regelrecht af van de populaire zwarte archetypische personages uit de minstrel shows die aan het eind van de slavernij opkwamen. Rollen die zwarte mensen via de gangsta-rap weer volledig geïnternaliseerd zouden hebben. Zip Coon, de domme, criminele, pooierende gladjakker, en Jezebel, de sexy, berekenende, onverzadigbare slet.

Context voor de ontwikkeling van Jezebel: het rechtvaardigen van het wijdverbreide seksuele misbruik van slavinnen. In de blaxploitation films uit de jaren '70 speelde men ook met die rollen, maar dan met een vette knipoog. Die zelfspot lijkt in de meeste gangsta-rap te zijn verdwenen.

Over het gebruik van het woord nigga, een verbastering van nigger, óók door zwarten zelf, woedt al jaren een verhit debat in de Verenigde Staten. Eigenlijk heeft heel niet-rappend zwart Amerika er de buik van vol. Deze week nog botsten dichteres Maya Angelou en rapper Common erover.

Het is, hoe je het ook bekijkt, het ultieme scheldwoord voor zwarten. Een beladen en gecompliceerd woord. Nigga is deels een geuzennaam, deels een krachtterm, een schuttingwoord. Soms vol zelfhaat, soms vol sarcasme, soms met liefdevolle zelfspot. Maar toch, liever niet.

Multikul
Veel gehoord is het verwijt dat 'Amerikanen' overgevoelig zijn als het om rassendingen gaat. 'Hollandse incorrectheid moet je snappen, in Amerika zijn ze gewoon nog niet zover' zoals Bas Heijne in NRC Handelsblad samenvatte. Het was echter BNN presentatrice Zarayda Groenhart die met twitteren over dit stuk begon. Daarbij is Rihanna helemaal geen Amerikaanse, maar komt ze uit Barbados. Een eiland waar de slavernij dertig jaar eerder werd afgeschaft dan in Amerika en, hoe ironisch, op de Nederlandse Antillen en in Suriname. Tja. Het is misschien bloedirritante politiek correcte multikul, maar moet maar weer eens gezegd; van die vervelende sujetten als ik hadden niet eens bestaan, ware het niet dankzij de noeste inspanningen van die onvolprezen West Indische Compagnie.

Polderblinger Yves Gijrath, de uitgever van Jackie, is natuurlijk een fenomeen in keuterend Holland. De bedenker van onhollandse überglamour zoals de Miljonair Fair, die ook Moskou en Beijing heeft veroverd. Champagnezwembaden, diamanten biljartballen en alles wat je nog meer tegenkomt als MTV Cribs weer eens over de vloer is bij een rapper. Dat hij weigert excuses te maken aan Rihanna, of aan de gekleurde lezeressen van zijn blad, juist ná dit debat, wordt hem bepaald niet in dank afgenomen. Niet slim. Juist in Amerika zou hij toch uitstekende zaken kunnen doen.

Harriet Duurvoort is freelance journalist.

Morgen vindt een 'niggabitch'-debat plaats in Toko MC, Polonceaukade 5 Amsterdam. Yves Gyrath zal hierbij aanwezig zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden