Review

Hedy d'Ancona was de fijnste Zomergast tot nu toe

Ze hadden afgesproken dat Thomas Erdbrink 'jij' en 'Hedy' zou zeggen, want dat wilde Hedy d'Ancoda graag. Het viel niet mee. Er zat een 78-jarige vrouw tegenover hem, een openhartige verteller met een geweldig geheugen om drie uur lang zonder haperen uit te putten. Ze studeerde sociale geografie, was tot eind jaren negentig staatssecretaris, minister en Europarlementarier namens de PvdA geweest, werkte als tv-producent, was een van de oprichters van Opzij en eens en voor altijd feministe. Een oudere dame en een echte 'u', leek Erdbrink (40) telkens weer te denken.

Toen hij zich voorbereidde op het gesprek met zijn derde zomergast zal hij Hedy's autobiografie Het persoonlijke is politiek (2003) hebben gelezen. Die titel had ook boven een bundeling van de gekozen fragmenten kunnen staan, waarmee Hedy hem door haar leven gidste. Het zijn je wortels en levenservaring die je kijk op de samenleving en politieke beweegredenen bepalen, wilde ze er mee zeggen.

Hedy werd opgevoed door haar alleenstaande, ongeschoolde moeder, die met allerhande baantjes het hoofd boven water probeerde te houden. Haar vader, een niet-religieuze jood, verliet haar moeder toen Hedy twee jaar oud was. Hij werd vermoord in de Tweede Wereldoorlog. Zie daar de bron van haar lust om te strijden voor de vrouwenzaak en van de fascinatie voor de relatie tussen het persoonlijke en het politieke, 'tussen datgene wat je als mens overkomt in relatie tot de context waarin je verkeert'.

De fragmenten die boeiende gespreksstof over onder meer feminisme, Europa, de vluchtelingenproblematiek, euthanasie, de liefde en ouder worden van beeld voorzagen, waren bijna zonder uitzondering afkomstig uit de vorige eeuw. De Tegenpartij van Van Kooten en de Bie (1980) kwam voorbij, een kamerdebat over de wet Gelijke Behandeling (1993), stukjes uit de films Le Bonheur (1965) en Una Giornata Particolare (1977).

Van deze tijd was de vaak als snelle flard uitgezonden Wir schaffen das-speech van Angela Merkel, door Hedy nu eens prettig in de context geplaatst. Ze prees de moed van Merkel. 'Haar morele kompas gaat voorbij aan electorale gevolgen'.

Ze toonde ook twee oude fragmenten van haar geliefde, kunstschilder Aat Veldhoen. In de man van inmiddels 81 ontwaarde Hedy nog altijd het jongetje, vertelde ze glunderend. 'Buitengewoon aantrekkelijk.' Van Veldhoen leerde ze iets moois dat ze ieder mens zou willen aanraden. 'Ik heb heel goed leren kijken, en daar begint eigenlijk het genieten.'

Heel goed luisteren helpt ook als je een ander wilt begrijpen, leerden de soms naïeve en niet altijd scherpe vragen van Erdbrink. Na een scène waarin acteur Joop Admiraal zichzelf en zijn dementerende moeder speelt (1983), kwam hij ronduit vreemd uit de hoek. Admiraal vormde de aanleiding om te praten over de verzorging die Hedy op zich nam toen 'Aatje' een ernstig herseninfarct had gehad. Hij knapte naar omstandigheden goed op en was mentaal in orde, vertelde ze. Toch waagde Erdbrink het te vragen of ze weleens had gedacht over de mogelijkheid om hem te helpen een waardig einde aan zijn leven te maken.

Dat klonk merkwaardig, zeker na een eerder fragment waarmee Hedy haar opvattingen over zelfbeschikking en euthanasie helder uiteenzette. Het was een stukje uit de TROS Aktua special: Zij moest eerst (1984), over Rein van Bremmelen die had besloten om samen met zijn echtgenote Lucie uit het leven te stappen om de laatste hulpbehoevende fase over te slaan. Zij moest eerst, maar toen ze eenmaal was gegaan, vertrok hij naar een oude vriendin in Oostenrijk. Verschrikkelijk, vond Hedy. 'Niks mis met oud worden', zei ze ook. 'Maar het zou nog leuker zijn als ik zélf kon aangeven wanneer het genoeg is.'

Het werd nog eens ongemakkelijk toen het gesprek na een fragment uit een documentaire O Amor Natural op seks op hogere leeftijd kwam. 'Speelt het bij jou nog een rol?' wilde Erdbrink weten. 'Ja. Maar bij jou is een beetje raar natuurlijk in dit geval', antwoordde Hedy met een guitige blik. 'Bij jullie moet je dan zeggen. Bij u beiden.' Erdbrink bleef stil en serieus, terwijl zij in lachen was uitgebarsten. Of hoe een vrouw van bijna tachtig heus niet oud en versleten hoeft te zijn. Of hoe een feminist natúúrlijk niet automatisch een mannenhater is - ook dat wilde Erdbrink gek genoeg nog even bevestigd krijgen.

Nee, van chemie leek geen sprake, maar de presentator was zichtbaar geroerd toen hij zijn gast om u tegen te zeggen met een handkus bedankte. Vlak daarvoor had hij zijn slotvraag gesteld: hoe blijf je zo positief, je hele leven? Dipjes relativeren helpt, las zij hem desgevraagd de levensles, opnieuw aan de hand van haar familiegeschiedenis. 'Come on, waar zou ik ontevreden mee moeten zijn?'

Vrij naar de fijnste gast van dit seizoen tot nu toe: kijken naar Zomergasten met Hedy d'Ancona, dat kan ik iedereen aanbevelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.