Hartstochtbom voor kinderen

De jeugdopera Carmen is een ingewikkelde logistieke operatie. ‘Stak ik je nou te vroeg dood, daarnet?’..

Tijdens de eerste doorloop is er een moment van verwarring: het is de bedoeling dat een trompet klinkt maar die klinkt niet, dus doet actrice Anniek Pheifer hem zelf even na. Tètterdèèh. De zaal lacht en het stuk rolt verder. Er zijn meer van dat soort haperingen, de kerstvoorstelling gebaseerd op de opera Carmen oogt een week voor de première nog niet als die bom van verlangen en hartstocht die het zou kunnen zijn.

Het is dan ook een ingewikkelde logistieke onderneming, deze samenwerking tussen jeugdtheatergroep Stella Den Haag en het Nationale Toneel. Met een orkestbak vol conservatoriumstudenten en op het toneel zowel operazangers als acteurs, wier scènes uiteindelijk naadloos moeten samenvallen. Weken is er al in aparte deelrepetities gewerkt. Acteurs kregen zangles, zangers kregen acteerles, de studenten werkten aan hun timing. Nu moet alles samenkomen.

Het gesprek met hoofdrolspelers Anniek Pheifer en Jeroen Spitzenberger vindt plaats in de lunchpauze direct na de eerste doorloop. De acteurs zijn er nog vol van.

Spitzenberger tegen Pheifer: ‘Stak ik je nou te vroeg dood, daarnet?’

Pheifer: ‘Een beetje maar.’

Het bijzondere aan deze uitvoering van Carmen is dat alle hoofdpersonages een dubbelganger hebben. Annieke Pheifer deelt haar rol met mezzosopraan Eva Kroon, Jeroen Spitzenberger vertolkt samen met tenor Bassem Alkhouri de rol van Don José.

Zo ontstaat een dubbele wereld van muziek en spel, waarbij de muziek gevoelslagen toevoegt die de acteurs alleen niet zouden kunnen aanbrengen. Andersom geeft het acteerspel meer vaart aan de voorstelling, of, om het in de woorden van Spitzenberger te zeggen: ‘Vergeleken met toneel is opera toch meer een stilstaand genre.’

Het verhaal werd bewerkt door artistiek leider Hans van den Boom van Stella Den Haag. Zo voegde hij een jonger zusje van Carmen toe, een meisje met een pop dat fungeert als personage waarmee kinderen zich kunnen vereenzelvigen. De hoofdlijnen bleven echter hetzelfde.

Carmen is een knappe zigeunervrouw die sergeant Don José het hoofd op hol brengt, zodat hij zijn plattelandsliefje Micaëla vergeet. Ook als Carmen alweer verder is gefladderd naar een nieuwe minnaar, blijft Don José nog steeds obsessief naar haar verlangen, met dramatische consequenties.

Het ligt als kerstfamilievoorstelling niet voor de hand, een productie waarin operamuziek, vreemdgaan en een crime passionel de belangrijkste ingrediënten vormen. Maar Hans van den Boom is een eigenzinnige maker die gelooft dat kinderen wel raad weten met iets pittigs. Zeventien jaar geleden testte hij het stuk al eens in bescheidener vorm en won toen de prijs voor beste voorstelling op het Wereld Jeugdtheaterfestival in Lyon, Frankrijk. Bovendien is de opera bekender bij niet-operapubliek dan dat publiek zelf soms denkt. De kans is groot dat kinderen net als hun ouders het lied El Toreador kennen als ietwat vunzig rijmpje dat ze stiekem op het schoolplein hebben gezongen. En ook de Habanera kan door vrijwel iedereen worden mee geneuried.

Het is een prachtproject benadrukken de hoofdrolspelers, die geen van beide ooit de originele opera zagen. Vooral het dubbelen met de operazangers maakt het krachtig. Als Carmen wordt ondervraagd door de barse kapitein van het regiment van Don José, dan antwoordt niet de actrice maar de zangeres. Pheifer: ‘Dat is een heerlijk gevoel. Je tweelingzusje geeft antwoord en doet dat net even gevatter door er melodie aan toe te voegen.’

Het is fabuleus, zegt ook Spitzenberger. ‘Vooral bij het eerste lied, als Micaëla opkomt en voor me zingt, dan word ik door de muziek in een andere toonsoort gezet. Ik moet zelfs oppassen; als ik teveel in de muziek opga wordt het vechten tegen mijn tranen. En ik kan moeilijk meteen de eerste scène al leeglopen op het toneel.’

Pheifer, met een lief lachje: ‘Maar dat gevecht levert juist weer mooi acteerspel op. Allemaal ingehouden passie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden