RecensieHartenvrouw

Hartenvrouw is een even grimmige als hilarische roman over Moldavië ★★★★☆

Iulian Ciocan schreef een even grimmige als hilarische fabel over post­communistisch Moldavië. Charlotte van Roodens vertaling is uitstekend. 

Beeld Pegasus

Het vergt een knap schrijver om honderd aspecten van de verrotheid van een voormalige communistische samenleving de revue te laten passeren in een korte roman die behalve grimmig zo hilarisch is dat zelfs lezers die ‘eigenlijk niets’ met deze thematiek hebben die zullen uitlezen. De auteur is Iulian Ciocan, in 1968 geboren in Chisinau, destijds hoofdstad van de Sovjet-republiek Moldavië. Hartenvrouw is niet alleen zijn eerste roman in het Nederlands en het uitstekende vertaaldebuut van Charlotte van Rooden – het is überhaupt het eerste uit ‘het Moldavisch’ in het Nederlands vertaalde boek.

De republiek Moldavië laat zich ietwat versimpeld omschrijven als een door Stalin geamputeerd stuk Roemenië. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 werd het een zelfstandig land met Moldavisch en Russisch als officiële talen. Een taal is een dialect met een leger en een politiemacht, weten ze in dit stuk van Europa, en Moldavisch is Roemeens in allesbehalve naam.

Moldavië is behalve een der minst belichte ook een van de armste Europese landen. Veel waar het voormalige Oostblok vanaf de vroege jaren negentig mee te maken kreeg – rovende apparatsjiks, excessieve sociale ongelijkheid, razendsnel afbrokkelend maatschappelijk cement en een democratie waarvoor de bijnaam ‘kleptocratie’ in zwang kwam – nam hier extreme vormen aan.

Eigentijdse fabel

Ciocan giet de excessen van die postcommunistische ‘transitie’ in een Saramago-achtig magisch-realistisch verhaal dat in de loop van het boek een soort eigentijdse fabel over postcommunisme wordt. Op een dag struikelt de met steekpenningen rijk geworden apparatsjik Nistor Polobok voor zijn kitschvilla in de dure wijk van Chisinau over een barst in het wegdek. Die barst wordt een gat, daarna een kloof, daarna een reusachtige krater. Polobok doet flink wat schurken in dit deel van de wereld doen als ze in de problemen zijn: hij spoedt zich naar een waarzegster. Die kijkt in haar kaarten en vertelt hem dat het gat almaar groter wordt omdat een ‘hartenvrouw’ kwaad is op hem, corrupte ‘schoppenheer’. Alleen als die hartenvrouw de schoppenheer vergeving schenkt, zal de Moldavische hoofdstad niet in dat groeiende gat verdwijnen.

Polobok graaft in zijn geheugen wie de hartenvrouw zou kunnen zijn en ontwaart haar in de gedaante van een kritische journalist die hij niet zachtzinnig behandelde toen ze met een camera zijn kasteel stond te filmen voor een uitzending over flagrante corruptie. De waarzegster heeft Polobok gemaand op te schieten wil hij Chisinau nog redden, maar in die missie ondervindt Polobok het soort tegenslag waar gewone Moldaviërs al ruim een kwarteeuw mee bekend zijn. Het groeiende gat, denkt de lezer, is als de zondvloed in het Oude Testament, een straf voor schurkengedrag.

Aan het slot van de fabel zien we de ramp ineens van een afstand, vanuit het perspectief van een brutaal burgemeestertje van een nabijgelegen dorp. Als die op zijn televisie ziet hoe de hoofdstad van zijn land in het gat verdwijnt, slaat hij een toon aan die we kennen van Matteo Salvini en andere 21ste-eeuwse rechts-populisten: ‘Die idioten in Chisinau, ook al bulken ze van de poen, kunnen niet eens een gat dichtgooien!’ Als deze Moldavische Salvini de solide poort voor zijn forse huis wil openen, struikelt ook hij over een barstje in het wegdek.

Iulian Ciocan: HartenvrouwUit het Roemeens vertaald door Charlotte van Rooden. Pegasus; 152 pagina’s; € 19,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden