HARRY KAN NIET DOOD

Er gaan doden vallen in het laatste deel van Harry Potter. Maar wie? De Verlosser zelf?..

Merlijn Schoonenboom

Logisch natuurlijk dat de uitgeverij van Harry Potter het naderende einde van de cyclus een spannend raadsel heeft meegegeven: zeker is dat er geliefde personages dood zullen gaan, en misschien zal dat Harry zelf wel overkomen. De schok die dit mogelijke vooruitzicht teweegbracht – ‘Installeer een hulplijn voor fans!’ – is een stuk minder logisch, want hoe bizar zou het sterven van een held van Potter’s proporties zijn?

Potter oogt dan wel als een stuntelige kostschooljongen, en een groot deel van zijn lotgevallen is herkenbaar als onschuldige schoolpleinproblematiek. Maar daaronder heeft de schrijfster een heel net van motieven geweven die diep geworteld zijn in de christelijke traditie van de messianistische Verlosser.

De jongen met het brilletje werd al bij zijn geboorte uitverkoren om het Kwaad te bestrijden – een Kwaad dat zijn persoonlijke leven en verlangens ver te boven gaat. Het bedreigt de hele wereld, en om het te lijf te gaan, krijgt de uitverkorene bovenmenselijke krachten mee. Hij heeft er eerst geen weet van, maar langzaamaan beseft hij dat hij alles opzij zal moeten zetten voor het hogere doel. Met een diepe zucht realiseert hij zich dat hij zich zelfs zal moeten opofferen om zijn naasten te redden.

Vanuit de literaire traditie bezien is het dus niet eens zo vreemd als Potter zou sterven. In eerder verschenen epossen rond messianistische helden gaan er genoeg jonge, veel te jonge, dapperen respectabel ten onder. Het bespaart zowel auteur als held een vermoeiende voortzetting. Het bracht een redacteur van de Duitse krant Die Welt er onlangs toe te schrijven dat Potter ‘muss sterben’. Rowling heeft zich nu eenmaal in de lijn willen scharen van de middeleeuwse ridderverhalen en andere mystieke literaire tradities, dus kan haar Verlosser zijn leven niet bier drinkend gaan slijten in het rusthuis van bejaarde messiassen. Jezus sterft, Siegfried sterft, Beowulf sterft, en zelfs Winnetou. Dus Potter ook.

Het is de vraag of dit opgaat. Behalve geïnspireerd op literaire bronnen, is Potter voor een groot deel ook een product van de moderne filmverbeelding. En daarin is de dood van de Verlosser een stuk ongebruikelijker. Luke Skywalker uit de Star Wars-reeks krijgt het moeilijk, maar sterft niet. De zwart geklede Neo in de Matrix-trilogie raakt zwaargehavend, maar overleeft. En Frodo Baggins, de heldhaftige Hobbit uit de Lord of the Rings, strompelt bloedend naar het einde van de film, maar behoudt het levenslicht.

Film-Verlossers blijven leven. En dat is niet alleen een commerciële keuze. Een stervende messias past goed in de ruige Middeleeuwen of in de romantische 19de eeuw, maar een stuk minder in het biotechnologische tijdperk: ook een gehavende held kan medisch worden opgelapt, en mag op een schommelstoel breed glimlachend op zijn reddingen terugkijken.

Het is dus afwachten welke traditie bij Potter het sterkst blijkt.Merlijn Schoonenboom

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden