Harpaz maakt fragiele constructies in Kunstfort Vijfhuizen

Beeldende Kunst - Tamar Harpaz

In Kunstfort Vijfhuizen is de dreiging van oorlogsgeweld op de achtergrond permanent aanwezig. Tamar Harpaz vult de ruimte met geluid.

Opstelling Tamar Harpaz op de Rijksakademie. Beeld Sander Tiedema

In de herinnering vervloeien de eindejaarsbezoeken aan de Rijksakademie en De Ateliers altijd tot een brij van kunst, waaruit een paar presentaties komen bovendrijven als gnocchi in kokend water. Het werk van de Amerikaans-Israëlische Tamar Harpaz (Rijksakademie) bijvoorbeeld. Zij maakte een grote ruimte vol fragiele constructies die bewogen en geluid maakten. Lepels die ergens tegenaan tikten, draadjes waarlangs iets frutseligs omlaag zakte of werd opgehesen, plastic emmers waarin iets mechanisch trilde. Het versterkte geluid stond in geen verhouding tot de niksigheid van hun oorsprong en daardoor maakte het indruk. Soms heeft een klein gebaar grote gevolgen.

March Madness
Tamar Harpaz en Dode Dierentuin
Erik Andriesse
Kunstfort bij Vijfhuizen
t/m 4/6

In het Kunstfort bij Vijfhuizen, als militair bouwwerk onderdeel van de Stelling van Amsterdam, heeft de nieuwe artistiek directeur Zippora Elders gezien wat deze kunstenaar voor haar fort kon doen. March Madness heet de installatie die Tamar Harpaz (1979) maakte voor vier ruimten in het fort, waaronder de lage, brede en behoorlijk deprimerende centrale hal (poterne, in fortentaal). Alle materialen samen passen in één fikse hutkoffer, maar zij vult er de hele ruimte mee en meer dan dat: neem de tijd voor deze ruimtelijke geluidscompositie en er kruipt langzaam zoiets als een militair spook onder de huid en in het hoofd.

In samenwerking met een componist ontwikkelde Harpaz een arsenaal aan 'instrumenten' en geluiden uit het soldatenspectrum: trommels, een iele trompet, gerommel in de verte. IJle constructies staan op een dunne schroefdraad te wiebelen of hangen aan het plafond. De bijbehorende elektronica ligt schijnbaar achteloos op de grond - schijnbaar, want de draden zijn in decoratieve krullen vastgenageld aan de vloer. Af en toe klinkt de heldere roep van een scholekster, een licht moment, dan roert de trom zich weer. Die voortdurende dreiging en onvoorspelbaarheid, de Israëlische nationaliteit, tja, daar heeft een amateur-psycholoog geen harde dobber aan. Toch doet dat er minder toe dan haar vermogen dit fort, ooit voor een oorlog gebouwd maar nooit gebruikt, alsnog leven in te blazen.

Beeld Sander Tiedema

Het Kunstfort bij Vijfhuizen toont voorlopig steeds twee solo's, een experimentele en een wat toegankelijkere. In de opgeknapte 'genieloods' een presentatie van Erik Andriesse (1957-1993), de schilder die te jong overleed en langzamerhand vergeten dreigt te raken. Schedels, amarylissen, knekels en lelies; mooi werk, maar de presentatie op losstaande wanden heeft iets al te keurigs. Die doodstrommel van Harpaz had best tot hier mogen klinken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.