Reportage75 jaar Gaudeamus Muziekweek

Happy Birthday klinkt nét anders op een festival voor jonge componisten

De ballonnen fluiten en de musici van Asko|Schönberg hebben feesthoedjes op. 

De openingsact van Hans van Koolwijk bij de opening van de Gaudeamus Muziekweek, woensdag in TivoliVredenburg, Utrecht.Beeld Maarten Mooijman

Even na achten grijpen de bezoekers in TivoliVredenburg naar hun oren. Is dit takkeherrie of gewoon Grote Kunst? Misschien wel allebei. Een voor een worden ballons opgelaten in de Grote Zaal. Ze hebben allemaal net een andere toon. Aan elke ballon is een fluitje bevestigd: ze lopen geleidelijk leeg, waardoor de toonhoogten veranderen. Als het kabaal is verstomd, liggen de ballonnen als kapotjes verspreid over de vloer. Eigentijdse kunstmuziek, nu ook Instagrammable.

Het is het werk van Hans van Koolwijk. Een feestelijk werk, want het is de opening van de Gaudeamus Muziekweek – en Gaudeamus bestaat 75 jaar. Begonnen als een concertserie in een Bilthovense villa, uitgegroeid tot een jaarlijks festival. Maar altijd een verzamelplek gebleven voor jonge componisten, een springplank voor talent. Met onder meer een terugkerende compositiewedstrijd. Tal van carrières schoten (mede) dankzij Gaudeamus de lucht in, zoals die van Louis Andriessen, Misha Mengelberg, Pauline Oliveros, Tan Dun en Unsuk Chin.

Maar een festival van componisten, voor componisten, is Gaudeamus al lang niet meer. Het zou zelfs kunnen dat de verstokte liefhebber van avant-gardemuziek en conceptuele geluidskunst zich woensdagavond even achter zijn oren krabt, want wie bij het openingsconcert is, is eigenlijk vooral aanwezig bij een talkshow waarin ook muziek klinkt. Hoewel het publiek door corona echt niet zo internationaal kan zijn, is de voertaal Engels. Alles wordt dan ook gestreamd.

Presentator Eva Cleven interviewt vertrekkend directeur Henk Heuvelmans (motto: ‘Wij zijn er voor de kunst van morgen’), tussendoor klinken werken van componisten die een band hadden met Gaudeamus. Wat leuk is aan die stukken, is dat we ze niet vaak horen – of soms best ver af staan van het idioom waarmee we de componist nu vooral associëren. Zo horen we een fragment van het slagwerkstuk Wake (1997) van Michel van der Aa: wild, onstuimig, gaaf.

Musici van Asko|Schönberg spelen Jubilee, woensdag in TivoliVredenburg, Utrecht.Beeld Maarten Mooijman

Heuvelmans vertelt wat er is veranderd in 75 jaar. Hij noemt Brian Ferneyhough, wiens stukken zo moeilijk zouden zijn dat ensembles al blij mogen zijn als ze de helft van zijn noten kunnen spelen. De musici van Asko|Schönberg, met feesthoedjes op, zetten daarop een feeststuk in: Jubilee, geschreven door trombonist Koen Kaptijn. Het begin is nog herkenbaar als Happy Birthday, daarna verpiepknorriseert hij het stuk – à la Ferneyhough. Als iets het Nederlandse componeren kenmerkt, is dat het element van spot (zelfspot is iets zeldzamer, overigens).

Mooi is een nieuw, kort, deinend werk van Calliope Tsoupaki, die in Summer 2020 de onrust van vandaag probeert te vangen. Maar het hoogtepunt blijft natuurlijk de Kitchen Symphony van Pauline Oliveros. Een recept voor guacemolesoep, hier subliem hakkend bereid door Pauline Post – in het dagelijks leven pianist. Een musicus met een keukenmes in de weer te zien, dat blijft spannend.

De Gaudeamus Muziekweek duurt t/m 16/9, Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden