Nieuws fotografie

Hans van Manen schenkt zijn Mapplethorpes aan het Rijksmuseum

Portret van Hans van Manen uit 1979. Beeld Robert Mapplethorpe

De choreograaf poseerde zelf ook voor de Amerikaanse fotograaf.

Choreograaf Hans van Manen (87) heeft een huis vol kunst. Hij woont tussen Roy Lichtenstein, Erwin Olaf, Robert Rauschenberg en, tot voor kort: foto’s van de Amerikaanse fotograaf Robert Mapplethorpe (1946-1989). Donderdag schonk hij zijn verzameling Mapplethorpes aan het Rijksmuseum. Het is een kostbaar cadeau: acht foto’s, een portfolio vol bloemstillevens en drie borden van keramiek met bloemige foto’s erop.

Mapplethorpe stond al lang op het ‘verlanglijstje’ van het museum, vertelt fotoconservator Hans Rooseboom. Het Rijksmuseum, dat een collectie van ongeveer 150 duizend foto’s heeft, had al een van Mapplethorpes portretten van punkicoon Patti Smith. Deze schenking noemt Rooseboom een ‘enorm geluk’ en ‘een mooie inhaalrace’. Zo’n groot aantal foto’s van zo’n belangrijke maker verwerven, dat was anders nooit gelukt, legt Rooseboom. 

Het zelfportret van Mapplethorpe bijvoorbeeld, waarvan het museum nu van Van Manen een vroege druk krijgt (nummer 4 uit een oplage van 15), is vorig jaar bij Christie’s geveild voor meer dan 100.000 euro. Het MoMA in New York heeft ook een exemplaar. In 2023 of 2024 hoopt het museum zijn Mapplethorpes te laten zien in een grote tentoonstelling over Amerikaanse fotografie. V sprak Hans van Manen over zijn gift. 

Zelfportret van Robert Mapplethorpe uit 1980. Beeld Robert Mapplethorpe

U heeft het Rijksmuseum heel blij gemaakt.

‘Ja, blijkbaar. Zij zijn buitengewoon dankbaar, enorm lief.’

Waarom het Rijksmusem?

‘We zijn al een tijd in gesprek. Eerst sprak ik met de vorige directeur Wim Pijbes en zijn opvolger Taco Dibbits heeft dat voortgezet. Geen ander museum heeft me ooit opgebeld.’

Als andere musea dat lezen, zullen ze schrikken.

‘Nou, het Rijksmuseum heeft natuurlijk een prachtige fotocollectie. Ze hebben ook die schenking van Jan de Bont gekregen, foto’s van Ed van der Elsken, prachtig! Daar wil je met je collectie graag bij horen.’

De foto’s hingen in uw huis, begrijp ik.

‘Ja, ik kijk er al bijna veertig jaar naar, vanaf 1979. Toen waren ze zeer betaalbaar. Ik verdiende nog niet zo veel, soms kocht ik ze op afbetaling.’

Waarom schenkt u de foto’s?

‘Kijk, als ik dit laat veilen bij Sotheby’s, dan raakt mijn verzameling versnipperd. Ik vind het fantastisch dat de collectie bij elkaar blijft. En als je bij leven schenkt, dan heb je er nog plezier aan.’

George Bradshaw (1980). Beeld Robert Mapplethorpe

En op twee van de foto’s staat u zelf, hoe komt dat zo?

‘Ik zag Mapplethorpes eerste expositie bij Galerie Jurka hier in Amsterdam, de eerste galerie die hem in Europa tentoonstelde. Ik vond zijn foto’s meteen fabuleus. En toen heb ik hem gevraagd of hij een portret van mij wilde maken. Nou, dat wilde hij graag. Hij kwam bij mij thuis, in mijn oude huis, keek wat rond en zei: ‘Je hebt een George Platt Lynes!’ Die fotograaf was een van zijn voorbeelden, toen wist hij dus: Ik zit hier goed.’

Zo bent u bevriend met hem geraakt?

‘Ja, meteen. Als hij in Amsterdam was, logeerde hij ook af en toe bij mij.’

Hoe ging dat poseren?

‘Dat ging heel gemakkelijk. Hij vroeg wat ik aan wilde. Ik had die mantel ooit gekocht in Portugal, dat vond hij uitstekend. Hij heeft me bij het raam gefotografeerd, met natuurlijk licht, hij had gewoon alleen zijn Hasselblad meegenomen. Later heb ik er ook een gekocht, op zijn aanraden.’

Ging u zich er niet mee bemoeien, omdat u ook zelf fotografeerde?

‘Nee hoor, ik had buitengewoon veel respect voor hem. Ik vond hem een zeer bijzondere fotograaf.’

Philip Prioleau (1980). Beeld Robert Mapplethorpe

U had ook niet kunnen bevroeden dat die foto’s in de collectie van het Rijksmuseum zouden belanden.

‘Nee, dat komt na mijn dood wel ergens terecht, dacht ik. Nou dat hebben we nu voorkomen.’

Was het moeilijk om afscheid te nemen van de foto’s, gezien uw vriendschap met Mapplethorpe?

‘Nee. Ik weet precies wie Robert was, als hij dit had geweten had hij het buitengewoon leuk gevonden. En ik heb 35 fotoboeken van hem,  hij blijft in huis, hoor.’

Heeft u nu lege plekken aan de muur?

Nee, hoor. We waren op Paris Photo, daar hebben we meteen zes foto’s gekocht van Shōji Ueda, een beroemde Japanse fotograaf. Alle lege plekken zijn weer opgevuld.’

Robert Mapplethorpe werd bekend met foto’s van expliciet mannelijk naakt, soms in sm-poses. Een retrospectief vlak na zijn dood leidde in 1990 in Cincinnati tot een rechtszaak: de directeur van het Cincinnati Contemporary Arts Center werd van obsceniteit beschuldigd. De jury sprak de directeur vrij en de tentoonstelling kon doorgaan. De fotograaf zelf vertelde in een interview in 1988: ‘Ik hou niet zo van het woord ‘schokkend’. Ik zoek naar het onverwachte, naar wat ik niet eerder zag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden