Halfslachtigheid en gematigdheid waren Pam Emmerik vreemd

Boijmans Van Beuningen exposeert als eerbetoon aan Pam Emmerik 120 originele tekeningen uit haar boek Maanmensen. Zoals haar andere werk is ook dit project van Emmerik een intense aangelegenheid.

Een van de tekeningen van Pam Emmerik uit het boek Maanmensen Beeld Pam Emmerik

Er bestaan twee soorten vluchtelingen. Zij die zich niet aanpassen 'aan de gruwelen in hun vader + moederland' en daarom moeten vertrekken en 'mentale vluchtelingen die zich niet aanpassen aan de samenleving'. Die laatste zijn de kunstenaars, volgens de logica van Pam Emmerik (1964-2015). Ze noemt die vluchtelingen 'maanmensen', omdat ze opstijgen naar alternatieve plekken om te overleven. Ze wijdde hieraan een grafische roman, die ook Maanmensen heet, en die net voltooid was toen ze op 3 juli plotseling overleed.

Halfslachtigheid

Museum Boijmans Van Beuningen exposeert als eerbetoon de 120 originele tekeningen die Emmerik voor haar boek maakte. Helemaal toevallig is dat niet, want zij had juist van dit museum de opdracht gekregen een werk te maken waarin de collectie een grote rol zou spelen. Emmerik was zeer betrokken bij Boijmans, zoals ook het vluchtelingenprobleem haar diep raakte. Halfslachtigheid en gematigdheid waren haar sowieso vreemd, en dus is het Maanmensen-project een intense aangelegenheid geworden.

In het Prentenkabinet van het Rotterdamse museum is over een breedte van zo'n 30 meter een uitstalling gemaakt van Emmeriks viltstifttekeningen. Als verteller voert ze de Afghaanse vluchtelinge Jamila op, die als suppoost in Boijmans werkt en als dochter van een door de Taliban vermoorde soefigeestelijke met veel liefde voor kunst is opgevoed.

Jamila neemt de kijker mee op een wandeling door het museum en vertelt over Jan van Scorel en Rineke Dijkstra, over Richard Serra en Mondriaan, over Charley Toorop en Ettore Sottsas. De manier waarop dat gebeurt, is typisch Emmerik: uitbundig en excentriek. Mondriaan beeldt ze af als dansende madonna, een baardmankruik uit 1550 wordt toegejuicht met 'Wauw! Fantastico!!!' en Museum Boijmans als zodanig noemt ze 'een dartele zwaluw in de museumwereld wereldwijd'.

Tekeningen van Pam Emmerik voor het boek Maanmensen. Beeld Pam Emmerik

Ontploffingsgevaar

Met eenzelfde overgave wisselt ze haar kunstervaringen af met aanvallen op de Taliban, die tot haar woede de Bamyan-Boeddhabeelden hebben verwoest. Ze maakt de Taliban uit voor kwastenstampers en verfvreters die schijt hebben aan kleuren en zelfs aan meisjes, die ze verstoppen onder boerka's. Wat onder die boerka's nog meer verborgen wordt, brengt ze ook in beeld: zes vagina's in bonte kleuren, begeleid door het woord 'ontploffingsgevaar' Tijdens rondleidingen waarschuwt men het publiek voor deze ongeremde Emmerik-kunst.

Pam Emmerik was ook auteur en dierenactivist. Ze schreef de essaybundel Het wonder werkt (bekroond met de J. Greshoff-prijs), de graphic novel Jummie en onder meer de roman Voor wie het paradijs verdragen kan. Tijdens het schrijven werd ze getroffen door een hersenbloeding. Na de revalidatie voltooide ze de roman alsnog: aan energie geen gebrek. Haar project Maanmensen heeft ze opgedragen aan Stéphane Charbonnier, de in januari vermoorde hoofdredacteur van Charlie Hebdo, met de kanttekening dat zij geen Charlie is. 'Je suis Pam.'

Maanmensen, t/m 28/2, Prentenkabinet Museum Boijmans Van Beuningen. Gelijknamig boek 15 euro. In de Espressobar is Emmeriks muurschildering 'Ook Duende' te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden