Haast onvindbaar, maar onomstotelijk duidelijk: Schoonderwalts kwaliteiten als jazzklarinettist

Bekend geworden als tv-componist, schitterde Herman Schoonderwalt ook binnen de jazzmuziek

Herman Schoonderwalt leeft voort als tv-componist maar was óók een fenomenaal jazzklarinettist. Dat leert de fraaie heruitgave van The Winner.

Herman Schoonderwalt op de klarinet. Foto Robert Collette

Jarenlang was de plaat The Winner van Herman Schoonderwalt zo goed als onvindbaar. Het jazzalbum verscheen in 1964, werd door de pers bejubeld maar verkocht mondjesmaat. Nu is er dankzij het Nederlands Jazz Archief (NJA) een heruitgave op cd, die recht doet aan de grote kwaliteiten van Schoonderwalt (klarinet en altsax) als jazzmuzikant.

Nederlands lied

Behalve onder jazzfanaten is die kant van hem weinig bekend. De naam Herman Schoonderwalt (1931-1997) is vooral blijven hangen onder liefhebbers van het Nederlandse lied. Hij was betrokken bij tal van Nederlandstalige topproducties uit de jaren zeventig en tachtig. Zo arrangeerde hij tussen 1973 en 1975 drie platen van Drs. P met daarop de hits Veerpont en Dodenrit. Ook was hij medecomponist en arrangeur van liedjes van Kees van Kooten en Wim de Bie (Dat is de blues, Stoont als een garnaal) en werd hij de vaste arrangeur van Harry Bannink.

'Of het nou voor Farce Majeure was, voor Het Klokhuis of Sesamstraat', schrijft Ton Ouwehand in zijn onlangs verschenen biografie Harry Bannink, Toonzetter, 'het was de muziek van Harry, maar met de arrangementen van Schoonderwalt.'

Journalist en muziekproducent Frank Jochemsen kwam de naam Schoonderwalt voor het eerst tegen op de aftiteling van de avondvullende Marten Toonder-tekenfilm Als je begrijpt wat ik bedoel (1983), waarvoor Schoonderwalt de muziek schreef. Hij was zo onder de indruk dat hij zich in het leven en werk van de componist begon te verdiepen.

'Glanzend stereo'

'Ik wist van het bestaan van The Winner, maar had de plaat nooit gehoord totdat ik hem in het Nederlands Jazz Archief (NJA) tegenkwam. Daar bevond zich een exemplaar uit de nalatenschap van jazzhistoricus Michiel de Ruyter. Ik wist niet wat ik hoorde, zo mooi speelde Schoonderwalt klarinet, bijvoorbeeld in het nummer Get Out of Town.'

Vooral Schoonderwalts klarinetspel op kant één verraste Jochemsen, die als producer en researcher betrokken was bij cd-uitgaven van het NJA. 'Dat instrument hoor je nauwelijks in de jazz en het klinkt zo prachtig.'

Jochemsen ging op zoek naar de mastertapes, en kwam uit bij Universal, eigenaar van het toenmalige Phonogram en Philips, het label dat de plaat destijds uitbracht. De originele banden bleken niet alleen in opperbeste staat, ze waren ook nog eens in 'glanzend stereo', terwijl het originele album alleen in mono was uitgebracht. Jochemsen: 'In die tijd was het gebruikelijk een plaat in zowel mono als stereo uit te brengen. Vermoedelijk was de verkoop van de mono-editie zo abominabel dat er van een stereoversie is afgezien.'

Wessel Ilcken Prijs

Het nieuwe The Winner klinkt fantastisch en is met een half uur extra muziek uit de nalatenschap van Schoonderwalt uitgebreid. Schoonderwalt glorieert op klarinet en altsax in diverse bezettingen, met onder anderen Rob Madna op piano en Ruud Jacobs op bas.

De cd is ook zo ongeveer het enige wat er van jazzmuzikant Herman Schoonderwalt verkrijgbaar is. Jochemsen: 'Hij mocht in 1964 de plaat maken omdat hij de eerste winnaar was van de Wessel Ilcken Prijs, de voorloper van de huidige Boy Edgar Prijs. Mogelijk was hij zo teleurgesteld in de verkoop dat hij zijn energie verder maar in tv-werk stak, waar hij dankzij de prijs steeds meer voor werd gevraagd.'

'Fabriek van schoonheid'

Schoonderwalts tv-oeuvre noemt Jochemsen een 'fabriek van schoonheid'. Maar het is jammer dat dit ten koste is gegaan van zijn activiteit als jazzklarinettist. Dat maakt deze nieuwe uitgave van The Winner onomstotelijk duidelijk.

De nieuwe editie van The Winner van Herman Schoonderwalt wordt morgenmiddag gepresenteerd in het Bimhuis in Amsterdam, met onder anderen Benjamin Herman. De toegang is gratis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.