H. J. A. Hofland: anarchist en speurhond

Hij werd door vakgenoten zeven jaar geleden uitgeroepen tot ‘Journalist van de Eeuw’: H. J. A. Hofland. Al decennialang columnist van onder meer NRC Handelsblad en auteur van zo’n 35 boeken, waaronder het befaamde Tegels Lichten uit 1972....

Zegt hij zelf, in een aflevering van de portrettenreeks Profiel, vanavond op tv. Daarvoor zocht verslaggever Cees Overgauw Hofland op in New York, zijn favoriete verblijfsoord voor enkele maanden per jaar. In zijn kamer van het Chelsea Hotel (waar tot zijn genoegen ‘niets moderns aan is’) zien we Hofland in de weer met cola-blikjes, staaldraad en karton, grondstof voor een van zijn befaamde zelfgefabriceerde windgedreven creaties. We zien Hofland in de metro, lunchend met voormalig RTL-correspondent Max Westerman, obligate dialoogjes voerend met geïmmigreerde Russen en Letten, en mijmerend op een balkon. Tussen die fragmenten door levert hij oneliners als: ‘De aanslag op de Twin Towers was een aanslag op het persoonlijke geheugen, vergelijkbaar met het bombardement op Rotterdam.’ ‘Roest is een heel mooie kleur, het heeft geschiedenis, en meer kun je er niet over zeggen’, en: ‘Ik erger mij niet, ik stel vast.’

Helaas wordt de kijker weinig wijzer over Hofland, zijn drijfveren en kwaliteit. Daarvoor is dit portret te fragmentarisch, te kort en te oppervlakkig.

‘Bij wijze van uitzondering’ mocht Overgauw maar liefst twee camera’s installeren op Hoflands hotelkamer, om te aanschouwen hoe de 1372’ste S. Montag-overpeinzing tot stand komt.

Die bevalling was vermoedelijk weinig televisiegeniek: beelden blijven uit.

Wel vernemen we van vrienden – uiteraard geplaatst in voormalig journalistencafé Scheltema in Amsterdam – dat zijn kracht schuilt in ‘zorgvuldig formuleren’ (Remco Campert), dat hij ‘een anarchistische speurhond, een einzelgänger’ is (Hans van Mierlo), die zijn productie dankt aan een ‘ijzeren discipline’ (Hubert Smeets). Relativering komt van leeftijdgenoot Harry Mulisch (‘De oorlog is in ons bloed gaan zitten’), die zijn werk ‘geen literatuur, maar lectuur’ noemt – helemaal Mulisch.

Door de vele lofuitingen was er geen tijd in te gaan op kritiek, zoals van de conservatief Joshua Livestro, die het wereldbeeld van deze ‘leunstoelrevolutionair’ vorig jaar in Trouw tot ‘zwartgallige luchtfietserij’ bestempelde. Een evenwichtig profiel van de ‘Journalist van de Eeuw’ had daar best even op in mogen gaan, al was het maar om het verweer van de oude meester te mogen vernemen.

Jean-Pierre Geelen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden