Review

Gruwelijke schoonheid is grootste kracht van Cartas da guerra

Het op brieven van het front gebaseerde Cartas da guerra is een ode aan schoonheid in een gemankeerde wereld. Het contrast tussen sfeervolle zwart-witbeelden en gruwelijke verhalen maakt de film krachtig.

Een man aan het front schrijft zijn zwangere vrouw. Hij beschrijft hoe hij walgt van al het groen dat hij om zich heen ziet - de jeeps, de uniformen, het landschap. Dromerig bezingt hij haar 'gazellenek'. Hij omschrijft de verpletterende verveling en eenzaamheid. Hij mist haar lijf, haar borsten, alles.

Hij mengt trefzekere observaties met onvervalste saudade - een hartverscheurend missen waar wij in Nederland geen woord voor hebben. Het is niet zomaar een smachtende soldaat die hier aan het woord is. Het is António Lobo Antunes, een van de belangrijkste hedendaagse Portugese schrijvers. Hij schreef zijn brieven toen hij als jonge dokter werkte voor het leger tijdens de koloniale oorlog in Angola, begin jaren zeventig. Het zijn vingeroefeningen bedoeld voor een publiek van één: zijn echtgenote.

Cartas da guerra

Docudrama
Regie: Ivo M. Ferreira
Met: Miguel Nunes.
105 min., in 8 zalen.

Regisseur Ivo M. Ferreira baseerde Cartas da guerra op deze poëtische brieven, die in 2005 werden uitgegeven. Hij laat ze voorlezen, meestal door een vrouw, in dansend Portugees. Ferreira illustreert ze met schitterende contrastrijke zwart-witbeelden en wisselt ze af met kleine nagespeelde scènes, met de knappe Miguel Nunes als de jonge schrijver António.

Ferreira kan niet voorkomen dat al het tobben, rondhangen en verlangen naar elders minder lang interessant is dan de film duurt. Maar mooi is het wel, ook als iemand met een afgerukt been in een helikopter is geladen. De soldaat ligt met gesloten ogen in de opening van de deur: achter zijn bebloede gezicht verglijdt het Afrikaanse landschap. Gruwelijke schoonheid.

Ferreira houdt van dit soort contrasten: bezingt António Lissabon, toont hij een verrassingsaanval op het kampement. Wil António even bellen met zijn zwangere vrouw, wordt er een vertrek verder iemand gemarteld. Maakt hij het niet te mooi, misschien? Te conceptueel? Is zo'n oorlog niet makkelijker te verhapstukken, als het bloed niet rood maar zwart is? Maar die gespletenheid is ook het interessante: Cartas da guerra is een ode aan schoonheid in een gemankeerde wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden