Grote studio’s ontdekken serieuze film

Ambities sterren gedijen bij hoge eisen van het filmpubliek...

Toen Brad Pitt 14 jaar oud was, zag hij Saturday Night Fever. De discofilm opende zijn ogen. Zo ging het er dus aan toe in New York, dacht de provinciaal Pitt. Zo dansen ze daar, en: wat praten ze er cool! ‘Vanaf dat moment begreep ik de kracht van film. Ik realiseerde me dat je in de bioscoop plekken en werelden kunt zien waar je normaal niet zomaar bij kunt komen.’

In The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford van regisseur Andrew Dominik, geprogrammeerd in de competitie om de Gouden Leeuw, speelt Pitt de hoofdrol. Tevens is hij de producent van de onconventionele western, waarin de legendarische crimineel Jesse James (1847-1882) wordt geportretteerd als een eenzame, paranoïde man. ‘Jesse James is als een soort Robin Hood de geschiedenisboeken ingegaan omdat de kranten hem destijds dat imago hebben aangemeten. Dat beeld strookt totaal niet met de werkelijkheid. De film probeert meer accuraat te zijn. ‘

Het was zondag een lange dag voor Pitt. Kort na aankomst op het filmfestival van Venetië moest hij opdraven op de persconferentie, en vervolgens stonden er 17 tv-interviews in zijn schema. Nuttig werk, weet Pitt. Omdat Venetië de laatste jaren de kraamkamer is gebleken van tientallen Oscar-nominaties : de succesverhalen van Lost in Translation, Good Night, And Good Luck, Brokeback Mountain en The Queen beginnen stuk voor stuk met de première op het Lido.

The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford kan de slagkracht van Venetië goed gebruiken, ondanks de sterrencast en de steun van de machtige filmstudio Warner Bros. De tweeëneenhalf uur durende film is somber van toon, en ontbeert een personage waarmee het grote publiek zich kan identificeren. De western is, zoals dat in filmkringen heet, ‘lastig te marketen’. Een stevige publiciteitsgolf kan dan soelaas bieden.

De grote filmstudio’s zijn dit jaar nadrukkelijk aanwezig in de competitie van Venetië, waar van oudsher de kunstfilm het primaat heeft. Zo stond Universal garant voor de stijlvolle openingsfilm Atonement en is 20th Century Fox present met Wes Anderson’s The Darjeeling Limited. De studio’s beginnen door te krijgen dat een groot deel van de bioscoopbezoekers wel degelijk behoefte heeft aan films die de hersenen aan het werk zetten. Daarbij komt dat er onder grote sterren steeds meer de behoefte ontstaat om naast amusement ook serieus werk te leveren.

Ook George Clooney vestigde het afgelopen weekeinde de aandacht op een film met ambities. De thriller Michael Clayton van Tony Gilroy, met Clooney als een fixer op een advocatenkantoor in New York, biedt een zwartgallige kijk op de Amerikaanse maatschappij. Alles is te koop, luidt de stelling, zelfs een plek aan de goede kant van de wet. Zolang er maar betaald kan worden voor advocaten die zich als pitbulls op het rechtssysteem storten.

‘Ik geloof niet dat Michael Clayton de wereld zal veranderen’, vertelde Clooney vrijdagavond tijdens een kort interview in Hotel des Bains. ‘Maar ik geloof wel dat een reeks films als Michael Clayton de publieke opinie kan beïnvloeden. Films kunnen vragen opwerpen over kwesties die te delicaat of te gecompliceerd zijn voor het hoge tempo waarin de media werken.’

Voor regisseur Paul Haggis, in 2006 tweevoudig Oscar-winnaar met Crash, stond vast wat voor soort film hij ging maken toen de aanbiedingen bleven toestromen. ‘Dit was het moment een verhaal te vertellen dat ik er nooit doorheen zou hebben gekregen als ik geen Oscars had gewonnen.’ In The Valley of Elah, de gelikte en tegelijk provocerende film waar Haggis op doelt, gaat over de gevolgen van de oorlog in Irak voor de psychische staat van zijn land. Haggis: ‘Of je nou voor of tegen de oorlog bent, het is de hoogste tijd dat we erkennen wat we de jonge mannen en vrouwen aandoen die we die kant op sturen.’ Het is Haggis’ ambitie te laten zien dat goede mensen door het nemen van afschuwelijke beslissingen gedeformeerd raken. ‘Een land in oorlog raakt ook zelf ernstig beschadigd.’

Redacted van good old Brian De Palma, ook in de hoofdcompetitie opgenomen, gaat eveneens over de oorlog in Irak. Zijn film heeft de vorm van een videodagboek van een soldaat aan het front, die ook opnamen maakt wanneer zijn collega’s een 15-jarig meisje verkrachten en doodschieten, na eerst haar familie te hebben afgeknald.

De Palma: ‘Alles wordt tegenwoordig gefilmd. Met handcamera’s, met mobiele telefoons. Op internet kan iedereen ernaar kijken. Die ontwikkeling heeft een ongelooflijke impact op onze beeldconsumptie. Ik hoop dat de bioscoop de plek wordt waar het publiek leert dat het niet gaat om alles te zien, maar om alles te doorzien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden