Grote glinsterende ogen, en een beetje bozig

Yoshitomo Nara..

DEN HAAG Soms lijkt het alsof oud niet bestaat in Japan. De jeugdige Manga-strips, pop-art en andere fictieve figuren worden onderstreept door de trends bij echte mensen in het grootstedelijke leven in Japan. Het cliché uit de film Lost in Translation: Japanse meisjes kleden zich als stripfiguurtjes, met lange sokken, ultrakorte rokjes en Hello Kitty-attributen. En meisje zijn ze minstens tot hun dertigste.

Yoshitomo Nara, een van de bekendste pop-artkunstenaars uit Japan, loopt zelf tegen de vijftig. Waar andere – Europese – creatieven zich dan al lang zouden richten op nieuwe artistieke vormen, gaat Nara stug door met het schilderen van kleine meisjes en het ontwerpen van knuffels en cd-hoezen.

En daar kunnen we blij mee zijn, zo blijkt uit de bescheiden tentoonstelling Super Flat in het GEM in Den Haag. Want ondanks het loeiende gevaar dat zijn methode en stijl een trucje worden, boeit zijn werk tot in detail.

Nara heeft helemaal niets met het verschil tussen hoge en lage cultuur. Reden dat zijn werk eerder aansloeg in Japan en de VS, dan in het van high- en low-onderscheid doordrenkte Europa. Nara komt van het Japanse platteland waar geen mens ooit een Da Vinci of Rembrandt heeft gezien. Alleen Disney kwam binnen, via televisie, en cartoonfiguren via comic books. Een kunstopleiding in Duitsland bracht er verandering in.

Nu zijn beiden terug te vinden in zijn werk. Zijn grote schilderijen van enorme onschuldig ogende meisjes – grote glimmende ogen, schoudertjes naar achteren – zijn prachtig transparant geschilderd en doen daarmee in de verte denken aan de gelaagdheid van Rothko en de efemere kinderkopjes van Kiki Lamers.

Maar anders dan bij Lamers en in veel Japanse kunst ontbreekt bij Nara ieder spoor van erotische spanning. De kinderfiguren zijn kinderen. Weliswaar vaak met een duister toontje, maar niet veel meer duisternis dan gewone kinderen kunnen uitstralen. Een beschuldigende of geïrriteerde blik, een ‘wapen’ in de hand dat nauwelijks voor serieus doorkan. Wel hebben ze iets bozigs en eenzaams – misschien een referentie aan de strikte Japanse sociale conventies.

Het snelle, kleurige en gladde cyberwereldje van de Japanse jeugdcultuur is volop aanwezig in Nara’s werk. Maar het is de combinatie met ambachtelijkheid die het kracht en authenticiteit geeft. Niet alleen in zijn schilder- en tekentechniek, maar ook in de twee grote installaties die Nara samen met ontwerpersteam Graf maakte van grof en ruw hout.

Het trekt je de wereld van Nara binnen; een droomwereld vol slaapwandelaars en sluimerend onbehagen.

Wieteke van Zeil

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden