nieuws

Grote favoriet voor de Gouden Palm in Cannes: het drama A Hero van de Iraanse cineast Asghar Farhadi

Het drama vertelt subtiel over de moeilijkheden van het leven in Iran, volgens de cineast de beste manier in een systeem en regime dat kunstenaars een beperkte mate van vrijheid toestaat.

Asghar Farhadi bij de première van zijn drama A Hero in Cannes.   Beeld Getty Images
Asghar Farhadi bij de première van zijn drama A Hero in Cannes.Beeld Getty Images

‘Zullen sommige kritische Iraniërs u voor de voeten werpen dat u de moeilijkheden van het Iraanse volk niet aansnijdt in uw nieuwe film?’

De vraag van een van de Iraans-Franse journalisten in de perszaal van het filmfestival wordt enigszins omfloerst gesteld, op z’n Iraans. En is gericht aan Asghar Farhadi (49), die na de wereldpremière van zijn nieuwe drama A Hero meteen tot de grote favoriet voor de Gouden Palm is uitgeroepen, de prijs die hij nog niet eerder won.

De tweevoudig Oscarwinnaar (A Separation, The Salesman) buigt naar de microfoon en formuleert met zachte, berustende stem: ‘Als je een verhaal over een familie vertelt, zoals ik ook in deze film doe, staat dat verhaal niet buiten de context van de ­samenleving waarin die familie leeft. Misschien verwachten die kritische mensen een meer frontale confrontatie. Dat is een manier. Maar je kunt iets ook op een cinematografische, meer subtiele wijze benaderen. Door je blik van heel dichtbij op die samenleving te richten, en zo uit te nodigen tot een diepere kijk.’

Met een glimlach: ‘Ik denk over al mijn films hetzelfde: die moeten allereerst het publiek niet vervelen. Mensen moeten na afloop geen spijt hebben dat ze er twee uur van hun leven aan hebben besteed.’ In A Hero poogt de wegens een openstaande schuld gedetineerde dertiger Rahim zich tijdens zijn verlof vrij te kopen bij zijn schuldeiser, middels een door zijn vriendin bij de bushalte gevonden tas goudstukken. Als dat niet lukt, bezorgen ze de tas bij de vrouw die hem verloor, een ‘goede daad’ die tot veel aandacht op sociale media leidt, wat ervoor zorgt dat Rahim alsnog vervroegd vrijkomt. En dan slaat de sfeer om: hoe eerlijk – of nobel – is deze man eigenlijk?

Farhadi, die na het winnen van zijn Oscars gewoontegetrouw eerst een buitenlandse filmuitstap maakt (het Franse Le Passé, het Spaanse Todos lo saben), bewaart zijn allerbeste schrijf- en regiekunst toch voor eigen bodem. In het vol morele vragen gestoken drama A Hero is de mens niet ‘goed’ of ‘slecht’, maar draait die zich almaar verder vast, niet geholpen door de omstandigheden.

Zijn film is niet bedoeld als kritiek op sociale media, benadrukt de cineast. ‘Dat is eenvoudigweg het communicatiemiddel, zeker voor de jongere generaties in Iran. Mensen hebben die sociale media in Iran mogelijk wel meer nodig dan in vrijere samenlevingen.’

Net als de in eigen land filmende Chinese collega’s, treffen de Iraanse cineasten een extra hobbel als ze hun film op een buitenlands festival presenteren. Eerst is er de film, gemaakt onder een systeem en regime dat kunstenaars een beperkte (en variabele) mate van vrijheid toestaat. En vervolgens is er de te geven toelichting bij de film, tijdens persconferenties en in interviews: ook daarbij dient rekening te worden gehouden met het thuisland, waar men meeleest en meeluistert.

Gevraagd naar een citaat van een dag eerder uit het tijdschrift Variety, wijst Farhadi erop dat hij Iran dus een ‘benauwend’ land noemde (waar je niet kunt zeggen wat je vindt). Hij noemde het dus geen ‘repressief’ land, zoals het Amerikaanse filmblad noteerde. ‘Mogelijk lag het aan de vertaling van de tolk’, oppert de regisseur.

Iemands reputatie betekent alles in de Iraanse samenleving, zegt hij ook. ‘Hoe anderen over je denken: het bepaalt je bewegingsvrijheid, je mogelijkheden. Maar mensen zijn niet enkel hun reputatie, mensen zijn ambivalent. En A Hero gaat over iemand die in staat is alles op te offeren, enkel om zijn reputatie te behouden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden