Grootste Utrechter

Als voorzitter van het Genootschap Belle van Zuylen is dr. Suzan van Dijk, betrokken bij de organisatie van het internationaal Belle van Zuylen-congres op de Universiteit Utrecht, dat vandaag begint....

Waarom een heel Belle van Zuylen Congres? 'De reden is natuurlijk dat het dit jaar tweehonderd jaar geleden is dat ze is gestorven. Maar in de discussie over de canon wordt ze ook genoemd. Niet vet gedrukt, maar toch. Ze is een buitengewoon ambassadeur voor Nederland uit de achttiende eeuw die een belangrijke rol heeft gespeeld in de Europese literaire geschiedenis. De bewondering van het Genootschap wordt ook buiten de literatuurwetenschap gedeeld. Door mensen bijvoorbeeld die de film Belle van Zuylen, Madame de Charrière hebben gezien van Digna Sinke, en die zijn getroffen persoon, door haar dwarsheid.'

Maar Van Zuylen schreef toch alleen maar in het Frans - ze werd geboren in Utrecht maar groeide op in Zwitserland. Wordt ze nog wel gelezen in Nederland? 'Dat Frans is natuurlijk een bezwaar, maar ik ben geneigd te denken dat het wel gebeurt. Ten tijde van de uitgave van haar verzameld werk in tien delen, in 1984, en van de grote biografie door Simone en Pierre Dubois die in 1993 uitkwam, was er sprake van een ware hausse. Inmiddels is dat ietsje teruggelopen. Ik zie Van Oorschot ook niet één, twee, drie met een goedkope paperback-uitgave komen. Maar we zijn wel bezig met de uitgave van al haar romanwerk .'

'Ja, dat laatste was een initiatief door de vertaalde Er is ook een Belle van Zuylen Jaar. 'Dat gaat uit van Slot Zuylen waar Belle ooit woonde. Die hebben elk jaar een tentoonstelling rond een bepaald thema. Vorig jaar was dat het textiel van de familie, het jaar daarvoor het speelgoed. En nu, vanwege haar sterfdag, staat de tentoonstelling in het teken van Belle. Zij is toch de belangrijkste inwoonster geweest van het slot.'

En dan hebben we het nog niet eens over de Belle van Zuylen-leerstoel gehad, en het feit dat ze genomineerd werd voor de Grootste Nederlander. van uitgever Wouter van Oorschot die Belle van Zuylen op die nominatielijst heeft gezet. Maar uiteindelijk werd ze 98ste.

'Daarna werd ze overigens ook genomineerd voor Grootste Utrechter Aller Tijden. Ik moet er wel bij zeggen: het was een initiatief van een kleine krant en er waren maar weinig stemmers. In totaal had ze 58 stemmen. Maar ze werd wel eerste .'

Dus toch een kleine opleving? 'Het is wel heel opvallend dat veel mensen positief reageren op het congres. Er is niemand die zegt: waarom organiseer je dat eigenlijk? Maar ik weet niet in hoeverre zich de interesse heeft vertaald in de verkoop van boeken. Het is lastig met een nieuwe generatie die nauwelijks literatuuronderwijs op school krijgt. En dat terwijl die teksten juist heel goed te lezen zijn voor scholieren. Ze zijn in tegenstelling tot veel achttiende-eeuwse literatuur kort, geestig, overzichtelijk, een snelle stijl, zonder ellenlange bes ch r i j v i n g e n . '

Bij wie is ze nu vooral populair? 'Toch vooral bij vrouwen van boven de vijftig. Maar dat is een prima groep. En haar werk spreekt ook studenten aan. Op de universiteit hadden we een studium generale. De Franse lezing liep niet zo goed, vanwege de taal, maar bij de Engelse moesten we stoelen bijzetten. Ook zie je dat er weer scripties over haar worden geschreven. Dat is toch ook een teken.'

En wat is precies haar aantrekkingskracht? 'Haar dwarsheid. Haar meest aangehaalde zinsnede is: ”Ik heb geen talent voor ondergeschiktheid .”

'Daar vat ze zichzelf goed mee samen. Uit haar boeken en brieven blijken de normen uit die tijd, maar ook hoe modern zij wel niet was. Dat ze niet accepteerde wat nou een keer hoorde te gebeuren, maar dat ze een enorme vrijheid creëerde voor dat zichzelf. Haar liberté de penser, spreekt ons nu nog aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden