Grootste bibliotheek is nu ook museum

De grootste bibliotheek ter wereld, de Library of Congress in Washington, is gedurende twaalf jaar ingrijpend gerestaureerd. De historische schatkamer van Amerika is nu ook een museum geworden....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Op een avond in 1965 verscheen de Amerikaanse komiek Groucho Marx in The Tonight Show van Johnny Carson. Op het eerste oog lijkt het vergezocht, maar de videoclip van deze aanvankelijk hilarische en vervolgens ernstige conversatie tussen Marx en Carson bevat de essentie van de volledig gerestaureerde en pas heropende Library of Congress in Washington, DC.

De directe aanleiding voor een van zijn laatste, onverwachte televisieoptredens was een brief die Groucho Marx had ontvangen van de toenmalige hoofdbibliothecaris L. Quincy Mumford. De Library of Congress wilde dat Marx al zijn manuscripten, waaronder briefwisselingen met T. S. Eliot en Jerry Lewis, ter beschikking zou stellen van de bibliotheek. Immers, hij was een icoon van de moderne cultuur.

'Ik was enorm blij met dit verzoek. Stel je voor: iemand die niet eens zijn school heeft afgemaakt ziet zijn brieven opeens misschien wel naast The Gettysburg Address liggen. Ik vind dit bijzonder spannend en ik ben zeer trots', vertelde Groucho Marx na een verbaal steekspel op ontroerde toon.

In de nieuwe permanente expositie American Treasures in het 100-jarige Thomas Jefferson-gebouw, pal achter het Capitool, heeft het fragment een prominente plaats gekregen. De tv-monitor staat zo opgesteld dat niemand om de ontmoeting in een televisiestudio in Los Angeles heen kan. Een scherpe keus, want Grouch Marx zette in een paar woorden de betekenis van de immense collectie van de Library of Congress uiteen, hij maakte duidelijk hoe 'geschiedenis' gedefinieerd kan worden en hij vertelde iets over de tomeloze collectiedrift van generaties bibliothecarissen.

De tentoonstelling, met de ondertitel 'Memory, Reason, Imagination', vervult een prominente rol in het gebouw, want ze vormt als het ware het raam op de collectie van 's werelds grootste bibliotheek.

Lincolns toespraak in Gettysburg, Pennsylvania, aan het einde van de burgeroorlog ligt - figuurlijk gesproken uiteraard - niet alleen naast de brieven van Marx, maar ook naast de eerste kaarten van Tombstone, Arizona, met de O.K. Corrall, de eerste ontwerpen van de Onafhankelijkheidsverklaring, een brief van Christopher Columbus en het orginele libretto van Porgy and Bess, de opera van George Gershwin. De geschiedenis van het recht ligt naast memo's van Stalin aan toenmalig ambassadeur in Moskou Averell Harriman, een van de Gutenberg-bijbels, de inhoud van Lincolns jaszakken op de avond dat hij werd vermoord en Jeffersons ontwerp voor een pastamachine.

Overzichtelijk gerangschikt, in categorieën en vitrines - bijvoorbeeld Burgeroorlog, Slavernij, Emancipatie, Uitvindingen, Film, Muziek, Verbeelding en Ideeën - wordt het begrip 'geschiedenis' ruim uitgelegd. Volgens Garry Wills, historicus en auteur van enkele hoofdstukken in de catalogus, spoort deze opzet - van de geschiedenis van de staat tot en met de geschiedenis van de populaire cultuur - met de verzamelwoede van de staatsman, uitvinder, diplomaat en landeigenaar Jefferson.

'Het is de plicht van iedere rechtgeaarde burger alle gelegenheden te baat te nemen om de documenten met betrekking tot de geschiedenis van het land te bewaren', aldus Jefferson in 1823. Zijn eigen collectie vormde de basis van de bibliotheek, nadat door toedoen van oorlogszuchtige Britten en branden de oorspronkelijke verzameling was vernietigd.

Zelfs in de permanente tentoonstelling ter gelegenheid van de heropening van de bibliotheek zijn zo veel zeldzame boeken, manuscripten, foto's, oude film- en muziekfragmenten, instrumenten, posters en videoclips te zien, dat duidelijk wordt hoe indrukwekkend de collectie met honderden miljoenen boeken, kranten, kaarten, instrumenten, microfiches en film- en geluidsbanden is. Hoe kan het ook anders met een budget van 300 miljoen dollar. Maar het helpt natuurlijk ook als presidenten, ministers, filmmakers en komieken hun archieven bijhouden en vervolgens aan de bibliotheek schenken. Ook Mulisch, Claus en Grunberg en het Verdrag van Maastricht blijken bij een vluchtige inspectie van de databanken niet te ontbreken.

De expositie American Treasures belemmert overigens op geen enkele manier de werking van de gespecialiseerde leeszalen (Afrika, Azië, Europa, Midden-Oosten) en de algemene bibliotheek, die ook via Internet is te raadplegen.

Vanaf de tweede verdieping is toegang mogelijk tot de schitterend gerenoveerde koepelzaal, de Main Reading Room, met de beelden die de verschillende wetenschappen symboliseren. Maar de gebruikers van de leeszalen - studenten, historici, journalisten - worden door de glazen scheidingswanden niet gehinderd. De Library of Congress is, zoals meerdere Washingtonse overheidsgebouwen, uitgevoerd in Italiaanse Renaissance-stijl. Hallen, zalen en trappen zijn royaal versierd met bladgoud, mozaïekvloeren en stucco-ornamenten en voorzien van verwijzingen naar de literatuur, familiewaarden, kunst, landbouw en, uiteraard, het grootse van het idee Amerika. De godin Minerva, die een uil en een wereld vasthoudt, is niet toevallig regelmatig terugkerende verschijning.

In de 'Great Hall' wordt duidelijk waarom de restauratie twaalf jaar heeft geduurd en bijna 91 miljoen dollar heeft gekost. De truc was onder anderen het gebouw te moderniseren met telecommunicatie-, beveiligings- en brandinstallaties en asbestvrij te maken zonder het oorspronkelijke ontwerp en de talrijke versieringen geweld aan te doen. En dat is in meer dan een opzicht gelukt. De wetsbibliotheek die door president John Adams primair was opgezet ten behoeve van de leden van het Congres, is behalve intellectuele schatbewaarder nu ook een toegankelijk museum voor Amerikaanse geschiedenis geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden